HOOFDSTUK 1: AANVULLENDE SOCIALE VERZEKERINGEN
OVERZICHT
1. Begrip
2. Bestaansredenen
3. Juridisch kruispunt
1. BEGRIP
Wat zijn aanvullende sociale verzekeringen?
• Twee basisvoorbeelden
• Aanvullend pensioen
• Gezondheidszorg : hospitalisatieverzekering
MAAR OOK
• Aanvullende kinderbijslag voornamelijk in het kader van cafetariaplannen – zie ook
college LEB
• Loonvoordelen waarbij men een stukje kinderbijslag bij geeft
• Aanvullend werkloosheidsverzekering (minder) – zie ook college sociale verzekering en
bijstand
• Komen zelden voor
Definitie van ASV: “Een aanvullende sociale verzekering dekt een erkend sociaal risico aanvullend
aan de prestaties van sociale zekerheid middels de verzekeringstechniek.”
1. Verzekering
2. Aanvullend
3. Sociaal
1. VERZEKERING (MEERDUIDIG BEGRIP)
Verzekering is een meerduidig begrip en kan in twee betekenissen worden gebruikt: de
verzekeringsovereenkomst (1) en de verzekeringstechniek (2)
1) de verzekeringsovereenkomst
• Vier essentiële elementen: het risico, de premie, het verzekerbaar belang en de prestatie van
de verzekeraar
• ASV: vaak juridisch vastgelegd in een verzekeringsovereenkomst
• Niet alle vormen van ASV, daarom kan de term verzekering ook verwijzen naar de
verzekeringstechniek
• Voorbeeld: stel een mens (X) en die loopt een risico op hospitalisatie en gaat naar de
verzekeraar en sluit een hospitalisatieverzekering
• Voorbeeld: WG en WN en WG zegt tegen de instelling
• PI = VZ/PI
• Hospitalisatieverzekering
• Relatie WG en instelling wordt beheerd door verzekeringsrecht
• De werkgever is de verzekeringnemer
• = een beding ten behoeve van een derde
• Maar in het kader van pensioenen: geen beding ten behoeve derde!
1
,2) de verzekeringstechniek
• Deze techniek berust op interpersonele en intertemporele spreiding van één of meer risico's
tussen de dragers van gelijksoortige risico's op basis van de statistiek
• Zoniet is het geen ASV maar een "aanvullend sociaal voordeel“
• Ruimer
• Betekent dat elke ASV m.a.w. wel een een aanvullend sociaal
voordeel is, maar niet omgekeerd.
Voorbeeld. Ziekenfondsen: dienstverlening, voorlichting, preventie,
begeleiding.
• Ziekenfondsen bieden aan hun leden doorgaans verschillende vormen
van dienstverlening, voorlichting, preventie, begeleiding en bijstand
aan. Een lid betaalt hiervoor een bijdrage. Er worden prestaties
verstrekt die het louter betalen van financiële tussenkomsten
overstijgen, maar gericht zijnop het actief helpen en begeleiden van
de verzekerden. Deze prestaties worden niet opgebouwd middels de
verzekeringstechniek. Er is geen risicodekking in de zin dat er
verzekerd wordt. Er is hooguit risicopreventie. Conceptueel is het
beter om te spreken van een aanvullend sociaal voordeel dan van een
aanvullende sociale verzekering.
• Verplicht om een ziekenfonds aan te gaan? Nee, dan kom je
rechtstreeks naar hulpkas voor ziekte- en invaliditeitsverzekering
• Voorbeeld Casoe: een soort van kamp met aanvullend sociaal
voordeel
2. AANVULLEND
• ASv dekt een erkend sociaal risico
• Dit begrip heeft betrekking op IAO conventie nr. 102
• Deze conventie legt enkele minimumnormen inzake sociale zekerheid
• een geheel met negen stelsels: gezondheidszorg,
arbeidsongeschiktheidsuitkeringen, werkloosheidsuitkeringen,
ouderdomspensioenen, arbeids- en beroepsziektenvergoedingen,
gezinsbijslagen, moederschapsuitkeringen, invaliditeitsuitkeringen en
overlevingspensioenen
= deze stelsels vormen het referentiekader voor ASV
3. SOCIAAL
ASV viseren slechts de klassieke sociale zekerheid
• dekt de erkende sociale risico’s
• gebaseerd op sociale verzekering
• financiering via sociale bijdragen
• niet het sociale bijstandsrecht.
• Her woord “sociaal” is een moeilijke dekking. Wat is het sociaal in het recht?
• Valnetijn: we mieten iets doen en sociaal zijn. Als je naar de cinema gaat, is het dan
echt sociaal?
• Hier: een werkelijke dekkinh bovenop de sociale verzekering
• Heel eng interpreteren en NIET sociale bijstandsrecht
Geen sociale bijstand
• De bijstand is geen sociale verzekering maar beoogt armoedebestijding.
• financiering gebeurt via de algemene belastingen en niet via sociale bijdragen
• Pirncipieel heeft iedereen recht op bijstand ongeacht statuut mits voldaan is aan
“armoedevoorwaarde” via een bestaansmiddelenonderzoek
• Voorbeelden van sociale bijstand: leefloon, inkomensgarantie voor ouderen,
tegemoetkomingen voor gehandicapten, hulp aan bejaarden en gewaarborgde
kinderbijslag
2
,Twee redenen waarom ASV klassieke sociale zekerheid en niet bijstandsrecht viseert:
1. Verzekeringstechniek in de ASV
• ASV gekenmerkte door de gekende verzekeringstechniek
• Deze techniek wordt gedeeltelijk teruggevonden in het stelsel van de sociale zekerheid
2. Het karakter van de armoedebestrijding in de bijstandsregeling
• Bijstandsvoorzieningen vormen een basisbescherming tegen armoede
• Indicatie: het feit dat de OH een bestaansmiddelenonderzoek organiseert alvorens
over te gaan tot uitkering
Voorbeeld asv: ASV gaat bovenop het wettelijk pensioen prestaties voorzien, zodat de inkomensval
bij pensioenering voor de betrokkene minder groot is Bijstand: bijstandstrekker moet een
basisbescherming verkrijgen.
2. EEN FUNCTIONEEL RECHTSGEBIED
Niet één specifieke rechtstak is van toepassing, maar een geheel van normen betreffende een
bepaalde problematiek:
1. Arbeidsrecht: in werknemer-werkgever relatie
- Voorbeelden: aanvullende werknemerspensioenen of
hospitalisatieverzekeringen
2. Socialezekerheidsrecht: ASV vormen een sociale bescherming die geënt is op de sociale
zekerheid.
- Voorbeeld: uikeringen van bepaalde aanvullende werknemerspensioenen die
gebaseerd zijn op wettelijke pensioenen
3. Verzekeringsrecht
- Voorbeeld: aanvullende hospitalisatie en andere ziekteverzekeringen w
gesloten met verzekeringsondernemingen d.m.v.
verzkeringsovereenkomsten
4. Fiscaal recht
2. BESTAANSREDENEN
Waarom bestaan ze?
• Verschillende invalshoeken en diverse redenen
• Drie invalshoeken
1. Werknemer
2. Werkgever
3. Overheid
1. WERKNEMER
Behoefte
Het wordt aanzien als een loonvoordeel ? Ze zitten in een loonpakket genaamd “Employee benefit”.
Het gaat om een vorm van alternatieve beloning.
Voorbeelden
• Bedrijfswagen
3
, • Telefoon
• PC
Is het een echte employee benefit?
• … aanvullend pensioen, hospitalisatieverzekering
Sociale zekerheid onafdoende ?
• Hospitalisatie : beperkte dekking (luxe ?)
Bv. wie van jullie heeft een kinderwens? Bijna alle meisjes staken hun handen op
Wie wil eenpersoonskamer? In klassieke dekking: tweepersoonskamer tenzij
complicaties
• Vrouwen willen liever een persoonskamer
• Pensioenen : loonplafond (iedereen die meer verdient bven het plafond en die later op
pensioen gaat, gaat een pensioen val meemaken) leidt tot een maximumpensioen… en dus
pensioenval
Belang van loonplafond
• Maximapensioenen
• Pensioenval
Voorbeeld:
• Collega Meurs heeft een jaarinkomen 140.000 euro
• Maar voor haar pensioen is er grens van 95000 euro
• Meurs betaalt sociale zekerheidsbijdrage op 140.000
• Maar op pensioen: 95.000
• Men gaat enkel rekening houden met het loonplafond en niet hoeveel je
werkelijk verdient
Men betaalt sociale zekerheid op het geheel maar enkel aanspraak op het
loonplafond
• Ratio: solidariteit
Iemand die meer verdient, heeft ook een bepaalde levensstandaard en op pensioen
wordt het moeilijk om die levensstandaard te behouden!!!!
• Steeds meer mensen komen uit boven mediaan inkomen
• Vroegere loonoptimalisatie wordt steeds meer een individuele “nood”
Dekkingsgraad is 77% in februari 2025 (www.pensionstat.be) – maar heel veel slapers (let op met
gemiddelden) https://www.pensionstat.be/nl/kerncijfers/aanvullend-pensioen/participatiegraad
➔ Er zijn mensen die beginnen met dat loon. maar er zijn heel veel mensen die vanaf leeftijd van
45-50 wel dit bedrag (fictief vb. 140.000) overschrijden.
Dekkingsgraad: 77%
• 77% van alle werkenden in BE heeft een vorm van aanvullende pensioen
• “Slaper”= dat geld laten staan bij de oude WG.
• iemand die ergens gewerkt met een groepsverzerking heeft en die treedt uit: gespaard
bij de oude WG. Wat kan je hiermee doen
4
OVERZICHT
1. Begrip
2. Bestaansredenen
3. Juridisch kruispunt
1. BEGRIP
Wat zijn aanvullende sociale verzekeringen?
• Twee basisvoorbeelden
• Aanvullend pensioen
• Gezondheidszorg : hospitalisatieverzekering
MAAR OOK
• Aanvullende kinderbijslag voornamelijk in het kader van cafetariaplannen – zie ook
college LEB
• Loonvoordelen waarbij men een stukje kinderbijslag bij geeft
• Aanvullend werkloosheidsverzekering (minder) – zie ook college sociale verzekering en
bijstand
• Komen zelden voor
Definitie van ASV: “Een aanvullende sociale verzekering dekt een erkend sociaal risico aanvullend
aan de prestaties van sociale zekerheid middels de verzekeringstechniek.”
1. Verzekering
2. Aanvullend
3. Sociaal
1. VERZEKERING (MEERDUIDIG BEGRIP)
Verzekering is een meerduidig begrip en kan in twee betekenissen worden gebruikt: de
verzekeringsovereenkomst (1) en de verzekeringstechniek (2)
1) de verzekeringsovereenkomst
• Vier essentiële elementen: het risico, de premie, het verzekerbaar belang en de prestatie van
de verzekeraar
• ASV: vaak juridisch vastgelegd in een verzekeringsovereenkomst
• Niet alle vormen van ASV, daarom kan de term verzekering ook verwijzen naar de
verzekeringstechniek
• Voorbeeld: stel een mens (X) en die loopt een risico op hospitalisatie en gaat naar de
verzekeraar en sluit een hospitalisatieverzekering
• Voorbeeld: WG en WN en WG zegt tegen de instelling
• PI = VZ/PI
• Hospitalisatieverzekering
• Relatie WG en instelling wordt beheerd door verzekeringsrecht
• De werkgever is de verzekeringnemer
• = een beding ten behoeve van een derde
• Maar in het kader van pensioenen: geen beding ten behoeve derde!
1
,2) de verzekeringstechniek
• Deze techniek berust op interpersonele en intertemporele spreiding van één of meer risico's
tussen de dragers van gelijksoortige risico's op basis van de statistiek
• Zoniet is het geen ASV maar een "aanvullend sociaal voordeel“
• Ruimer
• Betekent dat elke ASV m.a.w. wel een een aanvullend sociaal
voordeel is, maar niet omgekeerd.
Voorbeeld. Ziekenfondsen: dienstverlening, voorlichting, preventie,
begeleiding.
• Ziekenfondsen bieden aan hun leden doorgaans verschillende vormen
van dienstverlening, voorlichting, preventie, begeleiding en bijstand
aan. Een lid betaalt hiervoor een bijdrage. Er worden prestaties
verstrekt die het louter betalen van financiële tussenkomsten
overstijgen, maar gericht zijnop het actief helpen en begeleiden van
de verzekerden. Deze prestaties worden niet opgebouwd middels de
verzekeringstechniek. Er is geen risicodekking in de zin dat er
verzekerd wordt. Er is hooguit risicopreventie. Conceptueel is het
beter om te spreken van een aanvullend sociaal voordeel dan van een
aanvullende sociale verzekering.
• Verplicht om een ziekenfonds aan te gaan? Nee, dan kom je
rechtstreeks naar hulpkas voor ziekte- en invaliditeitsverzekering
• Voorbeeld Casoe: een soort van kamp met aanvullend sociaal
voordeel
2. AANVULLEND
• ASv dekt een erkend sociaal risico
• Dit begrip heeft betrekking op IAO conventie nr. 102
• Deze conventie legt enkele minimumnormen inzake sociale zekerheid
• een geheel met negen stelsels: gezondheidszorg,
arbeidsongeschiktheidsuitkeringen, werkloosheidsuitkeringen,
ouderdomspensioenen, arbeids- en beroepsziektenvergoedingen,
gezinsbijslagen, moederschapsuitkeringen, invaliditeitsuitkeringen en
overlevingspensioenen
= deze stelsels vormen het referentiekader voor ASV
3. SOCIAAL
ASV viseren slechts de klassieke sociale zekerheid
• dekt de erkende sociale risico’s
• gebaseerd op sociale verzekering
• financiering via sociale bijdragen
• niet het sociale bijstandsrecht.
• Her woord “sociaal” is een moeilijke dekking. Wat is het sociaal in het recht?
• Valnetijn: we mieten iets doen en sociaal zijn. Als je naar de cinema gaat, is het dan
echt sociaal?
• Hier: een werkelijke dekkinh bovenop de sociale verzekering
• Heel eng interpreteren en NIET sociale bijstandsrecht
Geen sociale bijstand
• De bijstand is geen sociale verzekering maar beoogt armoedebestijding.
• financiering gebeurt via de algemene belastingen en niet via sociale bijdragen
• Pirncipieel heeft iedereen recht op bijstand ongeacht statuut mits voldaan is aan
“armoedevoorwaarde” via een bestaansmiddelenonderzoek
• Voorbeelden van sociale bijstand: leefloon, inkomensgarantie voor ouderen,
tegemoetkomingen voor gehandicapten, hulp aan bejaarden en gewaarborgde
kinderbijslag
2
,Twee redenen waarom ASV klassieke sociale zekerheid en niet bijstandsrecht viseert:
1. Verzekeringstechniek in de ASV
• ASV gekenmerkte door de gekende verzekeringstechniek
• Deze techniek wordt gedeeltelijk teruggevonden in het stelsel van de sociale zekerheid
2. Het karakter van de armoedebestrijding in de bijstandsregeling
• Bijstandsvoorzieningen vormen een basisbescherming tegen armoede
• Indicatie: het feit dat de OH een bestaansmiddelenonderzoek organiseert alvorens
over te gaan tot uitkering
Voorbeeld asv: ASV gaat bovenop het wettelijk pensioen prestaties voorzien, zodat de inkomensval
bij pensioenering voor de betrokkene minder groot is Bijstand: bijstandstrekker moet een
basisbescherming verkrijgen.
2. EEN FUNCTIONEEL RECHTSGEBIED
Niet één specifieke rechtstak is van toepassing, maar een geheel van normen betreffende een
bepaalde problematiek:
1. Arbeidsrecht: in werknemer-werkgever relatie
- Voorbeelden: aanvullende werknemerspensioenen of
hospitalisatieverzekeringen
2. Socialezekerheidsrecht: ASV vormen een sociale bescherming die geënt is op de sociale
zekerheid.
- Voorbeeld: uikeringen van bepaalde aanvullende werknemerspensioenen die
gebaseerd zijn op wettelijke pensioenen
3. Verzekeringsrecht
- Voorbeeld: aanvullende hospitalisatie en andere ziekteverzekeringen w
gesloten met verzekeringsondernemingen d.m.v.
verzkeringsovereenkomsten
4. Fiscaal recht
2. BESTAANSREDENEN
Waarom bestaan ze?
• Verschillende invalshoeken en diverse redenen
• Drie invalshoeken
1. Werknemer
2. Werkgever
3. Overheid
1. WERKNEMER
Behoefte
Het wordt aanzien als een loonvoordeel ? Ze zitten in een loonpakket genaamd “Employee benefit”.
Het gaat om een vorm van alternatieve beloning.
Voorbeelden
• Bedrijfswagen
3
, • Telefoon
• PC
Is het een echte employee benefit?
• … aanvullend pensioen, hospitalisatieverzekering
Sociale zekerheid onafdoende ?
• Hospitalisatie : beperkte dekking (luxe ?)
Bv. wie van jullie heeft een kinderwens? Bijna alle meisjes staken hun handen op
Wie wil eenpersoonskamer? In klassieke dekking: tweepersoonskamer tenzij
complicaties
• Vrouwen willen liever een persoonskamer
• Pensioenen : loonplafond (iedereen die meer verdient bven het plafond en die later op
pensioen gaat, gaat een pensioen val meemaken) leidt tot een maximumpensioen… en dus
pensioenval
Belang van loonplafond
• Maximapensioenen
• Pensioenval
Voorbeeld:
• Collega Meurs heeft een jaarinkomen 140.000 euro
• Maar voor haar pensioen is er grens van 95000 euro
• Meurs betaalt sociale zekerheidsbijdrage op 140.000
• Maar op pensioen: 95.000
• Men gaat enkel rekening houden met het loonplafond en niet hoeveel je
werkelijk verdient
Men betaalt sociale zekerheid op het geheel maar enkel aanspraak op het
loonplafond
• Ratio: solidariteit
Iemand die meer verdient, heeft ook een bepaalde levensstandaard en op pensioen
wordt het moeilijk om die levensstandaard te behouden!!!!
• Steeds meer mensen komen uit boven mediaan inkomen
• Vroegere loonoptimalisatie wordt steeds meer een individuele “nood”
Dekkingsgraad is 77% in februari 2025 (www.pensionstat.be) – maar heel veel slapers (let op met
gemiddelden) https://www.pensionstat.be/nl/kerncijfers/aanvullend-pensioen/participatiegraad
➔ Er zijn mensen die beginnen met dat loon. maar er zijn heel veel mensen die vanaf leeftijd van
45-50 wel dit bedrag (fictief vb. 140.000) overschrijden.
Dekkingsgraad: 77%
• 77% van alle werkenden in BE heeft een vorm van aanvullende pensioen
• “Slaper”= dat geld laten staan bij de oude WG.
• iemand die ergens gewerkt met een groepsverzerking heeft en die treedt uit: gespaard
bij de oude WG. Wat kan je hiermee doen
4
