BEDRIJFSDIERGENEESKUNDE
II
Yasmina Jongbloet
[DATUM]
[BEDRIJFSNAAM]
[Bedrijfsadres]
,DIERENWELZIJN
LES 1 : 4/ 05
DUU RZAM E D IERLIJ KE P IJ LERS
Economisch + ecologisch + sociaal perspectief moet vervuld zijn. = duurzaam , waar de cirkels elkaar
overlappen. De vraag is als we het hebben over een duurzame veehouderij is het welzijn van de dieren er
ook in verwerkt. Waar in de drie pijlers zitten die?
- Kan in economische pijlers : slechte verzorging = slechte winst
- Sociale deel : perceptie van de mens → meeste zetten het dierenwelzijn in deze pijler.
➔ Volgens prof past het nergens bij en is geen voorstander van het bij de centrale pijler te
zetten. Het dierenwelzijn is niet belangrijk alleen als de burger er belang aan hecht. =
antropocentrisch uitgangspunt
Bij een duurzame veehouderij moet er eigenlijk een vierde pijler bij en dat is dat het gaat over de dieren
zelf, de dierenwelzijn pijler. Maar het kan zo nog lastiger worden om de dwarsdoorsnede te vinden → het
word lastiger om aan criteria te voldoen als ook het dierenwelzijn in beschouwing moet genomen worden.
De pijler van dierenwelzijn matcht vaak niet goed met de economische en ecologische pijler. Als deze niet
goed matchen zal die dwarsdoorsnede nog kleiner worden.
Vb. welzijn en klimaat kip → met vond geen manier om zowel welzijn klimaat te koppelen aan elkaar.
Maar ook economie is het even lastig om dierenwelzijn mee te koppelen.
Duurzame veehouderij is een utopie
Leggen we de lat voor dierenwelzijn te hoog of te laat?
- Basis zorg?
Bedrijfsdierenarts als beroep? Deze zitten in een gespannen ethische structuur door verschillende
belangen voor de dieren, diereneigenaars, verplichtingen en de maatschappij.
A NT ROPOMO RF ISME = V ERMENSELIJKING
Cognitieve dissonantie = tegenstrijdige gedachten/acties. → meeste mensen die er last van hebben zijn
de dierenartsen , bedrijfsdierenartsen , slachthuispersoneel, slagers…..
- Waarde of overtuiging
➔ Aanstelligere onwetendheid
➔ 3 natuur rechtvaardeging : dieren eten is normaal natuurlijk en nodig
➔ Landbouwdieren dehumaniseren : dieren zijn minder dan wij.
- Gedrag
➔ Consumptie en exploitatie van de dieren laten dalen. = eetcultuur. Vlees is emotie.
W ET ENSC HAP
Porberen los komen van je eigen betrokkenheid en proberen bewijs te bekijken en geloven. Wetenschap is
nog steeds de beste manier voor de prof om te komen tot de waarheid
1
,DEF INITI E DIERENW ELZI JN
Voor je dierenwelzijn kan beoordelen, moet je eerst duidelijk definiëren wat je onder dierenwelzijn
verstaat. Afhankelijk van je definitie kan dezelfde situatie als “goed” of “slecht” voor welzijn beoordeeld
worden.
Er zijn drie grote zienswijzen:
1. Biologisch functioneren
Hierbij kijk je vooral naar gezondheid, productie, groei, voortplanting en afwezigheid van ziekte.
Dit is vaak de focus van dierenartsen en veehouders.
2. Affectieve staat
Hierbij staat centraal wat het dier voelt: pijn, angst, stress, frustratie, honger, dorst, maar ook
positieve emoties. De prof benadrukt dat dierenwelzijn volgens hem vooral hierover gaat: als een
dier niets negatief of positief ervaart, is het volgens hem niet echt welzijnsrelevant.
3. Natuurlijk gedrag
Hierbij kijk je of dieren hun soortspecifieke gedrag kunnen uitvoeren, zoals wroeten, scharrelen,
sociaal gedrag, nestbouw, exploratie enzovoort.
Belangrijk voor het examen: de gekozen definitie bepaalt welke indicatoren je belangrijk vindt. Wie vooral
gezondheid belangrijk vindt, zal intensieve systemen vaak positiever beoordelen. Wie natuurlijk gedrag of
affectieve staat belangrijk vindt, zal extensievere systemen vaak positiever beoordelen.
CO GNITIEV E DISSO NA NTIE
De prof toonde dat mensen anders antwoorden afhankelijk van hoe een vraag gesteld wordt. Wanneer
studenten indirect moesten kiezen als welk dier ze gereïncarneerd wilden worden, kozen bijna niemand
voor landbouwdieren. Dat suggereert dat mensen diep vanbinnen landbouwdieren geen erg
benijdenswaardig leven toeschrijven.
Maar wanneer dezelfde personen direct moesten scoren hoe goed het welzijn van landbouwdieren is,
werden de antwoorden vaak positiever. Dit toont cognitieve dissonantie: we gebruiken dierlijke
producten en vinden veehouderij vaak aanvaardbaar, maar voelen tegelijk aan dat het leven van
landbouwdieren misschien niet ideaal is. Daardoor is het moeilijk om volledig objectief over dierenwelzijn
te denken.
De wetenschap probeert daarom dierenwelzijn zo neutraal mogelijk te beoordelen, los van persoonlijke
achtergrond, cultuur of betrokkenheid bij de veehouderij.
W ELZIJ NSEV ALU ATIE
Voor een welzijnsevaluatie moet je eerst het kader bepalen:
- Beoordeel je een individueel dier of een bedrijf/kudde?
- Beoordeel je het welzijn op één moment of over een langere periode?
- Gaat het over productie, transport, slacht of volledige levensduur?
- Wat is het doel: advies, certificering, label, monitoring of wetgeving?
In de les ging het voorbeeld over een supermarktketen die een dierenwelzijnslabel wil maken. Dan wil je
bedrijven vergelijken, zodat bedrijven met beter welzijn een meerprijs kunnen krijgen. De evaluatie moet
2
, dus wetenschappelijk onderbouwd, betrouwbaar, kostenefficiënt en vergelijkbaar tussen bedrijven
zijn.
GOEDE W ELZIJ NSIND ICATO REN → VOO RWA ARD EN V OOR AD T T E ZIJ N?
1. Validiteit
Een indicator is valide als hij echt meet wat hij moet meten. Bijvoorbeeld: huidletsels kunnen een betere
historische indicator zijn voor agressie dan agressief gedrag op één observatiemoment. Agressief gedrag
zie je misschien toevallig niet tijdens de audit, terwijl letsels informatie geven over wat eerder gebeurd is.
Diergebonden indicatoren zijn meestal beter dan omgevingsgebonden indicatoren, omdat ze directer iets
zeggen over het dier zelf.
Voorbeelden:
- Diergebonden: kreupelheid, wonden, body condition score, gedrag, voetzoolletsels.
- Omgevingsgebonden: staltype, aantal drinknippels, oppervlakte per dier.
- Managementgebonden: castratiebeleid, voederstrategie, mortaliteitsregistratie.
Omgevings- en managementfactoren zijn vaak vooral risicofactoren voor welzijn, maar geen direct
bewijs dat het dier zich goed of slecht voelt.
2. Betrouwbaarheid
Een indicator moet hetzelfde resultaat geven bij verschillende beoordelaars en op verschillende
momenten. Dit heet:
- Inter-observer reliability: verschillende auditors scoren hetzelfde.
- Test-retest reliability: dezelfde situatie geeft op een ander moment dezelfde score.
- Representativiteit: een steekproef moet de volledige stal of kudde goed weergeven.
3. Logistieke haalbaarheid
Een indicator moet praktisch uitvoerbaar zijn. Hij mag niet te veel tijd, geld of materiaal vragen. Ook mag
hij de dieren niet te veel verstoren of een bioveiligheidsrisico vormen.
4. Robuustheid
Een indicator mag niet te sterk afhangen van toevallige omstandigheden. Agressief gedrag bij varkens kan
bijvoorbeeld sterk afhangen van het moment ten opzichte van voederen. Dat maakt het minder robuust.
VO ORBEELDEN VA N W ELZIJ NSIND IC ATOREN
LANGDURIGE HONGER BIJ VLEESVARKENS
Welfare Quality gebruikt hiervoor vooral body condition score. Men kijkt naar het percentage dieren dat
echt te mager is. Te magere dieren wijzen op langdurige honger of onvoldoende toegang tot voer.
Een beperking is dat visuele scoring deels subjectief is. Spekdiktemeting zou objectiever zijn, maar is
minder praktisch en tijdrovender.
3
II
Yasmina Jongbloet
[DATUM]
[BEDRIJFSNAAM]
[Bedrijfsadres]
,DIERENWELZIJN
LES 1 : 4/ 05
DUU RZAM E D IERLIJ KE P IJ LERS
Economisch + ecologisch + sociaal perspectief moet vervuld zijn. = duurzaam , waar de cirkels elkaar
overlappen. De vraag is als we het hebben over een duurzame veehouderij is het welzijn van de dieren er
ook in verwerkt. Waar in de drie pijlers zitten die?
- Kan in economische pijlers : slechte verzorging = slechte winst
- Sociale deel : perceptie van de mens → meeste zetten het dierenwelzijn in deze pijler.
➔ Volgens prof past het nergens bij en is geen voorstander van het bij de centrale pijler te
zetten. Het dierenwelzijn is niet belangrijk alleen als de burger er belang aan hecht. =
antropocentrisch uitgangspunt
Bij een duurzame veehouderij moet er eigenlijk een vierde pijler bij en dat is dat het gaat over de dieren
zelf, de dierenwelzijn pijler. Maar het kan zo nog lastiger worden om de dwarsdoorsnede te vinden → het
word lastiger om aan criteria te voldoen als ook het dierenwelzijn in beschouwing moet genomen worden.
De pijler van dierenwelzijn matcht vaak niet goed met de economische en ecologische pijler. Als deze niet
goed matchen zal die dwarsdoorsnede nog kleiner worden.
Vb. welzijn en klimaat kip → met vond geen manier om zowel welzijn klimaat te koppelen aan elkaar.
Maar ook economie is het even lastig om dierenwelzijn mee te koppelen.
Duurzame veehouderij is een utopie
Leggen we de lat voor dierenwelzijn te hoog of te laat?
- Basis zorg?
Bedrijfsdierenarts als beroep? Deze zitten in een gespannen ethische structuur door verschillende
belangen voor de dieren, diereneigenaars, verplichtingen en de maatschappij.
A NT ROPOMO RF ISME = V ERMENSELIJKING
Cognitieve dissonantie = tegenstrijdige gedachten/acties. → meeste mensen die er last van hebben zijn
de dierenartsen , bedrijfsdierenartsen , slachthuispersoneel, slagers…..
- Waarde of overtuiging
➔ Aanstelligere onwetendheid
➔ 3 natuur rechtvaardeging : dieren eten is normaal natuurlijk en nodig
➔ Landbouwdieren dehumaniseren : dieren zijn minder dan wij.
- Gedrag
➔ Consumptie en exploitatie van de dieren laten dalen. = eetcultuur. Vlees is emotie.
W ET ENSC HAP
Porberen los komen van je eigen betrokkenheid en proberen bewijs te bekijken en geloven. Wetenschap is
nog steeds de beste manier voor de prof om te komen tot de waarheid
1
,DEF INITI E DIERENW ELZI JN
Voor je dierenwelzijn kan beoordelen, moet je eerst duidelijk definiëren wat je onder dierenwelzijn
verstaat. Afhankelijk van je definitie kan dezelfde situatie als “goed” of “slecht” voor welzijn beoordeeld
worden.
Er zijn drie grote zienswijzen:
1. Biologisch functioneren
Hierbij kijk je vooral naar gezondheid, productie, groei, voortplanting en afwezigheid van ziekte.
Dit is vaak de focus van dierenartsen en veehouders.
2. Affectieve staat
Hierbij staat centraal wat het dier voelt: pijn, angst, stress, frustratie, honger, dorst, maar ook
positieve emoties. De prof benadrukt dat dierenwelzijn volgens hem vooral hierover gaat: als een
dier niets negatief of positief ervaart, is het volgens hem niet echt welzijnsrelevant.
3. Natuurlijk gedrag
Hierbij kijk je of dieren hun soortspecifieke gedrag kunnen uitvoeren, zoals wroeten, scharrelen,
sociaal gedrag, nestbouw, exploratie enzovoort.
Belangrijk voor het examen: de gekozen definitie bepaalt welke indicatoren je belangrijk vindt. Wie vooral
gezondheid belangrijk vindt, zal intensieve systemen vaak positiever beoordelen. Wie natuurlijk gedrag of
affectieve staat belangrijk vindt, zal extensievere systemen vaak positiever beoordelen.
CO GNITIEV E DISSO NA NTIE
De prof toonde dat mensen anders antwoorden afhankelijk van hoe een vraag gesteld wordt. Wanneer
studenten indirect moesten kiezen als welk dier ze gereïncarneerd wilden worden, kozen bijna niemand
voor landbouwdieren. Dat suggereert dat mensen diep vanbinnen landbouwdieren geen erg
benijdenswaardig leven toeschrijven.
Maar wanneer dezelfde personen direct moesten scoren hoe goed het welzijn van landbouwdieren is,
werden de antwoorden vaak positiever. Dit toont cognitieve dissonantie: we gebruiken dierlijke
producten en vinden veehouderij vaak aanvaardbaar, maar voelen tegelijk aan dat het leven van
landbouwdieren misschien niet ideaal is. Daardoor is het moeilijk om volledig objectief over dierenwelzijn
te denken.
De wetenschap probeert daarom dierenwelzijn zo neutraal mogelijk te beoordelen, los van persoonlijke
achtergrond, cultuur of betrokkenheid bij de veehouderij.
W ELZIJ NSEV ALU ATIE
Voor een welzijnsevaluatie moet je eerst het kader bepalen:
- Beoordeel je een individueel dier of een bedrijf/kudde?
- Beoordeel je het welzijn op één moment of over een langere periode?
- Gaat het over productie, transport, slacht of volledige levensduur?
- Wat is het doel: advies, certificering, label, monitoring of wetgeving?
In de les ging het voorbeeld over een supermarktketen die een dierenwelzijnslabel wil maken. Dan wil je
bedrijven vergelijken, zodat bedrijven met beter welzijn een meerprijs kunnen krijgen. De evaluatie moet
2
, dus wetenschappelijk onderbouwd, betrouwbaar, kostenefficiënt en vergelijkbaar tussen bedrijven
zijn.
GOEDE W ELZIJ NSIND ICATO REN → VOO RWA ARD EN V OOR AD T T E ZIJ N?
1. Validiteit
Een indicator is valide als hij echt meet wat hij moet meten. Bijvoorbeeld: huidletsels kunnen een betere
historische indicator zijn voor agressie dan agressief gedrag op één observatiemoment. Agressief gedrag
zie je misschien toevallig niet tijdens de audit, terwijl letsels informatie geven over wat eerder gebeurd is.
Diergebonden indicatoren zijn meestal beter dan omgevingsgebonden indicatoren, omdat ze directer iets
zeggen over het dier zelf.
Voorbeelden:
- Diergebonden: kreupelheid, wonden, body condition score, gedrag, voetzoolletsels.
- Omgevingsgebonden: staltype, aantal drinknippels, oppervlakte per dier.
- Managementgebonden: castratiebeleid, voederstrategie, mortaliteitsregistratie.
Omgevings- en managementfactoren zijn vaak vooral risicofactoren voor welzijn, maar geen direct
bewijs dat het dier zich goed of slecht voelt.
2. Betrouwbaarheid
Een indicator moet hetzelfde resultaat geven bij verschillende beoordelaars en op verschillende
momenten. Dit heet:
- Inter-observer reliability: verschillende auditors scoren hetzelfde.
- Test-retest reliability: dezelfde situatie geeft op een ander moment dezelfde score.
- Representativiteit: een steekproef moet de volledige stal of kudde goed weergeven.
3. Logistieke haalbaarheid
Een indicator moet praktisch uitvoerbaar zijn. Hij mag niet te veel tijd, geld of materiaal vragen. Ook mag
hij de dieren niet te veel verstoren of een bioveiligheidsrisico vormen.
4. Robuustheid
Een indicator mag niet te sterk afhangen van toevallige omstandigheden. Agressief gedrag bij varkens kan
bijvoorbeeld sterk afhangen van het moment ten opzichte van voederen. Dat maakt het minder robuust.
VO ORBEELDEN VA N W ELZIJ NSIND IC ATOREN
LANGDURIGE HONGER BIJ VLEESVARKENS
Welfare Quality gebruikt hiervoor vooral body condition score. Men kijkt naar het percentage dieren dat
echt te mager is. Te magere dieren wijzen op langdurige honger of onvoldoende toegang tot voer.
Een beperking is dat visuele scoring deels subjectief is. Spekdiktemeting zou objectiever zijn, maar is
minder praktisch en tijdrovender.
3
