EXAMENVRAGEN SYSTEEMZIEKTEN 2026
1. Bespreek de indeling van de vasculitiden
Vasculitis is een clinicopathologisch proces dat gekenmerkt wordt door ontsteking en beschadiging
vd bloedvaten → gevolg: obstructie vh vaatlumen → ischemie vd weefsels. In principe kan elk
bloedvat aangetast zijn. De vasculitis kan zich beperken tot een orgaan, bv.
hypersenstiviteitsvasculitis (enkel thv de huid) of de vasculitis kan verschillende organen treffen (=
systeemvasculitis). Als er enkel vasculitis is, spreken we van “primaire vasculitis”, als vasculitis
optreedt tgv RA, SLE, etc., spreken we van “secundaire vasculitis”.
De indeling van de vasculitiden:
- vasculitis vd grote bloedvaten: arteriitis temporalis, ziekte van Takayasu, Giant cell arteritis
- vasculitis vd middelgrote bloedvaten: polyarteriitis nodosa, ziekte van Kawasaki
- vasculitis vd kleine bloedvaten: ANCA-geassocieerde vasculitis (MPA, GPA, EGPA) of
immuuncomplex-geïnduceerde vasculitis (anti-GBM of IgA vasculitis, etc.)
- zeer variabele vasculitis, bv. ziekte van Behçet of syndroom van Cogan
- vasculitis die zich tot 1 orgaan beperkt: bv. cutane leukocytoclastische angiitis /
hypersensitiviteitsvasculitis, cutane arteriitis, geïsoleerde aortitis, etc.
- vasculitis die geassocieerd is met andere systemische ziekten (“secundair”): bv.
IgG4-gerelateerde ziekte, lupus vasculitis, rheumatoid vasculitis
- vasculitis met een duidelijke etiologie: bv. door Hep. C/B-virus, syfilis, kanker, …
1
, 2. Bespreek de klinische presentatie (typisch en atypisch) van een patiënt met
arteritis temporalis.
Arteritis temporalis is de frequentste vorm van vasculitis bij 50+ers en komt vooral voor in het
Westen (2-3/1000 vd 50+ers). Het is een ‘large vessel’ vasculitis.
De klinische presentatie: typische symptomen:
1. hoofdpijn = belangrijkste symptoom, vooral temporaal
→ a. temporalis is vaak prominent zichtbaar en gevoelig/pijnlijk bij palpatie
2. visusstoornissen (bij 15-20%): owv een trombotische occlusie vd aa. ciliares posteriores,
soms vd a. centralis retinae of a. ophthalmica → gevolg: permanent partieel of compleet
visusverlies uit 1 of beide ogen (typisch een vroege manifestatie)
→ meestal presenteert het als plotse partiële uitval vh gezichtsveld evt met evolutie naar
volledige blindheid (irreversibel)
→ soms is het voorafgegaan aan transient gezichtsverlies of diplopie (reversibel)
→ bij oogonderzoek ziet men AION (anterieure ischemische opticus-neuropathie)
3. kaakclaudicatio (zeldzaam): indien aanwezig, kan je redelijk zeker zijn vd diagnose
→ DD met temporomandibulaire disfunctie
De atypische / bijkomende symptomen die kunnen optreden:
→ zere keel, koorts, vermagering, algemene malaise, arm-claudicatio (owv vasculitis van
aa. subclaviae of axillares), perifere artritis (bij 18%), oedeem vd extremiteiten (bij 14%),
tenosynovitis (bij 4-5%), carpaletunnelsyndroom (bij 1-2%), …
→ bij 50% ook kliniek van polymyalgia rheumatica
Een late complicatie van arteritis temporalis: ontstaan van aorta-aneurysma’s, vooral AAA.
3. Welke zijn de technische mogelijkheden om een vermoede diagnose van
arteritis temporalis te bevestigen?
Arteritis temporalis is de frequentste vorm van vasculitis bij 50+ers en komt vooral voor in het
Westen (2-3/1000 vd 50+ers). Het is een ‘large vessel’ vasculitis.
De diagnose van arteritis temporalis wordt gesteld obv klinische criteria en technische criteria. Een
leeftijd van 50 jaar of ouder is een absoluut criterium.
De technische criteria omvatten:
- biochemisch: bezinkingssnelheid van minimaal 50 mm/uur of CRP van min. 10 mg/L
- bioptisch: positieve arteria temporalisbiopsie: we nemen liefst een biopsie, onder lokale
anesthesie, van ramus frontalis of parietalis van arteria temporalis, bij voorkeur uit een
pijnlijk of gezwollen segment (evt biopsie van a. occipitalis of a. facialis)
→ biopsie best altijd doen bij vermoeden van arteritis temporalis (belangrijkst TO)
→ biopt: best een lang segment (3 cm), zodat de patholoog multipele secties kan bekijken
en best voor de start van de behandeling
2
1. Bespreek de indeling van de vasculitiden
Vasculitis is een clinicopathologisch proces dat gekenmerkt wordt door ontsteking en beschadiging
vd bloedvaten → gevolg: obstructie vh vaatlumen → ischemie vd weefsels. In principe kan elk
bloedvat aangetast zijn. De vasculitis kan zich beperken tot een orgaan, bv.
hypersenstiviteitsvasculitis (enkel thv de huid) of de vasculitis kan verschillende organen treffen (=
systeemvasculitis). Als er enkel vasculitis is, spreken we van “primaire vasculitis”, als vasculitis
optreedt tgv RA, SLE, etc., spreken we van “secundaire vasculitis”.
De indeling van de vasculitiden:
- vasculitis vd grote bloedvaten: arteriitis temporalis, ziekte van Takayasu, Giant cell arteritis
- vasculitis vd middelgrote bloedvaten: polyarteriitis nodosa, ziekte van Kawasaki
- vasculitis vd kleine bloedvaten: ANCA-geassocieerde vasculitis (MPA, GPA, EGPA) of
immuuncomplex-geïnduceerde vasculitis (anti-GBM of IgA vasculitis, etc.)
- zeer variabele vasculitis, bv. ziekte van Behçet of syndroom van Cogan
- vasculitis die zich tot 1 orgaan beperkt: bv. cutane leukocytoclastische angiitis /
hypersensitiviteitsvasculitis, cutane arteriitis, geïsoleerde aortitis, etc.
- vasculitis die geassocieerd is met andere systemische ziekten (“secundair”): bv.
IgG4-gerelateerde ziekte, lupus vasculitis, rheumatoid vasculitis
- vasculitis met een duidelijke etiologie: bv. door Hep. C/B-virus, syfilis, kanker, …
1
, 2. Bespreek de klinische presentatie (typisch en atypisch) van een patiënt met
arteritis temporalis.
Arteritis temporalis is de frequentste vorm van vasculitis bij 50+ers en komt vooral voor in het
Westen (2-3/1000 vd 50+ers). Het is een ‘large vessel’ vasculitis.
De klinische presentatie: typische symptomen:
1. hoofdpijn = belangrijkste symptoom, vooral temporaal
→ a. temporalis is vaak prominent zichtbaar en gevoelig/pijnlijk bij palpatie
2. visusstoornissen (bij 15-20%): owv een trombotische occlusie vd aa. ciliares posteriores,
soms vd a. centralis retinae of a. ophthalmica → gevolg: permanent partieel of compleet
visusverlies uit 1 of beide ogen (typisch een vroege manifestatie)
→ meestal presenteert het als plotse partiële uitval vh gezichtsveld evt met evolutie naar
volledige blindheid (irreversibel)
→ soms is het voorafgegaan aan transient gezichtsverlies of diplopie (reversibel)
→ bij oogonderzoek ziet men AION (anterieure ischemische opticus-neuropathie)
3. kaakclaudicatio (zeldzaam): indien aanwezig, kan je redelijk zeker zijn vd diagnose
→ DD met temporomandibulaire disfunctie
De atypische / bijkomende symptomen die kunnen optreden:
→ zere keel, koorts, vermagering, algemene malaise, arm-claudicatio (owv vasculitis van
aa. subclaviae of axillares), perifere artritis (bij 18%), oedeem vd extremiteiten (bij 14%),
tenosynovitis (bij 4-5%), carpaletunnelsyndroom (bij 1-2%), …
→ bij 50% ook kliniek van polymyalgia rheumatica
Een late complicatie van arteritis temporalis: ontstaan van aorta-aneurysma’s, vooral AAA.
3. Welke zijn de technische mogelijkheden om een vermoede diagnose van
arteritis temporalis te bevestigen?
Arteritis temporalis is de frequentste vorm van vasculitis bij 50+ers en komt vooral voor in het
Westen (2-3/1000 vd 50+ers). Het is een ‘large vessel’ vasculitis.
De diagnose van arteritis temporalis wordt gesteld obv klinische criteria en technische criteria. Een
leeftijd van 50 jaar of ouder is een absoluut criterium.
De technische criteria omvatten:
- biochemisch: bezinkingssnelheid van minimaal 50 mm/uur of CRP van min. 10 mg/L
- bioptisch: positieve arteria temporalisbiopsie: we nemen liefst een biopsie, onder lokale
anesthesie, van ramus frontalis of parietalis van arteria temporalis, bij voorkeur uit een
pijnlijk of gezwollen segment (evt biopsie van a. occipitalis of a. facialis)
→ biopsie best altijd doen bij vermoeden van arteritis temporalis (belangrijkst TO)
→ biopt: best een lang segment (3 cm), zodat de patholoog multipele secties kan bekijken
en best voor de start van de behandeling
2
