Samenvatting Intellectuele eigendom en biowetenschappen | 1ste master biomedische wetenschappen KU Leuven | 2025/26 | volledig leerstof: slides en les

INTELLECTUELE EIGENDOM EN BIOWETENSCHAPPEN

1.INLEIDING TOT I.E. EN OCTOOIEN


1.1 VERSCHILLENDE SOORTEN INTELLECTUELE EIGENDOMMEN
i.e. = intellectuele eigendom = rechten op ideeën, creaties en uitvindingen

Eigenaar huis = fysiek eigendom (zichtbaar, tastbaar)

 contract met notaris, met finale eigendomsoverdracht ingeschreven in
hypotheekregister
 iedereen kan vaststellen wie eigenaar is vh huis
 eigenaar kan zijn rechten laten gelden tegenover iedereen

i.e. = idee/uitvinding : octrooi registreren in publieke databank zodat het voor
iedereen bekend is



Verschillen:

 i.e. zijn niet eeuwig durend : octrooi geld tot 20j na aanvraag +
auteursrecht tot 70j na dood
 in meeste gevallen indien eigenaar v huis heb je positief + negatief recht
o positief recht = je mag het gebruiken <-> negatief = anderen verbieden te
gebruiken
o octrooi heeft enkel negatief recht
 je mag anderen verbieden jouw uitvinding te gebruiken of verkopen
 maar jij mag het nog altijd niet zomaar verkopen zonder vergunning
 nog steeds toestemming nodig om op markt te brengen

 klassiek eigendom berust op materiele aspecten (tastbaar)
 intellectueel vooral op ideeën maar kan in vele vormen
o knn geincorporeerd worden in oneindig hvlh materiele dragers
o elk intellectueel recht geldt op specifieke vorm ve idee




Intellectueel Waarop berust Hoe verkrijgen?
recht het
Octrooien Nieuwe/ Aanvraag + Technische
technische onderzoek oplossing voor
uitvindingen techn probl: niet
beschrijving of het
idee vd uitvinding
maar het technisch
gebruik in
Auteursrecht Originele Ontstaat Kennis is vrij, maar
creatieve of automatisch: het is de
artistieke vormen moet niet specifieke vorm
: muziek, tekst, aangevraagd waar de
creatie,.. een uiting worden intellectuele
vh karakter vd eigendom op berust

1

, auteur
Gebruiksmodellen Nieuwe Aanvraag + Klein octrooi,
uitvindingen registratie relatief beperkte
technische verb,
beperkter, minder
mogelijkheid om
mensen uit te
sluiten
Legal rights Waarvoor? Hoe?
Merken Onderscheidende Gebruik en/of
identificatie v registratie
producten of
diensten
Tekeningen en Extern uitzicht Registratie
modellen
Bedrijfsgeheimen Waardevolle info Redelijke Contractueel
die niet bekend is inspanningen tot verplicht om niet
bij publiek geheimhouding info te verspreiden



WAT IS EEN MERK?
= elk teken dat kan beschreven + voorgesteld worden:

 kan dienen om goederen en diensten ve onderneming te onderscheiden v
die ve andere
 kan dienen als merk en als dusdanig geregistreerd worden
 veel verschillende vormen : woorden, figuren, kleuren, vormen


Wanneer kan een merk geweigerd worden?

 Absolute weigeringsgrond: gebrek aan onderscheidend vermogen
o het teken is te algemeen of beschrijvend
o kan niet duidelijk 1 onderneming onderscheiden ve andere
 Relatieve weigeringsgrond voor registratie
o als merken met elkaar in conflict komen
o als merken sterk op elkaar lijken en er verwarring kan ontstaan bij
consument over herkomst vh product of dienst


Manieren v registratie:

 Nationaal: steeds benelux
 Internationaal
 EU : europese unie merk: 1 titel over heel europa


Beschermingsomvang:

Uitsluitend recht maar :

 Principe v specialiteit: op specifiek doelgroep (bv. registratie kledij, mag dan
voor eten)

2

,  Principe v territorialiteit: registreert merk in specifiek gebied (bv. enkel in België
dan kan iemand v Duitsland die opnieuw gebruiken)

Mogelijk eeuwigdurend met hernieuwing om de 10j en hier weer belasting op betalen
 vervallen als 5j niet gebruikt wordt of vastgesteld is dat merk niet meer geldig is

Toegestaan gebruik: bepaalde dingen die derden toch mogen doen met je merk



AUTEURSRECHT
Beschermt allerlei producten vd menselijke geest zoals literaire en artistieke
werken

 Product moet uitdrukking vormen en niet zomaar een idee
 Vorm/uitdrukking moet origineel zijn
 Schept bijzondere juridische band tss auteurs en hun werken


Beschermingsomvang:

Economische rechten:

 Slaan op economisch gebruik vh werk
 Zijn vrij overdraagbaar (eigendom) + knn in licentie gegeven worden (verhuren)


Morele rechten: blijven altijd bij de auteur

 Slaan op het morele belang vd auteur
 Bv. picasso schilderij gekocht, dit mag je opslaan waar je wilt, maar hier bv geen
foto van nemen op poster zetten en verkopen in grote aantallen want dan
vermenigvuldig je zijn werk en haal je er economisch voordeel uit, indien je
toestemming vraagt aan degene met de auteursrechten en deze overgedragen
worden mag je dit wel, maar nog steeds niet vernietigen want dit behoort onder
de morele rechten


Uitzonderingen en beperkingen op de rechten : zoals bv bij gebruik onderwijs



OCTROOIEN/PATENTEN:
=publiek document met technische info (open brief):

 hieruit volgt een boel negatieve rechten die octrooihouder toestaan anderen uit
te sluiten vh gebruik vd uitvinding
 in ruil: deel jij de kennis en samenleving geeft je tijdelijk monopolie


Onderliggend is een sociaal contract:

 Standaardisering, bureaucratisering
 Niet per se een octrooi op het finale product, kan op deel producten + soms hele
reeks octrooien

3

,  Technologien knn gebruikt worden in verschillende toepassingen
 Octrooien verlopen na 20j


Vandaag:

 Gigantische octrooibureaus: tegenwoordig veel in China dan vroeger VS
o Verschuift naar nieuwe economische machtsblokken
 Nieuwe technologien: steeds vaker toegepast op nieuwe en complexe
domeinen zoals:
o biotech, computerwetensch, AI ; zorgt voor juridische en ethische
uitdagingen
 Veranderende innovatiestijlen:
o Groepssport = innovatie is teamwork tss verschillende disciplines
o Uitvinding bij bedrijven = niet langer een individuele uitvinder
o Open innovatie = bedrijven delen kennis en werken samen
 Nieuwe verantwoording: niet enkel over bescherming maar ook over beheer en
controle
o Gegevens en controle, beheer en controle v kennis en bedrijf
o Octrooien worden management instrument en niet enkel juridisch recht
 Veel meer octrooien:
o Octrooibossen: patent thicket = grote aantal overlappende octrooien
rond 1 technologie, moeilijk om te innoveren zonder meerdere licenties
o Octrooi-oorlogen: patent war: bedrijven gebruiken octrooien om
concurrenten juridisch aan te vallen
o Octrooitrollen: bedrijven die zelf niets produceren maar octrooien kopen
enkel om anderen aan te klagen en licentievergoedingen te eisen

Octrooirecht maakt deel uit v globalisatie, niet enkel in Europa, maar europese
regelgeving ook ingebed internationaal




1.2 INTELLECTUELE EIGENDOMMEN:

HET IP-SYSTEEM:
Innovatoren:

 doen belangrijke investeringen in ontwikkelen v nieuwe producten
 marktdruk: kan innovator failliet laten gaan

Concurrenten:

 halen voordeel uit inspanningen vd innovatoren
 knn drm dezelfde of gelijkaardige producten aanbieden aan lagere prijs
 knn gratis meesurfen op de rug vd innovator en zijn onderzoek + ontwikkeling



HET BELANG:
Intellectuele eigendom (auteursrechten, merken, licenties, patenten) cruciaal in
kenniseconomie, waarin waarde vooral zit in kennis, innovatie en technologie


4