Samenvatting ‘Inleiding tot de antropologie’
Sem 2 ’25 – ’26
Examen
Waar en wanneer
- Examen op 5 juni van 17u30 tot 20u30
- Verspreid over 5 lokalen op 2 locaties: check je examenrooster!
- pc-lokalen op Campus Kantienberg (0.1, -1.1A en -1.1B)
- pc-lokalen op Campus UZ Gent K3 (1.2, 1.3)
Vorm examen
- Digitaal examen (ANS)
- Mix van multiple choice vragen en 1 – 2 open vragen
LEERSTOF
- Slides en eigen notities: kern van de leerstof
- Ook lesopnames van les 8 en 10, en gastles door dr. Rahier
- Handboek: ter verduidelijking, ondersteuning en aanvulling van je eigen notities
- Lesopnames: gericht bekijken wanneer je bepaalde stukken niet begrijpt
Examen bestaat uit meerkeuze- en 1-2 open vragen
Informatie is te halen uit het Handboek, Powerpoitnts en lesnotities.
Digitaal examen + Hogere cesuur
- Laad gsm op!
- Neem stylo mee voor kladblad
SOORTEN VRAGEN
1. Multiple choice vragen: stellingen evalueren, afbeeldingen en citaten identificeren/analyseren, concepten
definiëren, ...
- Geen detailvragen uit het handboek, HB enkel ter verduidelijking van onderdelen die niet duidelijk zijn.
- Kan een citaat zijn dat je niet letterlijk hebt gezien, te interpreteren a.d.h.v. de leerstof.
2. Open vragen: peilen naar inzichtelijk vermogen
- Begrip van belangrijkste debatten/theorieën
- Verbanden leggen (ook over lessen heen)
- Fragmenten/citaten uit actualiteit becommentariëren
- Voorbeeldvragen: via Wooclap
- Open vragen
- Cases uit de actualiteit becommentariëren a.d.h.v. de leerstof.
TIPS EN RICHTLIJNEN BIJ HET EXAMEN
ð 1juist antwoord per vraag
ð Hogere cesuur à Je hebt er alle baat bij om alle vragen te beantwoorden, ook als je twijfelt. Foute antwoorden
worden niet afgestraft.
ð Evalueer de stelling in zijn geheel: als één deel of detail fout is, reken je de stelling als fout
ð Open vragen: Vernoem essentiële info: naam, titel werk, tijdsperiode (indien gevraagd), juiste
concepten/termen
ð Bouw een argumentatie op en schrijf in volzinnen
ð Gebruik Quizlet voor termen
ð Leer namen en werken vanbuiten
ð Voor openwoorden moet je in kernwoorden denken = wat is de essentie die genoemd moet worden?
(Denker, werk, situering, …)
,Les 1: Wat is antropologie?
Franz Boas:
- Stichter van de antiracistische Amerikaanse culturele antropologie.
- Duitse jood die naar canada verhuisde door het antisemitisme in Europa.
- Heeft zich daarop gevestigd in New York.
Wat is antropologie?
Definitie: Methode van de Participerende Observatie. Etnografisch Veldwerk en Etnografie.
1. Objecten van studie:
- Kinship (verwantschap, familieverbanden, clan); complexe uitgedachte systemen om het maken van culturen in
kaart te brengen.
- Exchange (uitwisseling) en Economie
- Religie, Politiek, en Ritueel
- Materiële Cultuur
- 1922: geboorte van de volwaardige antropologie.
- 1918: Duitsland verliest zijn kolonies na WOI.
- Bronislaw Malinowski
o Oprichter van de Britse sociale antropologie.
o Poolse nationaliteit
o Aan de hand van methodologisch veldwerk; richt zich naar ‘de ander’ door fysiek naar een andere plaats
te gaan en zich niet uitsluitend te baseren op materiële bronnen.
o Antropologische studie was lang uitsluitend een witte studie.
o Toen WOI uitbrak werd Malinowski gezien als een vijand van Australië.
o Hij bleef hierdoor 3,5 jaar in ‘ballingschap’ gevangen.
o Voerde de 1ste etnografie in; het beschrijven van mensen (als een ‘volk’).
o Bracht de juwelenhandel tussen de Trobrand Eilanden in kaart. Dit toonde aan dat de koraaleilanden
bestonden uit een heel complexe samenleving en geen ‘primitieven’.
o Het economische stelsel ‘Kula Exchange’ zorgde voor een circuleren contact tussen de verschillende
eilanden.
o Malinowski riep als één van de eerste op om te stoppen met plunderen om Europese musea te vullen.
o Voor Malinowski’s veldwerk verklaarde antropologen een cultuur aan de hand van objecten zonder te
praten met de lokale bevolking aan wie de objecten toebehoorden.
2. Vertakkingen:
- Sociale en Culturele Antropologie
- Antropologie zonder prefixen
- Wijsgerige Antropologie
- Rechtsantropologie
- Visuele Antro
- Medische
o Bv. Nancy Schepper-Hughes “in the field”
“Scheper-Hughes found that Brazilians-often men trying to support families - were being traricked to
South Africa to sell their kidneys. Alberty da Silva (pic) “contributed” an organ to a woman from Brooklyn,
USA”
- Etc ..
3. Theoretische debatten:
- Maatschappij/Samenleving/Cultuur (Society &/- Culture)
- Tijd en Plaats (Johannes Fabian Time and The Other 1984)
- Ethnographic Present/etnografische heden e.g. Thé Nuer
2
, o Beweerd dat de start van de geschiedenis begint bij antropologie, deze stelling is problematisch.
o In Time and The Other kritisch herbekeken.
o Door mensen te beschrijven loop je het Risico ze te bevriezen in tijd.
o Vandaag nog een onopgelost debat.
- Macht, Religie, Materialiteit, Subjectiviteit, ‘Leefwerelden’
o Powerdiferantial en verantwoordelijkheid bij de antropoloog.
o Aimé Ntakiyica, Wir 2001, Vertaald We are the Others Postkoloniale kritiek toegepast in de kunsten:
“Ethnographic Othering”
Veldwerk
- We doen nog steeds veldwerk, zelfkritisch en gepositioneerd
- Mensen aan het woord laten, bv. quotes van meerdere pagina’s = iemand zijn eigen woorden laten gebruiken.
- Actief samen nadenken.
- Opbouwen van vriendschappen.
- Andere benaming voor geïnterviewde:
o Informant, respondent, interlocutor, co-researcher, …
De Roots: Interesse in “De Ander”
Geïnstrumentaliseerd en geïndustrialiseerd in de witte wereld ...:
- Problematische en boeiende categorie.
- Begonnen als ‘Volksbeschrijvingen’ (= ethnografie)
- Herodotus van Halicarnassus (5e eeuw VC)
- De Skythen
- ‘Etnografie’
- De Volkenkunde of Etnologie tot 19e eeuw (= racistische discipline)
o Völkerkunde, Volkenkunde
o Craniometrie (Schedelmetingen, Racisme)
o Volkskunde
o Folklore
o Bv. Biologische verschillen linken aan karakteristieke verschillen, zoals de stand van het gebit in contrast
stellen met de intelligentie van een mens.
o ... Antropologie (pas Boas en Malinowski).
Dubieuze Roots: de Cartesiaanse Wereld en de Tweesplitsing
- Jean-Jacques Rousseau en de idee van ‘Le Bon Sauvage’ of ‘The Noble Savage’ 1754 Discours sur l’Origine et les
Fondements de l’Inégalité Parmi les Hommes
- Idee gegroeid uit o.a. Michel De Montaigne Des Cannibales (Les Essais, 1580).
- Kritiek op:
o Thomas Hobbes: de mensheid is oorlog, ‘The War of Each Against All’ Uit De Cive 1642 & Leviathan 1651
Cover foto voor On Kings, by David Graeber en Marshall Sahlins 2017
- De Natuurstaat als Goed versus Slecht (Dualismes/Binaire Opposities)
- Onbezoedeld door beschaving versus bezoedeld door macht
- René Descartes’ (1596-1650) Lichaam en Geest
- Object versus Subject (Mens versus Onderdaan of Materie versus Symbool)
- Natuur versus Cultuur (of Nature versus Nurture/Opvoeding)
- (In)dividu versus Samenleving (Individual-Society)
- ‘Het Zelf’ versus ‘De Ander’ (‘The Other’)
- Lichaam versus Geest (‘Geist’)
- Reëel versus Ideëel
3
, Racistische Roots:
- Vanuit het duaal denken: ‘The Other’ – ‘De Ander’
- Biologie
- Ras
- & Deconstructie van de categorie/van de culturele constructie Ras
o.a. Paul Rabinow Marking Time: On the Anthropology of the Contemporary 2007
- Tegelijk:
o Black Power beweging in de USA, Black Panthers & Black Lives Matter
o Positieve connotaties ‘Ras’
Cultureel Evolutionisme, Sociaal Darwinisten, Victoriaanse Etnologie/’Antropologie’
- De evolutie der soorten: Charles Darwin
o On the Origin of Species 1859
o The Descent of Man 1871
o Darwin breekt voor het eerst met de kerk.
o Bij de volgende generatie antropologen wordt deze evolutie vervangen door cultuurevolutie.
- Sociaal Darwinisten: evoluties van culturen, de Westerse cultuur als toppunt (omdat de witte man enkel door de
witte man werd beschreven)
- Aan de hand van technische aspecten en de materiële cultuur wordt de ‘evolutie’ van een ‘volk’ bepaald.
= zeer random verzameling van feitjes.
- Armchair Ethnologists/’Anthropologists’
- Museum Anthropologists
- ‘Butterfly collectors’
- Aboriginals versus Maori /- Cultuurevolutionisme
- Clan versus Standen/Klassenmaatschappij
- (Politiek-/Religieus) Koningschap
- Rasverbetering/Eugenetica
- Craniometrie
ð De kolniale geschiedenis heft te maken met de situering op de evolutietrap, gemaakt door de witte man bij
aankomst op een toekomstige kolonie.
- Shigeyuki Kihara
o ‘A study of a Samoan Savage’
o Craniometriekritiek in hedendaagse kunst
- Evolutieleer/ - Creationisme
Cultureel-/cultuurevolutionisme pseudowetenschap zoals Eugenetica, en Craniometrie
- Herbert Spencer
o Principles of Biology 1864
- Ernst Haeckel
o Natürliche Schöpfungsgeschichte 1876 Hist. of Creation
- Carl Linnaeus
o Systema Naturae 1733
o Godsdienstige basis voor Darwin.
- The Great Chain of Being/of Race
- Pseudowetenschap & Wetenschappelijk Racisme Homo sapiens in etappes van evolutie
o Aboriginal people wegzetten in de prehistorie
4
Sem 2 ’25 – ’26
Examen
Waar en wanneer
- Examen op 5 juni van 17u30 tot 20u30
- Verspreid over 5 lokalen op 2 locaties: check je examenrooster!
- pc-lokalen op Campus Kantienberg (0.1, -1.1A en -1.1B)
- pc-lokalen op Campus UZ Gent K3 (1.2, 1.3)
Vorm examen
- Digitaal examen (ANS)
- Mix van multiple choice vragen en 1 – 2 open vragen
LEERSTOF
- Slides en eigen notities: kern van de leerstof
- Ook lesopnames van les 8 en 10, en gastles door dr. Rahier
- Handboek: ter verduidelijking, ondersteuning en aanvulling van je eigen notities
- Lesopnames: gericht bekijken wanneer je bepaalde stukken niet begrijpt
Examen bestaat uit meerkeuze- en 1-2 open vragen
Informatie is te halen uit het Handboek, Powerpoitnts en lesnotities.
Digitaal examen + Hogere cesuur
- Laad gsm op!
- Neem stylo mee voor kladblad
SOORTEN VRAGEN
1. Multiple choice vragen: stellingen evalueren, afbeeldingen en citaten identificeren/analyseren, concepten
definiëren, ...
- Geen detailvragen uit het handboek, HB enkel ter verduidelijking van onderdelen die niet duidelijk zijn.
- Kan een citaat zijn dat je niet letterlijk hebt gezien, te interpreteren a.d.h.v. de leerstof.
2. Open vragen: peilen naar inzichtelijk vermogen
- Begrip van belangrijkste debatten/theorieën
- Verbanden leggen (ook over lessen heen)
- Fragmenten/citaten uit actualiteit becommentariëren
- Voorbeeldvragen: via Wooclap
- Open vragen
- Cases uit de actualiteit becommentariëren a.d.h.v. de leerstof.
TIPS EN RICHTLIJNEN BIJ HET EXAMEN
ð 1juist antwoord per vraag
ð Hogere cesuur à Je hebt er alle baat bij om alle vragen te beantwoorden, ook als je twijfelt. Foute antwoorden
worden niet afgestraft.
ð Evalueer de stelling in zijn geheel: als één deel of detail fout is, reken je de stelling als fout
ð Open vragen: Vernoem essentiële info: naam, titel werk, tijdsperiode (indien gevraagd), juiste
concepten/termen
ð Bouw een argumentatie op en schrijf in volzinnen
ð Gebruik Quizlet voor termen
ð Leer namen en werken vanbuiten
ð Voor openwoorden moet je in kernwoorden denken = wat is de essentie die genoemd moet worden?
(Denker, werk, situering, …)
,Les 1: Wat is antropologie?
Franz Boas:
- Stichter van de antiracistische Amerikaanse culturele antropologie.
- Duitse jood die naar canada verhuisde door het antisemitisme in Europa.
- Heeft zich daarop gevestigd in New York.
Wat is antropologie?
Definitie: Methode van de Participerende Observatie. Etnografisch Veldwerk en Etnografie.
1. Objecten van studie:
- Kinship (verwantschap, familieverbanden, clan); complexe uitgedachte systemen om het maken van culturen in
kaart te brengen.
- Exchange (uitwisseling) en Economie
- Religie, Politiek, en Ritueel
- Materiële Cultuur
- 1922: geboorte van de volwaardige antropologie.
- 1918: Duitsland verliest zijn kolonies na WOI.
- Bronislaw Malinowski
o Oprichter van de Britse sociale antropologie.
o Poolse nationaliteit
o Aan de hand van methodologisch veldwerk; richt zich naar ‘de ander’ door fysiek naar een andere plaats
te gaan en zich niet uitsluitend te baseren op materiële bronnen.
o Antropologische studie was lang uitsluitend een witte studie.
o Toen WOI uitbrak werd Malinowski gezien als een vijand van Australië.
o Hij bleef hierdoor 3,5 jaar in ‘ballingschap’ gevangen.
o Voerde de 1ste etnografie in; het beschrijven van mensen (als een ‘volk’).
o Bracht de juwelenhandel tussen de Trobrand Eilanden in kaart. Dit toonde aan dat de koraaleilanden
bestonden uit een heel complexe samenleving en geen ‘primitieven’.
o Het economische stelsel ‘Kula Exchange’ zorgde voor een circuleren contact tussen de verschillende
eilanden.
o Malinowski riep als één van de eerste op om te stoppen met plunderen om Europese musea te vullen.
o Voor Malinowski’s veldwerk verklaarde antropologen een cultuur aan de hand van objecten zonder te
praten met de lokale bevolking aan wie de objecten toebehoorden.
2. Vertakkingen:
- Sociale en Culturele Antropologie
- Antropologie zonder prefixen
- Wijsgerige Antropologie
- Rechtsantropologie
- Visuele Antro
- Medische
o Bv. Nancy Schepper-Hughes “in the field”
“Scheper-Hughes found that Brazilians-often men trying to support families - were being traricked to
South Africa to sell their kidneys. Alberty da Silva (pic) “contributed” an organ to a woman from Brooklyn,
USA”
- Etc ..
3. Theoretische debatten:
- Maatschappij/Samenleving/Cultuur (Society &/- Culture)
- Tijd en Plaats (Johannes Fabian Time and The Other 1984)
- Ethnographic Present/etnografische heden e.g. Thé Nuer
2
, o Beweerd dat de start van de geschiedenis begint bij antropologie, deze stelling is problematisch.
o In Time and The Other kritisch herbekeken.
o Door mensen te beschrijven loop je het Risico ze te bevriezen in tijd.
o Vandaag nog een onopgelost debat.
- Macht, Religie, Materialiteit, Subjectiviteit, ‘Leefwerelden’
o Powerdiferantial en verantwoordelijkheid bij de antropoloog.
o Aimé Ntakiyica, Wir 2001, Vertaald We are the Others Postkoloniale kritiek toegepast in de kunsten:
“Ethnographic Othering”
Veldwerk
- We doen nog steeds veldwerk, zelfkritisch en gepositioneerd
- Mensen aan het woord laten, bv. quotes van meerdere pagina’s = iemand zijn eigen woorden laten gebruiken.
- Actief samen nadenken.
- Opbouwen van vriendschappen.
- Andere benaming voor geïnterviewde:
o Informant, respondent, interlocutor, co-researcher, …
De Roots: Interesse in “De Ander”
Geïnstrumentaliseerd en geïndustrialiseerd in de witte wereld ...:
- Problematische en boeiende categorie.
- Begonnen als ‘Volksbeschrijvingen’ (= ethnografie)
- Herodotus van Halicarnassus (5e eeuw VC)
- De Skythen
- ‘Etnografie’
- De Volkenkunde of Etnologie tot 19e eeuw (= racistische discipline)
o Völkerkunde, Volkenkunde
o Craniometrie (Schedelmetingen, Racisme)
o Volkskunde
o Folklore
o Bv. Biologische verschillen linken aan karakteristieke verschillen, zoals de stand van het gebit in contrast
stellen met de intelligentie van een mens.
o ... Antropologie (pas Boas en Malinowski).
Dubieuze Roots: de Cartesiaanse Wereld en de Tweesplitsing
- Jean-Jacques Rousseau en de idee van ‘Le Bon Sauvage’ of ‘The Noble Savage’ 1754 Discours sur l’Origine et les
Fondements de l’Inégalité Parmi les Hommes
- Idee gegroeid uit o.a. Michel De Montaigne Des Cannibales (Les Essais, 1580).
- Kritiek op:
o Thomas Hobbes: de mensheid is oorlog, ‘The War of Each Against All’ Uit De Cive 1642 & Leviathan 1651
Cover foto voor On Kings, by David Graeber en Marshall Sahlins 2017
- De Natuurstaat als Goed versus Slecht (Dualismes/Binaire Opposities)
- Onbezoedeld door beschaving versus bezoedeld door macht
- René Descartes’ (1596-1650) Lichaam en Geest
- Object versus Subject (Mens versus Onderdaan of Materie versus Symbool)
- Natuur versus Cultuur (of Nature versus Nurture/Opvoeding)
- (In)dividu versus Samenleving (Individual-Society)
- ‘Het Zelf’ versus ‘De Ander’ (‘The Other’)
- Lichaam versus Geest (‘Geist’)
- Reëel versus Ideëel
3
, Racistische Roots:
- Vanuit het duaal denken: ‘The Other’ – ‘De Ander’
- Biologie
- Ras
- & Deconstructie van de categorie/van de culturele constructie Ras
o.a. Paul Rabinow Marking Time: On the Anthropology of the Contemporary 2007
- Tegelijk:
o Black Power beweging in de USA, Black Panthers & Black Lives Matter
o Positieve connotaties ‘Ras’
Cultureel Evolutionisme, Sociaal Darwinisten, Victoriaanse Etnologie/’Antropologie’
- De evolutie der soorten: Charles Darwin
o On the Origin of Species 1859
o The Descent of Man 1871
o Darwin breekt voor het eerst met de kerk.
o Bij de volgende generatie antropologen wordt deze evolutie vervangen door cultuurevolutie.
- Sociaal Darwinisten: evoluties van culturen, de Westerse cultuur als toppunt (omdat de witte man enkel door de
witte man werd beschreven)
- Aan de hand van technische aspecten en de materiële cultuur wordt de ‘evolutie’ van een ‘volk’ bepaald.
= zeer random verzameling van feitjes.
- Armchair Ethnologists/’Anthropologists’
- Museum Anthropologists
- ‘Butterfly collectors’
- Aboriginals versus Maori /- Cultuurevolutionisme
- Clan versus Standen/Klassenmaatschappij
- (Politiek-/Religieus) Koningschap
- Rasverbetering/Eugenetica
- Craniometrie
ð De kolniale geschiedenis heft te maken met de situering op de evolutietrap, gemaakt door de witte man bij
aankomst op een toekomstige kolonie.
- Shigeyuki Kihara
o ‘A study of a Samoan Savage’
o Craniometriekritiek in hedendaagse kunst
- Evolutieleer/ - Creationisme
Cultureel-/cultuurevolutionisme pseudowetenschap zoals Eugenetica, en Craniometrie
- Herbert Spencer
o Principles of Biology 1864
- Ernst Haeckel
o Natürliche Schöpfungsgeschichte 1876 Hist. of Creation
- Carl Linnaeus
o Systema Naturae 1733
o Godsdienstige basis voor Darwin.
- The Great Chain of Being/of Race
- Pseudowetenschap & Wetenschappelijk Racisme Homo sapiens in etappes van evolutie
o Aboriginal people wegzetten in de prehistorie
4
