Biotechnologie volledige samenvatting | Agro en biotechnologie Hogeschool Gent | 2025/26

Biotechnologie



Biotechnologie
Inhoud
1.1 Indleiding............................................................................................2
1.1.1 Toepassingen?...............................................................................2
1.2 Genetisch materiaal............................................................................3
1.2.1 Structuur DNA...............................................................................4
1.2.2 DNA-replicatie...............................................................................6
1.2.3 Eiwitsynthese..............................................................................13
1.2.4 Extrachromasomaal DNA............................................................22
1.2.5 Expressie van genen...................................................................23
1.3 Veranderingen in genetisch materiaal..............................................28
1.3.1 Veranderingen in de genen.........................................................29
1.3.2 Veranderingen in chromosomen.................................................32
1.4 Biotechnologische technieken..........................................................33
1.4.1 PCR (polymerase chain reaction)................................................33
1.4.2 DNA-sequentie-analyse...............................................................43
1.4.3 Genetisch profiel, DNA fingerprinting.........................................51
1.4.4 Eiwit-onderzoek..........................................................................56
1.4.5 Recombinant DNA-technologie...................................................63




1

,Biotechnologie


1.1 Indleiding
 Technologie gebaseerd op biologie
 Biotechnologie maakt gebruik van dieren, planten, bacteriën of
andere levende wezens voor de ontwikkeling van medicijnen,
voedsel of nieuwe stoffen

Klassieke biotechnologie

 Traditionele technieken
 Kweken van planten en dieren
 Gebruik van micro-organismen

Moderne biotechnologie= recombinant DNA-technologie

 Rechtstreeks ingrijpen DNA
 Start jaren 70 ,20ste eeuw




1.1.1Toepassingen?
Geneeskunde= rode biotechnologie

 > 250 biotechnologische geneesmiddelen en vaccins
 Inzicht in ziekten
 Vb. insuline: voor diabetes
o Vroeger: van varkens, nadeel is dat het niet volledig identiek
is aan het maag insuline
o Nu: menselijke insuline geproduceerd door bacteriën en gisten




2

,Biotechnologie

Landbouw= groene biotechnologie

Waarom?

 Opbrengst van landbouwgewassen te verhogen
 Schade door insecten en ongedierte te voorkomen
 Impact van de landbouw op het milieu te verminderen

Voorbeeld:

 Bt-maïs: kristalproteïne specifiek tegen bepaald insect
o Kristallen worden in darmwand gevormd en dier sterft
 Nog meer ontwikkeld

Voeding= witte biotechnologie

 Produceren van brood en fruitsap
 Kaasproductie=> enzyme chymosine uit geslachte kalveren gehaald
maar duur
o Ze bouwde het in bij gisten=> de genetisch gewijzigde
gistcellen produceren nu een zuiver chymosine

Industrie= witte biotechnologie

 Om productieprocessen sneller en duurzamer te laten verlopen
 Vb. waspoeders (proteasen, lipasen…)

1.2 Genetisch materiaal
 Mens al lang duidelijk
o Kweek planten dieren => link tussen generaties
 Onzichtbare informatiedrager = gen
 Gen moet opgebouwd zijn uit moleculen (eerste idee eiwit) =>
chromosomen
 1944 DNA = opbouw genen (pas begin 1950 algemeen aanvaard)




3

, Biotechnologie


1.2.1Structuur DNA
=desoxyribonucleïnezuur

De mens:

 Cellen ~1014
o Chromosomen:
 46 chr
 23 paar chr
o DNA: erfelijk materiaal
 Genen: coderen voor
eiwitten
 Eiwitten bepalen samen met elkaar de kenmerken
van elke levende cel (en organisme)



1.2.1.1 Elementen van de DNA-molecule
DNA=> 2 complementaire strengen die schroefvormig rond elkaar
gewonden zijn tot dubbele helix-structuur

Streng is een aaneenschakeling van nucleotiden

Nucleotiden:

 Pentosesuiker (= 5 C-atomen)
o 5-ring met O in => ribose
o Op 2e C-atoom een H
 Voorvoegsel (desoxy) => DesoxyriboNA (opm: deoxy =
Engels, betekenis? Zuurstofarm)
 Bij RNA niet het geval (OH-groep) => RiboNA
 Fosfaatgroep op 5e koolstofsuiker (5’)
 (nucleo)basen op 1ste koolstofsuiker
o 2 soorten purine (groot: Adenine &Guanine)en pyrimidine
(klein: Thymine & Cytosine)
o Geen uracil

Helix (logisch bij herhalende eenheden bij polymeren)

 Dubbele helix
 Met basen aan binnenzijde en suikerfosfaten aan de buitenzijde
o Basen dicht tegen elkaar= paarvorming vereist
(complementaire baseparen

Binding tussen een purine en een pyrimidine is een waterstofbinding

 Adenine aan thymine: 2 H-bruggen gebonden

4