AANGEPASTE BEWEGINGSACTIVITEITEN
Les 1: Introductie
Spectrum: types
• Spastisch
• Dyskinetisch
• Atactisch (ataxie)
• Mengvormen (gemengde vormen)
Spectrum: topografie
Spectrum: classificatie – GMFCS
= de ernst
,1. CEREBRAL PALSY
Wat is Cerebrale Parese?
• Overkoepelende term voor bewegingsstoornissen met individuele verschillen
• Oorzaak: herschenbeschadiging, meestal:
o Tijdens zwangerschap
o Soms kort na de geboorte
• Effect: beïnvloedt bewegingen, afhankelijk van welk hersendeel beschadigd is
Voorbereiding voor les 2: video’s bekijken
VIDEO : Types van CP
Iemand met cerebrale parese kan op een breed spectrum van bewegingsbeperkingen vallen. Wat de ernst
van deze beperkingen bepaalt, komt neer op twee zaken:
1. Waar de hersenen zijn beschadigd of onderontwikkeld.
2. Hoe ernstig de schade is.
Er zijn drie belangrijke bewegingsgebieden in de hersenen die cerebrale parese kunnen veroorzaken. Welk
type iemand heeft, hangt af van welk gebied het meest is aangetast.
Het eerste gebied is de motorische cortex. Dit gebied helpt bij het plannen en uitvoeren van bewuste
bewegingen. Schade aan de motorische cortex of de piramidebanen zorgt ervoor dat spieren te actief
worden, wat leidt tot een verhoogde spierspanning. De spieren worden hierdoor stijf en strak. Dit noemen
we spastische cerebrale parese.
Het volgende gebied zijn de basale ganglia. Deze helpen ons gewenste bewegingen te starten en
ongewenste bewegingen te voorkomen. Bij schade hieraan zien we onwillekeurige bewegingen. De
officiële naam hiervoor is dyskinetische cerebrale parese. Dit kunnen wringende, klemmende of
willekeurige onvoorspelbare bewegingen zijn.
Het laatste bewegingscentrum is
het cerebellum (de kleine hersenen). Dit is
het balanscentrum dat onze bewegingen
verfijnt. Schade aan het cerebellum leidt
tot onvaste, trillende bewegingen. Dit
heet atactische cerebrale parese. Mensen
met dit type grijpen vaak mis of lopen met de
benen wijd voor meer stabiliteit.
Hoewel dit drie verschillende typen zijn,
komen ze vaak samen voor. Iemand met het
stijve type kan bijvoorbeeld ook last hebben
van onwillekeurige bewegingen of trillingen. In
dat geval spreken we van gemengde cerebrale parese. Dit komt omdat de hersenschade niet altijd
beperkt blijft tot slechts één van deze gebieden.
,VIDEO 1: Types van CP – Spasticiteit
Spasticiteit (86%)
Kernoorzaken
Oorzaak: Schade aan de hersenen door bijvoorbeeld infecties of een beroerte tijdens de vroege
ontwikkeling (van de foetus tot de eerste levensjaren).
• Bepalende factoren: De ernst van de beperking hangt af van waar de hersenen zijn beschadigd
en hoe groot de schade is.
Waar het brein beschadigd is
Motorische cortex: plannen, controleren en bewegen
• Gebruikt upper motorische neuronen om te communiceren met onze spieren
• Beschadiging aan de upper motorische neuronen in de pyramide tractus resulteers in een
verhoogde tonus in de spieren
Kenmerken
• Stijfheid in
o 2 benen; adductoren en kuiten overactief à schaarpositie + wandelen op tenen
o Arm en been aan dezelfde kant
o Beide armen, beide benen
• Bewegingspatroon
o Abductie, flexie en endorotatie van humerus
o Flexie elleboog
o Pronatie voorarm
o Flexie pols en vingers
o Oppositie duim
Impact en voorkomen
• Mobiliteit: Afhankelijk van de ernst kunnen patiënten zelfstandig lopen (soms wat trager) of
hebben zij hulpmiddelen nodig zoals krukken of een (elektrische) rolstoel.
• Frequentie: Spastische cerebrale parese is de meest voorkomende vorm; ongeveer 70% tot
80% van de mensen met cerebrale parese heeft dit type.
Ernst
Zie rood in foto
, Volledige tekst video:
Iemand met hersenverlamming (cerebrale parese) kan ergens terechtkomen op een breed spectrum van
bewegingsbeperkingen. Wat bepaalt waar ze op dit spectrum eindigen, dus hoe ernstig hun beperkingen
zijn, komt eigenlijk neer op twee dingen:
1. Waar de hersenen beschadigd, onderontwikkeld of aangetast zijn.
2. Hoe ernstig de schade is.
Ter herinnering: deze schade ontstaat door een gebeurtenis zoals een infectie of een beroerte tijdens
kritieke perioden van de vroege ontwikkeling, variërend van de tijd in de baarmoeder als foetus tot de
eerste levensjaren.
Er zijn eigenlijk drie belangrijke bewegingsgebieden in de hersenen die, wanneer ze beschadigd zijn,
cerebrale parese kunnen veroorzaken. Afhankelijk van welk gebied primair is aangetast, wordt bepaald
welk type cerebrale parese iemand heeft. Onthoud dat cerebrale parese een overkoepelende term is voor
verschillende aandoeningen die de beweging beïnvloeden.
Laten we deze typen bekijken. Het eerste gebied waar we naar kijken is de motorische cortex.
De motorische cortex is cruciaal voor het plannen, beheersen en uitvoeren van vrijwillige bewegingen. Om
dit te doen, gebruikt de motorische cortex speciale neuronen genaamd centrale motorische
neuronen (upper motor neurons). Deze sturen signalen naar onze spieren.
Deze neuronen vertrekken uit verschillende delen van de motorische cortex en komen samen met
naburige neuronen om 'snelwegen' te vormen die we de piramidebanen noemen. 'Piramide' omdat ze
door structuren gaan die de medulla-piramides worden genoemd om hun bestemming in de hersenstam
of het ruggenmerg te bereiken. 'Baan' (tract) betekent simpelweg een bundel axonen.
De motorische cortex gebruikt deze piramidebanen om onze spieren aan te sturen. Wanneer de
motorische cortex zelf of deze banen beschadigd zijn, kunnen spieren niet de juiste signalen ontvangen.
Het resultaat is dat de spieren te actief worden en de spierspanning (spiertonus) toeneemt.
Spiertonus is de hoeveelheid spanning in de spier. Denk aan het bespannen van een gitaar of
tennisracket: hoe strakker de snaren, hoe meer spanning. Deze verhoogde spierspanning maakt spieren
strak, stijf en moeilijk te bewegen.
Laten we dit opschrijven: stijf. Stijf beschrijft namelijk ons eerste type cerebrale parese, veroorzaakt door
schade aan de motorische cortex of de piramidebanen. De officiële medische naam voor dit stijve type
is spastische cerebrale parese. 'Spastisch' beschrijft de strakke, stijve spieren.
Waar iemand met dit type op het spectrum van ernst valt, hangt af van hoeveel spieren erdoor zijn
aangetast. We zien een paar patronen van deze stijfheid:
Soms zijn de spieren aan beide kanten van het onderlichaam aangetast. In dat geval worden sommige
spieren in de benen of dijen actiever dan andere. De overactieve spieren overheersen de minder actieve
spieren.
Een veelvoorkomend voorbeeld zijn de spieren aan de binnenkant van de dij. Deze gebruiken we om onze
dijen naar elkaar toe te trekken en naar binnen te draaien. Bij spastische cerebrale parese trekken deze
spieren de benen constant naar elkaar toe. Als dit ernstig is, kunnen de knieën over elkaar heen gaan, als
een schaar. Dit noemen we 'scissoring' of een schaargang.
Les 1: Introductie
Spectrum: types
• Spastisch
• Dyskinetisch
• Atactisch (ataxie)
• Mengvormen (gemengde vormen)
Spectrum: topografie
Spectrum: classificatie – GMFCS
= de ernst
,1. CEREBRAL PALSY
Wat is Cerebrale Parese?
• Overkoepelende term voor bewegingsstoornissen met individuele verschillen
• Oorzaak: herschenbeschadiging, meestal:
o Tijdens zwangerschap
o Soms kort na de geboorte
• Effect: beïnvloedt bewegingen, afhankelijk van welk hersendeel beschadigd is
Voorbereiding voor les 2: video’s bekijken
VIDEO : Types van CP
Iemand met cerebrale parese kan op een breed spectrum van bewegingsbeperkingen vallen. Wat de ernst
van deze beperkingen bepaalt, komt neer op twee zaken:
1. Waar de hersenen zijn beschadigd of onderontwikkeld.
2. Hoe ernstig de schade is.
Er zijn drie belangrijke bewegingsgebieden in de hersenen die cerebrale parese kunnen veroorzaken. Welk
type iemand heeft, hangt af van welk gebied het meest is aangetast.
Het eerste gebied is de motorische cortex. Dit gebied helpt bij het plannen en uitvoeren van bewuste
bewegingen. Schade aan de motorische cortex of de piramidebanen zorgt ervoor dat spieren te actief
worden, wat leidt tot een verhoogde spierspanning. De spieren worden hierdoor stijf en strak. Dit noemen
we spastische cerebrale parese.
Het volgende gebied zijn de basale ganglia. Deze helpen ons gewenste bewegingen te starten en
ongewenste bewegingen te voorkomen. Bij schade hieraan zien we onwillekeurige bewegingen. De
officiële naam hiervoor is dyskinetische cerebrale parese. Dit kunnen wringende, klemmende of
willekeurige onvoorspelbare bewegingen zijn.
Het laatste bewegingscentrum is
het cerebellum (de kleine hersenen). Dit is
het balanscentrum dat onze bewegingen
verfijnt. Schade aan het cerebellum leidt
tot onvaste, trillende bewegingen. Dit
heet atactische cerebrale parese. Mensen
met dit type grijpen vaak mis of lopen met de
benen wijd voor meer stabiliteit.
Hoewel dit drie verschillende typen zijn,
komen ze vaak samen voor. Iemand met het
stijve type kan bijvoorbeeld ook last hebben
van onwillekeurige bewegingen of trillingen. In
dat geval spreken we van gemengde cerebrale parese. Dit komt omdat de hersenschade niet altijd
beperkt blijft tot slechts één van deze gebieden.
,VIDEO 1: Types van CP – Spasticiteit
Spasticiteit (86%)
Kernoorzaken
Oorzaak: Schade aan de hersenen door bijvoorbeeld infecties of een beroerte tijdens de vroege
ontwikkeling (van de foetus tot de eerste levensjaren).
• Bepalende factoren: De ernst van de beperking hangt af van waar de hersenen zijn beschadigd
en hoe groot de schade is.
Waar het brein beschadigd is
Motorische cortex: plannen, controleren en bewegen
• Gebruikt upper motorische neuronen om te communiceren met onze spieren
• Beschadiging aan de upper motorische neuronen in de pyramide tractus resulteers in een
verhoogde tonus in de spieren
Kenmerken
• Stijfheid in
o 2 benen; adductoren en kuiten overactief à schaarpositie + wandelen op tenen
o Arm en been aan dezelfde kant
o Beide armen, beide benen
• Bewegingspatroon
o Abductie, flexie en endorotatie van humerus
o Flexie elleboog
o Pronatie voorarm
o Flexie pols en vingers
o Oppositie duim
Impact en voorkomen
• Mobiliteit: Afhankelijk van de ernst kunnen patiënten zelfstandig lopen (soms wat trager) of
hebben zij hulpmiddelen nodig zoals krukken of een (elektrische) rolstoel.
• Frequentie: Spastische cerebrale parese is de meest voorkomende vorm; ongeveer 70% tot
80% van de mensen met cerebrale parese heeft dit type.
Ernst
Zie rood in foto
, Volledige tekst video:
Iemand met hersenverlamming (cerebrale parese) kan ergens terechtkomen op een breed spectrum van
bewegingsbeperkingen. Wat bepaalt waar ze op dit spectrum eindigen, dus hoe ernstig hun beperkingen
zijn, komt eigenlijk neer op twee dingen:
1. Waar de hersenen beschadigd, onderontwikkeld of aangetast zijn.
2. Hoe ernstig de schade is.
Ter herinnering: deze schade ontstaat door een gebeurtenis zoals een infectie of een beroerte tijdens
kritieke perioden van de vroege ontwikkeling, variërend van de tijd in de baarmoeder als foetus tot de
eerste levensjaren.
Er zijn eigenlijk drie belangrijke bewegingsgebieden in de hersenen die, wanneer ze beschadigd zijn,
cerebrale parese kunnen veroorzaken. Afhankelijk van welk gebied primair is aangetast, wordt bepaald
welk type cerebrale parese iemand heeft. Onthoud dat cerebrale parese een overkoepelende term is voor
verschillende aandoeningen die de beweging beïnvloeden.
Laten we deze typen bekijken. Het eerste gebied waar we naar kijken is de motorische cortex.
De motorische cortex is cruciaal voor het plannen, beheersen en uitvoeren van vrijwillige bewegingen. Om
dit te doen, gebruikt de motorische cortex speciale neuronen genaamd centrale motorische
neuronen (upper motor neurons). Deze sturen signalen naar onze spieren.
Deze neuronen vertrekken uit verschillende delen van de motorische cortex en komen samen met
naburige neuronen om 'snelwegen' te vormen die we de piramidebanen noemen. 'Piramide' omdat ze
door structuren gaan die de medulla-piramides worden genoemd om hun bestemming in de hersenstam
of het ruggenmerg te bereiken. 'Baan' (tract) betekent simpelweg een bundel axonen.
De motorische cortex gebruikt deze piramidebanen om onze spieren aan te sturen. Wanneer de
motorische cortex zelf of deze banen beschadigd zijn, kunnen spieren niet de juiste signalen ontvangen.
Het resultaat is dat de spieren te actief worden en de spierspanning (spiertonus) toeneemt.
Spiertonus is de hoeveelheid spanning in de spier. Denk aan het bespannen van een gitaar of
tennisracket: hoe strakker de snaren, hoe meer spanning. Deze verhoogde spierspanning maakt spieren
strak, stijf en moeilijk te bewegen.
Laten we dit opschrijven: stijf. Stijf beschrijft namelijk ons eerste type cerebrale parese, veroorzaakt door
schade aan de motorische cortex of de piramidebanen. De officiële medische naam voor dit stijve type
is spastische cerebrale parese. 'Spastisch' beschrijft de strakke, stijve spieren.
Waar iemand met dit type op het spectrum van ernst valt, hangt af van hoeveel spieren erdoor zijn
aangetast. We zien een paar patronen van deze stijfheid:
Soms zijn de spieren aan beide kanten van het onderlichaam aangetast. In dat geval worden sommige
spieren in de benen of dijen actiever dan andere. De overactieve spieren overheersen de minder actieve
spieren.
Een veelvoorkomend voorbeeld zijn de spieren aan de binnenkant van de dij. Deze gebruiken we om onze
dijen naar elkaar toe te trekken en naar binnen te draaien. Bij spastische cerebrale parese trekken deze
spieren de benen constant naar elkaar toe. Als dit ernstig is, kunnen de knieën over elkaar heen gaan, als
een schaar. Dit noemen we 'scissoring' of een schaargang.
