MEDISCHE CRIMINALISTIEK
INLEIDING
OMSCHRIJVING
DEFINITIE forensische wetenschappen
• = de toepassing van alle wetenschappen die aangewend kunnen worden bij het achterhalen van
de waarheid en gebruikt worden voor gerechtelijke doeleinden
o De waarheid: wie heeft wat gedaan, waarom, waarmee, waar?
▪ Is niet objectief, is zeer rekbaar!
▪ Juridische VS wetenschappelijke waarheid
• “If the law has made you a witness, remain a man of science. You have no victim to avenge, no
guilty or innocent person to convict or save– you must bear testimony within the limits of
science”
FORENSISCHE WETENSCHAPPEN VS CRIMINALISTIEK
• Forensische Wetenschap: bredere term, dat het deel van de wetenschap omvat dat gebruikt
wordt om een juridische vraag te beantwoorden
• Criminalistiek: deel van de forensische wetenschappen
o geheel van wetenschappelijke disciplines en technieken die sporen bestuderen die
tijdens een gerechtelijk onderzoek aangetroffen worden en nuttig zijn om een misdrijf op
te lossen
o = forensisch technisch onderzoek
▪ ontwikkelen en aanwenden van natuurwetenschappelijke en technische
methoden en technieken om sporen van misdrijven te analyseren, te
interpreteren en te identificeren
▪ toepassing van verschillende wetenschappen die vragen beantwoorden met
betrekking tot bewijsmateriaal in gerechtelijke onderzoeken
• bv. Vingerafdrukken, schoenafdrukken ballistiek, …
o wat NIET bij medische criminalistiek?
▪ Forensische boekhouding WANT niet wetenschappelijk
▪ Forensische psychologie WANT niet waarheid achterhalen
HOOFDDOEL forensisch onderzoek
• = reconstrueren van een unieke gebeurtenis door middel van wetenschappelijk sporenonderzoek
o geeft antwoorden op vragen: wie? wat? waar? wanneer? waarmee? waarom?
o Vanuit de sporen omgekeerd redeneren naar wat er is gebeurd!
• Belang van de waarnemer: Crime Scene Officer als herkenner van relevante sporen
o = physical evidence
o Sporen worden herkend, opgenomen en beredeneerd om zo terug te komen op het
misdrijf
SUBDOMEINEN binnen medische criminalistiek
• Medisch (biologisch)
o DNA-analyse
o Bloedsporenpatroonanalyse
1
, o forensische odontologie
o forensische anthropologie: studie van beenderen
o forensische pathologie/geneeskunde
o forensische toxicologie
• andere
o niet organische sporen
▪ fysische criminalistiek: Schoenafdruk, deuk in auto… → vorm
▪ chemische criminalistiek: gifresten → chemische samenstelling vd stof
o microsporen
o verdovende middelen
o wapens & munitie
o digitale technologie en biometrie
HISTORIEK VAN FORENSISCHE WETENSCHAPPEN
Al eeuwen bezig met een of andere vorm van medische criminalistiek!
! NIET kennen welke eeuw, of van wanneer tot wanneer iemand leefde MAAR wel wie wie is en waarom ze
belangrijk
• +- 250 A.C.
o ERASISTRATUS: Griekse arts
▪ Een vd grondlegger van pathologische anatomie/fysiologie
o autopsies en vivisecties (= experimenten op criminelen)
▪ ontdekte dat hartritme ↑ bij liegen
▪ 1ste leugendetector is hierop gebaseerd
• 44 B.C.
o 1 E AUTOPSIE op Julius Caesar door Antistius
o 23 steekwonden waarvan 1 dodelijk
• 3 eeuw: YI YU JI” (China)
de
o = een manuscript met een collectie misdrijven
o man volgens echtgenote gestorven in brand MAAR geen as in de mond
▪ experiment met verbranden van 1 levend en 1 dood varken → er zou as in de
mond moeten zijn
▪ DUS echtgenote bekende
• 1248: ‘WASHING AWAY OF WRONGS’
o Sung Tzu (Song ci)
o 1ste forensisch boek
o = historische forensische casussen gecombineerd met eigen
ervaring
▪ o.a. beschrijving van postmortem onderzoek van
lichamen
▪ beschrijving van verschillende doodsoorzaken (wurging, verdrinking, brandlijken)
▪ beschrijving hoe bewijsmateriaal te beschermen tijdens onderzoeksproces
o 1 gedocumenteerde entomologische (criminalistische) casus (1235) moord in Chinees
ste
dorp
▪ sikkel moordwapen: vliegen waren aangetrokken door de sikkel doordat er bloed
op zat
2
,• 1302
o 1STE MEDICOLEGALE AUTOPSIE in Bologna op vraag van magistraat
o door Bartolomeo da Varignana
• 1595
o 1STE SAMENGESTELDE MICROSCOOP met 2 lenzen
▪ door Sacharias Jansen (NL)
▪ toen vooral vlooienbrilletjes: gebruikt om insecten te bestuderen
• 1600
o Antonio Benivieni (It)
▪ “De abditis nonnullis ac mirandis morborum et sanationum causis”
▪ voerde autopsieën uit naar exacte doodsoorzaak en correlatie met
SYMPTOMEN
• 1632-1723
o Antoni van Leeuwenhoek (NL) microscopen met vergrotingen tot x 250
o grondlegger van de MICROBIOLOGIE
▪ Toen heel kleine dieren, nu vooral virussen
• 1686
o Marcello Malpighi (It)
o studie van het lichaam m.b.v. microscoop grondlegger van MICROSCOPISCHE
ANATOMIE
o publicatie over vingerafdrukken en handlijnen
• 1784
o zaak John Toms (Lancaster, UK)
o 1ste veroordeelde moordenaar o.b.v. “MATCHING EVIDENCE”
▪ papier vanuit pistool in hoofdwonde slachtoffer EN papier in broekzak dader
gevonden
• 1835: Henry Goddard
O VERGELIJKING VAN WAPEN EN KOGEL
▪ Hulsen hebben allemaal een heel specifiek kenmerken: kunnen gelinkt worden
o linken van wapen en slachtoffer
▪ 1ste vergelijkend kogelonderzoek
• 1787 – 1853
o Mathieu Orfila
▪ “Traité des poisons” (1813)
▪ grondlegger van de forensische TOXICOLOGIE
o zaak MARIE LAFARGE (1840)
▪ haar man sterft: vermoed hoge dosis arsenicum in het lichaam
▪ opsporen van arsenicum: Marsh test
• MAAR niet gelukt arsenicum aan te tonen!
▪ getuigenis van Orfila
• slecht uitgevoerde Marsh test
• WEL arsenicum in lichaam
▪ 1ste toxicologisch bewijs in de rechtbank: eerste om op wetenschappelijke
manier te getuigen in een rechtbank
• 1850-1860
o ontwikkeling van de FOTOGRAFIE
o verbeteren van opnames van crime scenes, beelden van gevangenen…
• Alphonse BERTILLON!!!!
3
, o 1879 – 1880: Bertillon système/BERTILLONAGE
▪ = systeem v verschillende metingen van het lichaam om mensen te identificeren
obv fysieke verschijning
▪ Werd wereldwijd gebruikt! Groot succes
▪ Antropometrie
▪ 9, later 11 lichamelijke kenmerken
• vb. lengte, lengte hoofd, breedte hoofd, rechter oor, lengte linker voet,
lengte linker onderarm, lengte linker middelvinger, …
• metingen aangevuld met lichaamskenmerken: kleur ogen, haar, huid,
littekens, tatoeages, …
▪ ! OOK vingerafdrukken (1894)
➔ klassificieerbaarheid: iedereen indelen in groepen
➔ door zo een geordend systeem konden ze op vrij korte tijd zaken opzoeken, info krijgen
over de verdachten
o Foto’s van verdachte (mugshot)
▪ Beschrijvend signalement ‘LE PORTRAIT PARLÉ’: systeem van gedetailleerde
beschrijvingen vooral van het gezicht
▪ Gestandaardiseerde registratie van vormen en relatieve afmetingen
➔ zo herkende de politie op het terrein de personen zonder foto of antropometrische
gegevens
o Foto’s van de crime scene
▪ ! METRISCHE FOTOGRAFIE van lijken
▪ Door metrisch te werk te gaan afleiding van reële afmetingen op de foto
o Gebaseerd op bevindingen van QUETELET
▪ paste als een van de eersten statistische methoden in de sociale
wetenschappen toe
▪ ‘theorie van de gemiddelde mens’
▪ gekenmerkt door de gemiddelde waarden van alle gemeten variabelen
die aan menselijk gedrag ten grondslag liggen
▪ waarden van bv de lengte van de gemiddelde persoon
▪ kans dat 2 personen dezelfde lengte hebben is ¼
▪ hoe meer parameters, hoe kleiner de kans
o Antropometrie werkt tot begin 1900 (Will West) HIERNA vergelijking vingerafdrukken
• 1903: WILL WEST case
o iemand werd de gevangenis binnen gebracht EN na het nemen van de foto’s dacht de
bediende dat die persoon Will West was MAAR dit was helemaal niet
o de 2 personen leken gewoon heel veel op elkaar
➔ besef dat we niet meer foto’s kunnen gebruiken maar op vingerafdrukken moeten
overschakelen
• Hans GROSS
o Oostenrijks jurist en criminoloog
o grondlegger van crimineel profileren
o 1893: Criminal Investigations, a practical textbook over het gebruik van wetenschap in
onderzoek naar misdrijven
o vb. microscopie, vingerafdrukken, …
4
INLEIDING
OMSCHRIJVING
DEFINITIE forensische wetenschappen
• = de toepassing van alle wetenschappen die aangewend kunnen worden bij het achterhalen van
de waarheid en gebruikt worden voor gerechtelijke doeleinden
o De waarheid: wie heeft wat gedaan, waarom, waarmee, waar?
▪ Is niet objectief, is zeer rekbaar!
▪ Juridische VS wetenschappelijke waarheid
• “If the law has made you a witness, remain a man of science. You have no victim to avenge, no
guilty or innocent person to convict or save– you must bear testimony within the limits of
science”
FORENSISCHE WETENSCHAPPEN VS CRIMINALISTIEK
• Forensische Wetenschap: bredere term, dat het deel van de wetenschap omvat dat gebruikt
wordt om een juridische vraag te beantwoorden
• Criminalistiek: deel van de forensische wetenschappen
o geheel van wetenschappelijke disciplines en technieken die sporen bestuderen die
tijdens een gerechtelijk onderzoek aangetroffen worden en nuttig zijn om een misdrijf op
te lossen
o = forensisch technisch onderzoek
▪ ontwikkelen en aanwenden van natuurwetenschappelijke en technische
methoden en technieken om sporen van misdrijven te analyseren, te
interpreteren en te identificeren
▪ toepassing van verschillende wetenschappen die vragen beantwoorden met
betrekking tot bewijsmateriaal in gerechtelijke onderzoeken
• bv. Vingerafdrukken, schoenafdrukken ballistiek, …
o wat NIET bij medische criminalistiek?
▪ Forensische boekhouding WANT niet wetenschappelijk
▪ Forensische psychologie WANT niet waarheid achterhalen
HOOFDDOEL forensisch onderzoek
• = reconstrueren van een unieke gebeurtenis door middel van wetenschappelijk sporenonderzoek
o geeft antwoorden op vragen: wie? wat? waar? wanneer? waarmee? waarom?
o Vanuit de sporen omgekeerd redeneren naar wat er is gebeurd!
• Belang van de waarnemer: Crime Scene Officer als herkenner van relevante sporen
o = physical evidence
o Sporen worden herkend, opgenomen en beredeneerd om zo terug te komen op het
misdrijf
SUBDOMEINEN binnen medische criminalistiek
• Medisch (biologisch)
o DNA-analyse
o Bloedsporenpatroonanalyse
1
, o forensische odontologie
o forensische anthropologie: studie van beenderen
o forensische pathologie/geneeskunde
o forensische toxicologie
• andere
o niet organische sporen
▪ fysische criminalistiek: Schoenafdruk, deuk in auto… → vorm
▪ chemische criminalistiek: gifresten → chemische samenstelling vd stof
o microsporen
o verdovende middelen
o wapens & munitie
o digitale technologie en biometrie
HISTORIEK VAN FORENSISCHE WETENSCHAPPEN
Al eeuwen bezig met een of andere vorm van medische criminalistiek!
! NIET kennen welke eeuw, of van wanneer tot wanneer iemand leefde MAAR wel wie wie is en waarom ze
belangrijk
• +- 250 A.C.
o ERASISTRATUS: Griekse arts
▪ Een vd grondlegger van pathologische anatomie/fysiologie
o autopsies en vivisecties (= experimenten op criminelen)
▪ ontdekte dat hartritme ↑ bij liegen
▪ 1ste leugendetector is hierop gebaseerd
• 44 B.C.
o 1 E AUTOPSIE op Julius Caesar door Antistius
o 23 steekwonden waarvan 1 dodelijk
• 3 eeuw: YI YU JI” (China)
de
o = een manuscript met een collectie misdrijven
o man volgens echtgenote gestorven in brand MAAR geen as in de mond
▪ experiment met verbranden van 1 levend en 1 dood varken → er zou as in de
mond moeten zijn
▪ DUS echtgenote bekende
• 1248: ‘WASHING AWAY OF WRONGS’
o Sung Tzu (Song ci)
o 1ste forensisch boek
o = historische forensische casussen gecombineerd met eigen
ervaring
▪ o.a. beschrijving van postmortem onderzoek van
lichamen
▪ beschrijving van verschillende doodsoorzaken (wurging, verdrinking, brandlijken)
▪ beschrijving hoe bewijsmateriaal te beschermen tijdens onderzoeksproces
o 1 gedocumenteerde entomologische (criminalistische) casus (1235) moord in Chinees
ste
dorp
▪ sikkel moordwapen: vliegen waren aangetrokken door de sikkel doordat er bloed
op zat
2
,• 1302
o 1STE MEDICOLEGALE AUTOPSIE in Bologna op vraag van magistraat
o door Bartolomeo da Varignana
• 1595
o 1STE SAMENGESTELDE MICROSCOOP met 2 lenzen
▪ door Sacharias Jansen (NL)
▪ toen vooral vlooienbrilletjes: gebruikt om insecten te bestuderen
• 1600
o Antonio Benivieni (It)
▪ “De abditis nonnullis ac mirandis morborum et sanationum causis”
▪ voerde autopsieën uit naar exacte doodsoorzaak en correlatie met
SYMPTOMEN
• 1632-1723
o Antoni van Leeuwenhoek (NL) microscopen met vergrotingen tot x 250
o grondlegger van de MICROBIOLOGIE
▪ Toen heel kleine dieren, nu vooral virussen
• 1686
o Marcello Malpighi (It)
o studie van het lichaam m.b.v. microscoop grondlegger van MICROSCOPISCHE
ANATOMIE
o publicatie over vingerafdrukken en handlijnen
• 1784
o zaak John Toms (Lancaster, UK)
o 1ste veroordeelde moordenaar o.b.v. “MATCHING EVIDENCE”
▪ papier vanuit pistool in hoofdwonde slachtoffer EN papier in broekzak dader
gevonden
• 1835: Henry Goddard
O VERGELIJKING VAN WAPEN EN KOGEL
▪ Hulsen hebben allemaal een heel specifiek kenmerken: kunnen gelinkt worden
o linken van wapen en slachtoffer
▪ 1ste vergelijkend kogelonderzoek
• 1787 – 1853
o Mathieu Orfila
▪ “Traité des poisons” (1813)
▪ grondlegger van de forensische TOXICOLOGIE
o zaak MARIE LAFARGE (1840)
▪ haar man sterft: vermoed hoge dosis arsenicum in het lichaam
▪ opsporen van arsenicum: Marsh test
• MAAR niet gelukt arsenicum aan te tonen!
▪ getuigenis van Orfila
• slecht uitgevoerde Marsh test
• WEL arsenicum in lichaam
▪ 1ste toxicologisch bewijs in de rechtbank: eerste om op wetenschappelijke
manier te getuigen in een rechtbank
• 1850-1860
o ontwikkeling van de FOTOGRAFIE
o verbeteren van opnames van crime scenes, beelden van gevangenen…
• Alphonse BERTILLON!!!!
3
, o 1879 – 1880: Bertillon système/BERTILLONAGE
▪ = systeem v verschillende metingen van het lichaam om mensen te identificeren
obv fysieke verschijning
▪ Werd wereldwijd gebruikt! Groot succes
▪ Antropometrie
▪ 9, later 11 lichamelijke kenmerken
• vb. lengte, lengte hoofd, breedte hoofd, rechter oor, lengte linker voet,
lengte linker onderarm, lengte linker middelvinger, …
• metingen aangevuld met lichaamskenmerken: kleur ogen, haar, huid,
littekens, tatoeages, …
▪ ! OOK vingerafdrukken (1894)
➔ klassificieerbaarheid: iedereen indelen in groepen
➔ door zo een geordend systeem konden ze op vrij korte tijd zaken opzoeken, info krijgen
over de verdachten
o Foto’s van verdachte (mugshot)
▪ Beschrijvend signalement ‘LE PORTRAIT PARLÉ’: systeem van gedetailleerde
beschrijvingen vooral van het gezicht
▪ Gestandaardiseerde registratie van vormen en relatieve afmetingen
➔ zo herkende de politie op het terrein de personen zonder foto of antropometrische
gegevens
o Foto’s van de crime scene
▪ ! METRISCHE FOTOGRAFIE van lijken
▪ Door metrisch te werk te gaan afleiding van reële afmetingen op de foto
o Gebaseerd op bevindingen van QUETELET
▪ paste als een van de eersten statistische methoden in de sociale
wetenschappen toe
▪ ‘theorie van de gemiddelde mens’
▪ gekenmerkt door de gemiddelde waarden van alle gemeten variabelen
die aan menselijk gedrag ten grondslag liggen
▪ waarden van bv de lengte van de gemiddelde persoon
▪ kans dat 2 personen dezelfde lengte hebben is ¼
▪ hoe meer parameters, hoe kleiner de kans
o Antropometrie werkt tot begin 1900 (Will West) HIERNA vergelijking vingerafdrukken
• 1903: WILL WEST case
o iemand werd de gevangenis binnen gebracht EN na het nemen van de foto’s dacht de
bediende dat die persoon Will West was MAAR dit was helemaal niet
o de 2 personen leken gewoon heel veel op elkaar
➔ besef dat we niet meer foto’s kunnen gebruiken maar op vingerafdrukken moeten
overschakelen
• Hans GROSS
o Oostenrijks jurist en criminoloog
o grondlegger van crimineel profileren
o 1893: Criminal Investigations, a practical textbook over het gebruik van wetenschap in
onderzoek naar misdrijven
o vb. microscopie, vingerafdrukken, …
4
