Samenvatting Topografie & GIS & Cartografie | Universiteit Gent | 2025/26

INLEIDING TOT DE TOPOGRAFIE
SAMENVATTING


HOOFDSTUK 1: INLEIDING

WAT IS TOPOGRAFIE?


DEFINITIE
- Het beschrijven van landschappen op basis van metingen.


MEETRESULTATEN VIA KLEINSTE KWADRANTEN VEREFFENINGSPROGRAMMA VERWERKEN
- Na metingen, resultaten verwerken!
o Voorbeeld:
▪ De som van de hoeken van een driehoek zijn samen 180°. In de realiteit is dit vaak
anders door een mindere nauwkeurigheid (apparatuur/mens). Toch willen we dit
doen kloppen en vereffenen we de resultaten tot 180°.
• Hoek 1 (60,001°) + Hoek 2 (60,002°) + Hoek 3 (60,003°) = 180, 006°
o Elke hoek – 0,002 (22 + 22 + 22 ) = 180°


GESCHIEDENIS
- Egypte
o Piramides
o Landbouwpercelen verdelen na overstroming Nijl

ACADEMISCHE DEFINITIE


DEFINITIE TOPOGRAFIE
- Topografie bestudeert relatie vierdimensionale fysische wereld en symbolische voorstelling
o VIERDIMENSIONALE FYSISCHE WERELD
▪ Vierdimensionaliteit
• X: lengte
• Y: breedte
• Z: hoogte
• T: continentendrift of atmosferische belasting
▪ Bestaat uit punten, lijnstukken, driehoeken, vierkanten, veelhoeken,…
o SYMBOLISCHE VOORSTELLING
▪ Bestaat uit grondplannen, dwarsprofielen, coördinatenlijsten, 3D,…




1

,AFSTANDEN EN HOOGTEVERSCHILLEN
- Afstand: horizontaal
- Hoogteverschillen: verticaal


HOEKEN EN RICHTINGEN
- Zenithale richting (hoek): x-as (links/rechts)
- Azimuthale richting (hoek): y-as (omhoog/omlaag)
- Hoek: twee lijnen die verschillende richting uitgaan


OPMETEN EN UITZETTEN
- Opmeten en uitzetten omvat:
o Grafische voorstelling
▪ vb. voorwaartse insnijding: indien twee punten gekend derde makkelijk bepalen
o Meten (waterpastoestel, totaalstation, GNSS,…)
o Berekenen (“Rugged” PC, totaalstation, extern veldgeheugen,…)
o

PRECISIE – EXACTHEID – BETROUWBAARHEID

- Precisie:
o Maat voor spreiding van resultaten
▪ Toevallige fouten of meetonzekerheden mogelijk
- Exactheid:
o Maat voor overeenstemming met exacte waarde
▪ Toevallige fouten of meetonzekerheden mogelijk
- Betrouwbaarheid:
o Maat voor waarschijnlijkheid dat fouten zijn begaan
▪ Soorten fouten:
• Grove
• Toevallig
• Systematisch




- Nuance
o Belang afleesprecisie (= toestelresolutie)!
o Belang aantal decimalen




2

,MEETTOESTELLEN


WATERPASTOESTEL
- Soorten
o Geodetisch (= meest nauwkeurig)
o Ingenieus/landmeters (= gemiddeld nauwkeurig)
o Bouwwerf (= minst nauwkeurig)


TOTAALSTATION
- Soorten
o Geodetisch (= meest nauwkeurig)
o Ingenieus/landmeters (= gemiddeld nauwkeurig)
o Bouwwerf (= minst nauwkeurig)

- ISO 17123-4: veldtestnorm die bepaalt hoe je nauwkeurigheid controleert


GNSS
- Soorten
o Planimetrie (= meest nauwkeurig)
o Altimetrie (= minst nauwkeurig)

BESLUIT


TOPOGRAFIE GEODESIE
Relatieve nauwkeurigheid Absolute nauwkeurigheid
Opmeten kleinere gebieden Opmeten grotere gebieden
Aardkromming verwaarloosbaar Aardkromming niet verwaarloosbaar
Opmeten kunstmatige objecten Opmeten natuurlijke vorm aarde (reliëf)




3

, HOOFDSTUK 2: EENHEDEN IN DE TOPOGRAFIE

LENGTE-EENHEDEN


AFSTANDSMATEN: VAN VOET NAAR METER
• Door ontdekkingsreizen nood aan formalisering en eenheid
o Meter = Europese (Franse) uitvinding

AARDOMTREK
• 40 000 000 meter

SI-AFSTANDSMATEN
1000 meter 1 km Kilometer
100 meter 1 hm Hectometer
10 meter 1 dam Decameter
0,1 meter 1 dm Decimeter
0,01 meter 1 cm Centimeter
10-3 1 mm Millimeter
10-6 1µm Micrometer
10-9 1 nm Nanometer
10-12 1pm Picometer

ANDERE MEETSYSTEMEN
• In o.a. Amerika, Groot-Brittannië,…
o 1 foot = 0,305 meter
o 1 mile = 1609,3 meter


OPPERVLAKTEMATEN
1 ca (centiare) 1 vierkante meter 1 m²
1 a (are) 1 vierkante dam 100 m²
1 ha (hectare) 1 vierkante hm 10 000 m²




4