Juvenile justice & youth
criminology
Introduction: ‘a story of justice and redemption’
Starting with… ‘Just Mercy: a story of justice and redemption’ (book)
Bryan Stevenson
o Founder and Executive Director of the Equal Justice Initiative (EJI)
o Professor of Criminal Justice at NYU Law School
o Winner of Stockholm Prize in Criminology 2025
“In his most notable case, representing a convicted murderer who had been 14
years old at the time of the crime in Miller v. Alabama, he persuaded the US
Supreme Court to rule that statutory mandatory sentences to life imprisonment
without parole for crimes committed by juveniles were unlawful violations of the
Constitution”
The US stands out of other countries, because they are the only UN country that
hasn’t ratified the Convention of the Rights of the Child
The text is about the possibility in the US to sentence minors for a life sentence
without parole
Focus on US:
Stands alone life without parole sentences for crimes committed before 18 =
JLWOP
27 states + DC have banned JLWOP
However…
… 1465 people are still serving JLWOP
… 38% drop compared to 2016, 44% drop
compared to 2012
US Supreme Court on JLWOP:
Four (five) important decisions
o Roper v. Simmons (2005)
o Graham v. Florida (2010)
o Miller v. Alabama (2012)
o Montgomery v. Louisiana (2016)
o Jones v. Mississippi (2021)
Roper v. Simmons (2005)
Juveniles cannot be sentenced to dead
o Death penalty = disproportionate, cruel and unusual punishment (Eighth
Amendment)
o Immaturity/susceptibility to outside pressures and influences diminishes
culpability + capacity to reform
➙ separate set of punishments
- Omdat minderjarigen gevoeliger zijn voor druk van buitenaf én
omdat ze nog meer capaciteit hebben om zich te veranderen dan
volwassenen, zou men voor hen andere straffen moeten opleggen
1
, o Nation’s ‘evolving standards of decency’
o Affected 72 juveniles on ‘death row’ (in 12 states)
Graham v. Florida (2010)
Banned life without parole for juveniles not convicted of homicide
LWOP is vanaf nu enkel nog mogelijk voor de ergste misdrijven (moord) bij jeugd.
o Proportionality is central to Eighth Amendment
o Maximum punishment is now limited to the most serious crimes
- Het is op dit moment de ergste mogelijke/maximale straf, aangezien
de doodstraf reeds afgeschaft was voor minderjarigen
o Cf. compare 16y old and 75y old sentenced to life without parole
o Affected 123 juveniles (77 in Florida)
o ‘Meaningful opportunity’ for release
Miller v. Alabama (2012)
Mandatory JLWOP sentences violate the Eight Amendment
o Mandatory sentence laws in 28 states
o Approx. 2500 people serving JLWOP sentences convicted of homicide
- 2500 people could thus have their cases reviewed!
o Characteristics of young defendant in fair and individualized sentence
- States should take the characteristics of youth offenders into
account
- They should individualize sentences!
o Adolescence is marked by “transient rashness, proclivity for risk, and
inability to assess consequences” (Justice Kagan)
- In de Supreme Court wordt er gestemd per meerderheid. Zo schreef
Justice Kagan dit citaat (voor de meerderheid)
- Ze wijzen er dus op dat de adolescentie periode is waarin velen
onbezonnen zijn, veel risico’s nemen en de gevolgen hiervan niet
kunnen inschatten
Montgomery v. Louisiana (2016)
Miller must be applied retroactively
Het Hooggerechtshof stelt dat Miller ook retroactief moet gelden; dus ook voor de
mensen die reeds een LWOP in de gevangenis uitzitten.
o 14 states ruled that Miller applied retroactively; in 7 states not retroactive
o Case: Henry Montgomery 68y serving JLWOP since 1963
o Remedy (verhelp) mandatory JLWOP by ‘parole hearings’
o Based on Roper, Graham and Miller: “children are constitutionally different
from adults in their level of culpability”; the severest punishment reserved
“for the rarest of juvenile offenders, those whose crimes reflect permanent
incorrigibility” (Justice Kennedy)
Kinderen hebben een verschillende capaciteit om zich bv. te verdedigen in de
rechtbank met volwassenen, een verhoor onder druk uit te voeren,…
Ook in recht zijn er grote verschillen tussen jeugd en volwassenen; bv. je mag als
kind niet trouwen, roken, drinken, stemmen, gokken… Waardoor kinderen als niet-
2
,verantwoordelijk worden beschouwd. Maar bij strafrecht is dit niet zo, hier worden
kinderen vaak verwacht wél verantwoordelijk te zijn voor de feiten die zij gepleegd
hebben. Kinderen die misdrijven plegen hebben vaak heel andere jeugdervaringen
dan andere kinderen in de US. Ze zijn vaak slachtoffer van geweld thuis, gaan niet
naar school en hebben ouders die zelf criminaliteit plegen.
De oplegging van JLWOP is ook onevenredig verdeeld; Afro-Amerikanen krijgen
deze straf proportioneel vaker opgelegd dan blanke jongeren (2x zoveel!)
Het Sentencing Project ondersteunt een maximale straf van 20 jaar voor bijna alle
personen die veroordeeld zijn voor misdrijven. Deze aanbeveling erkent dat het
tijdperk van massale opsluiting in Amerika heeft geleid tot extreme en buitensporig
strenge straffen die vaak onrechtvaardig en contraproductief zijn voor de openbare
veiligheid. Meer en meer staten beginnen zich te realiseren dat extreme straffen
gedateerd, onnodig en inhumaan zijn.
So, since 2012
o 33 states changed their legislation
o 27 + DC have banned JLWOP
o 6 have a limited application of JLWOP
o Other states still allow JLWOP sentences
o Parole hearings or resentencing those still on JLWOP
o New issue: virtual life sentences
- Een virtual life sentence (feitelijke of "virtuele" levenslange
gevangenisstraf) is een strafmaat waarbij de opgelegde
gevangenisduur zo lang is (vaak honderden jaren) dat deze de
natuurlijke levensverwachting van de veroordeelde overschrijdt.
- 1716 people serve sentences exceeding life expectancy
o E.g. Bobby Bostic was parole eligible at age 112 for offences committed at
age 16
Important arguments in Supreme Court decisions
o Children are ‘constitutionally different in levels of culpability’
o Differences in maturity and accountability
o Adolescent brain development
o Substantial disadvantage in criminal proceedings
o Differences between juveniles/adults in other contexts
o Childhood experiences (difficult upbringing, frequent exposure to violence)
o Eight amendment (proportionality)
Importance of …
o The Sentencing Project
o Equal Justice Initiative
o …
Adolescence is marked by “immaturity, impetuosity, and failure to appreciate risks
and consequences” (Justice Kagan) “what any parent knows” (Justice Kennedy)
3
, Conclude with Bryan Stevenson Prize winners' lecture at the Stockholm Criminology
Symposium 2025
Young minds, old legal problems
Today’s topic:
Minimum age of criminal responsibility (MACR)
Young minds, old legal problems
About last week…
Bryan Stevenson: "He's just a little boy“
“Charlie was fourteen years old. He weighed less than 100 pounds and was just
five feet tall. He didn't have any juvenile criminal history — no prior arrests, no
misconduct in school, no delinquencies or prior court appearances. He was a
good student who had earned several certificates for perfect attendance at his
school. His mother described him as a "great kid" who always did what she
asked. But Charlie had, by his own account, shot and killed a man named
George.”
o Verhaal: Charlie schiet de vriend van zijn moeder dood, nadat hij dronken
thuiskomt en zijn moeder neerslaat. Zijn moeder was al 1,5 jaar met hem
samen, geweld kwam vaak voor in hun nieuwe relatie.
Supreme Court cases
o Death penalty for -18y
o Mandatory life sentences for -18y
o Life without opportunity for parole for -18y
But what about the ‘Minimum Age of Criminal Responsibility’
o (Fully) responsible for the act of crime?
o Criminal proceedings in adult criminal court?
o What about a youth justice system?
Minimum Age of Criminal Responsibility: - R. Arthur
Lay definition:
o ‘Minimum age at which a child (-18y) can be held accountable/responsible
for an act of crime’
What is in your opinion a ‘good’ or ‘acceptable’ MACR?
Comparative perspective:
o What is the EU lowest and highest MACR?
- In Europa liggen de cijfers van de MACR tussen 10-11 en 14-15
- In landen in bijvoorbeeld Afrika, het Midden-Oosten ligt deze vaak
op 7-9 jaar
- In de VS is er in sommige staten geen minimumleeftijd (!)
o Situation in Belgium/Flanders?
- Onder 18 ben je niet strafrechtelijk verantwoordelijk
- Tussen 16-18 kan je uithanden gegeven worden; de jeugdrechter
beslist dat hij binnen het jeugdrechtsysteem geen maatregelen
4
criminology
Introduction: ‘a story of justice and redemption’
Starting with… ‘Just Mercy: a story of justice and redemption’ (book)
Bryan Stevenson
o Founder and Executive Director of the Equal Justice Initiative (EJI)
o Professor of Criminal Justice at NYU Law School
o Winner of Stockholm Prize in Criminology 2025
“In his most notable case, representing a convicted murderer who had been 14
years old at the time of the crime in Miller v. Alabama, he persuaded the US
Supreme Court to rule that statutory mandatory sentences to life imprisonment
without parole for crimes committed by juveniles were unlawful violations of the
Constitution”
The US stands out of other countries, because they are the only UN country that
hasn’t ratified the Convention of the Rights of the Child
The text is about the possibility in the US to sentence minors for a life sentence
without parole
Focus on US:
Stands alone life without parole sentences for crimes committed before 18 =
JLWOP
27 states + DC have banned JLWOP
However…
… 1465 people are still serving JLWOP
… 38% drop compared to 2016, 44% drop
compared to 2012
US Supreme Court on JLWOP:
Four (five) important decisions
o Roper v. Simmons (2005)
o Graham v. Florida (2010)
o Miller v. Alabama (2012)
o Montgomery v. Louisiana (2016)
o Jones v. Mississippi (2021)
Roper v. Simmons (2005)
Juveniles cannot be sentenced to dead
o Death penalty = disproportionate, cruel and unusual punishment (Eighth
Amendment)
o Immaturity/susceptibility to outside pressures and influences diminishes
culpability + capacity to reform
➙ separate set of punishments
- Omdat minderjarigen gevoeliger zijn voor druk van buitenaf én
omdat ze nog meer capaciteit hebben om zich te veranderen dan
volwassenen, zou men voor hen andere straffen moeten opleggen
1
, o Nation’s ‘evolving standards of decency’
o Affected 72 juveniles on ‘death row’ (in 12 states)
Graham v. Florida (2010)
Banned life without parole for juveniles not convicted of homicide
LWOP is vanaf nu enkel nog mogelijk voor de ergste misdrijven (moord) bij jeugd.
o Proportionality is central to Eighth Amendment
o Maximum punishment is now limited to the most serious crimes
- Het is op dit moment de ergste mogelijke/maximale straf, aangezien
de doodstraf reeds afgeschaft was voor minderjarigen
o Cf. compare 16y old and 75y old sentenced to life without parole
o Affected 123 juveniles (77 in Florida)
o ‘Meaningful opportunity’ for release
Miller v. Alabama (2012)
Mandatory JLWOP sentences violate the Eight Amendment
o Mandatory sentence laws in 28 states
o Approx. 2500 people serving JLWOP sentences convicted of homicide
- 2500 people could thus have their cases reviewed!
o Characteristics of young defendant in fair and individualized sentence
- States should take the characteristics of youth offenders into
account
- They should individualize sentences!
o Adolescence is marked by “transient rashness, proclivity for risk, and
inability to assess consequences” (Justice Kagan)
- In de Supreme Court wordt er gestemd per meerderheid. Zo schreef
Justice Kagan dit citaat (voor de meerderheid)
- Ze wijzen er dus op dat de adolescentie periode is waarin velen
onbezonnen zijn, veel risico’s nemen en de gevolgen hiervan niet
kunnen inschatten
Montgomery v. Louisiana (2016)
Miller must be applied retroactively
Het Hooggerechtshof stelt dat Miller ook retroactief moet gelden; dus ook voor de
mensen die reeds een LWOP in de gevangenis uitzitten.
o 14 states ruled that Miller applied retroactively; in 7 states not retroactive
o Case: Henry Montgomery 68y serving JLWOP since 1963
o Remedy (verhelp) mandatory JLWOP by ‘parole hearings’
o Based on Roper, Graham and Miller: “children are constitutionally different
from adults in their level of culpability”; the severest punishment reserved
“for the rarest of juvenile offenders, those whose crimes reflect permanent
incorrigibility” (Justice Kennedy)
Kinderen hebben een verschillende capaciteit om zich bv. te verdedigen in de
rechtbank met volwassenen, een verhoor onder druk uit te voeren,…
Ook in recht zijn er grote verschillen tussen jeugd en volwassenen; bv. je mag als
kind niet trouwen, roken, drinken, stemmen, gokken… Waardoor kinderen als niet-
2
,verantwoordelijk worden beschouwd. Maar bij strafrecht is dit niet zo, hier worden
kinderen vaak verwacht wél verantwoordelijk te zijn voor de feiten die zij gepleegd
hebben. Kinderen die misdrijven plegen hebben vaak heel andere jeugdervaringen
dan andere kinderen in de US. Ze zijn vaak slachtoffer van geweld thuis, gaan niet
naar school en hebben ouders die zelf criminaliteit plegen.
De oplegging van JLWOP is ook onevenredig verdeeld; Afro-Amerikanen krijgen
deze straf proportioneel vaker opgelegd dan blanke jongeren (2x zoveel!)
Het Sentencing Project ondersteunt een maximale straf van 20 jaar voor bijna alle
personen die veroordeeld zijn voor misdrijven. Deze aanbeveling erkent dat het
tijdperk van massale opsluiting in Amerika heeft geleid tot extreme en buitensporig
strenge straffen die vaak onrechtvaardig en contraproductief zijn voor de openbare
veiligheid. Meer en meer staten beginnen zich te realiseren dat extreme straffen
gedateerd, onnodig en inhumaan zijn.
So, since 2012
o 33 states changed their legislation
o 27 + DC have banned JLWOP
o 6 have a limited application of JLWOP
o Other states still allow JLWOP sentences
o Parole hearings or resentencing those still on JLWOP
o New issue: virtual life sentences
- Een virtual life sentence (feitelijke of "virtuele" levenslange
gevangenisstraf) is een strafmaat waarbij de opgelegde
gevangenisduur zo lang is (vaak honderden jaren) dat deze de
natuurlijke levensverwachting van de veroordeelde overschrijdt.
- 1716 people serve sentences exceeding life expectancy
o E.g. Bobby Bostic was parole eligible at age 112 for offences committed at
age 16
Important arguments in Supreme Court decisions
o Children are ‘constitutionally different in levels of culpability’
o Differences in maturity and accountability
o Adolescent brain development
o Substantial disadvantage in criminal proceedings
o Differences between juveniles/adults in other contexts
o Childhood experiences (difficult upbringing, frequent exposure to violence)
o Eight amendment (proportionality)
Importance of …
o The Sentencing Project
o Equal Justice Initiative
o …
Adolescence is marked by “immaturity, impetuosity, and failure to appreciate risks
and consequences” (Justice Kagan) “what any parent knows” (Justice Kennedy)
3
, Conclude with Bryan Stevenson Prize winners' lecture at the Stockholm Criminology
Symposium 2025
Young minds, old legal problems
Today’s topic:
Minimum age of criminal responsibility (MACR)
Young minds, old legal problems
About last week…
Bryan Stevenson: "He's just a little boy“
“Charlie was fourteen years old. He weighed less than 100 pounds and was just
five feet tall. He didn't have any juvenile criminal history — no prior arrests, no
misconduct in school, no delinquencies or prior court appearances. He was a
good student who had earned several certificates for perfect attendance at his
school. His mother described him as a "great kid" who always did what she
asked. But Charlie had, by his own account, shot and killed a man named
George.”
o Verhaal: Charlie schiet de vriend van zijn moeder dood, nadat hij dronken
thuiskomt en zijn moeder neerslaat. Zijn moeder was al 1,5 jaar met hem
samen, geweld kwam vaak voor in hun nieuwe relatie.
Supreme Court cases
o Death penalty for -18y
o Mandatory life sentences for -18y
o Life without opportunity for parole for -18y
But what about the ‘Minimum Age of Criminal Responsibility’
o (Fully) responsible for the act of crime?
o Criminal proceedings in adult criminal court?
o What about a youth justice system?
Minimum Age of Criminal Responsibility: - R. Arthur
Lay definition:
o ‘Minimum age at which a child (-18y) can be held accountable/responsible
for an act of crime’
What is in your opinion a ‘good’ or ‘acceptable’ MACR?
Comparative perspective:
o What is the EU lowest and highest MACR?
- In Europa liggen de cijfers van de MACR tussen 10-11 en 14-15
- In landen in bijvoorbeeld Afrika, het Midden-Oosten ligt deze vaak
op 7-9 jaar
- In de VS is er in sommige staten geen minimumleeftijd (!)
o Situation in Belgium/Flanders?
- Onder 18 ben je niet strafrechtelijk verantwoordelijk
- Tussen 16-18 kan je uithanden gegeven worden; de jeugdrechter
beslist dat hij binnen het jeugdrechtsysteem geen maatregelen
4
