Deel 5: kwantitatieve aspecten van farmacokinetiek
Farmacokinetisch onderzoek in de praktijk
Staalname
- Invasief
o Afname bloed, cerebrospinaal vocht, synoviaal vocht, biopsie
o Procedure waarbij interventie noodzakelijk
- Niet-invasief
o Collecteren excreta (speeksel, urine, stoelgang, uitgeademde lucht)
o Geen interventie noodzakelijk
Bloed afgenomen in aanwezigheid anticoagulans
-Heparine
-Ca++ chelatie (K2EDTA, citraat, oxalaat),
- fluoride
Bereiding van plasma
Blood clearance versus Plasma clearance
• Klinische praktijk: bijna altijd plasma concentraties die gemeten worden
• Fysiologisch: geneesmiddel wordt (oa. door lever) geklaard uit bloed (dus extractieratio
E is van toepassing voor bloed !)
Heel wat gm : niet zo uitgesproken naar bloed verdelen,
maar eerder in plasma bevinden→ bloed conc zal lager
zijn dan plasma conc → verhouding is groter dan 1 :
bloedklaring is hoger dan plasmaklaring
Plasma/ bloed concentratie ratio
Gm1 = in bloed, gm 2 = in plasme
Gm1: bloedklaring gaat veel kleiner zijn, dan gm 2
Extractieratio zal veel kleiner zijn bij gm 1
Als gm zich gaat ophopen in bloed → minder beschikbaar zijn
en ook minder bloedklaring hebben (gm1)
Gm2: extractie is hoog, omdat gm zich voldoende in plasma
bevindt
, compartimentele modellen in de farmacokinetiek
- Compartimenten : geen directe fysiologische relevantie
- Lichaam : verdeeld in compartimenten waarbinnen gm zich op homogene wijze verdeeld
o vb. groep weefsels met vergelijkbare doorbloeding en binding/verdeling van gm
o dus vergelijkbare verdelingssnelheid naar elk weefsel binnen eenzelfde
compartiment
- Mathematisch:
o vergelijking om concentratieverloop te beschrijven
o aantal termen komt overeen met aantal benodigde compartimenten om verloop
nauwkeurig te kunnen beschrijven
Eén-compartiment model (na IV bolus)
Intraveneuzetoediening: rechte bekomen (log conc, tijd)
begin conc (Cp0)= dosis / distributievolume
Vergl: voor meeste gm :1e orde kinetiek
→ snelheid (negatief) rechtevenredig met bepaalde hoeveelheid gm
die aanwezig is
Twee compartiment model
Snelheidsconstante van perifeer naar centraal:
herdistributie (van dit gm) of distributie van
centraal naar perifeer
Drie compartiment model
2 compartiment 3 compartiment
Farmacokinetisch onderzoek in de praktijk
Staalname
- Invasief
o Afname bloed, cerebrospinaal vocht, synoviaal vocht, biopsie
o Procedure waarbij interventie noodzakelijk
- Niet-invasief
o Collecteren excreta (speeksel, urine, stoelgang, uitgeademde lucht)
o Geen interventie noodzakelijk
Bloed afgenomen in aanwezigheid anticoagulans
-Heparine
-Ca++ chelatie (K2EDTA, citraat, oxalaat),
- fluoride
Bereiding van plasma
Blood clearance versus Plasma clearance
• Klinische praktijk: bijna altijd plasma concentraties die gemeten worden
• Fysiologisch: geneesmiddel wordt (oa. door lever) geklaard uit bloed (dus extractieratio
E is van toepassing voor bloed !)
Heel wat gm : niet zo uitgesproken naar bloed verdelen,
maar eerder in plasma bevinden→ bloed conc zal lager
zijn dan plasma conc → verhouding is groter dan 1 :
bloedklaring is hoger dan plasmaklaring
Plasma/ bloed concentratie ratio
Gm1 = in bloed, gm 2 = in plasme
Gm1: bloedklaring gaat veel kleiner zijn, dan gm 2
Extractieratio zal veel kleiner zijn bij gm 1
Als gm zich gaat ophopen in bloed → minder beschikbaar zijn
en ook minder bloedklaring hebben (gm1)
Gm2: extractie is hoog, omdat gm zich voldoende in plasma
bevindt
, compartimentele modellen in de farmacokinetiek
- Compartimenten : geen directe fysiologische relevantie
- Lichaam : verdeeld in compartimenten waarbinnen gm zich op homogene wijze verdeeld
o vb. groep weefsels met vergelijkbare doorbloeding en binding/verdeling van gm
o dus vergelijkbare verdelingssnelheid naar elk weefsel binnen eenzelfde
compartiment
- Mathematisch:
o vergelijking om concentratieverloop te beschrijven
o aantal termen komt overeen met aantal benodigde compartimenten om verloop
nauwkeurig te kunnen beschrijven
Eén-compartiment model (na IV bolus)
Intraveneuzetoediening: rechte bekomen (log conc, tijd)
begin conc (Cp0)= dosis / distributievolume
Vergl: voor meeste gm :1e orde kinetiek
→ snelheid (negatief) rechtevenredig met bepaalde hoeveelheid gm
die aanwezig is
Twee compartiment model
Snelheidsconstante van perifeer naar centraal:
herdistributie (van dit gm) of distributie van
centraal naar perifeer
Drie compartiment model
2 compartiment 3 compartiment
