Strafrecht
1. Inleiding
Strafrecht kan worden verdeeld in 2 subtakken:
Misdrijf = door strafwetgever bepaald Bestraft, straf opgelegd door
strafrechter (politie rechtbank, correctionele en HV assisen)
Welke overheid is bevoegd om regels m.b.t strafrecht uit te vaardigen?
Strafrecht is in ruime zin een federale materie, maar gemeenschappen en
gewesten kunnen ook strafbepalingen opnemen in wetgevende teksten, om ze
toe te passen zijn ze wel grotendeels afhankelijk van politie, openbaar ministerie
en federale bevoegdheid.
Steeds meer worden administratieve sancties toegepast = bestuurlijke
handhaving, geen exclusieve bevoegdheid van federale overheid, maar mag
gereguleerd worden door gewesten en gemeenschappen.
GAS boete = sanctie maar geen straf
6de staathervorming gezorgd voor aspecten van strafrecht die overgeheveld
zijn van federaal naar gemeenschapsniveau. (regels over justitiehuis,
elektronisch toezicht en jeugddelinquentierecht.
Belangrijke bronnen van strafrecht
Belangrijkste bron van materieel strafrecht = strafwetboek (bestaat uit 2 boeken)
Strafprocesrecht = geregeld in wetboek van strafvordering
2. Strafprocesrecht
2.1 Doelstellingen strafprocesrecht
Strafprocesrecht regelt het verloop van strafprocedure met dubbele bedoeling:
, - Mogelijkheid creëren om waarheid te ontdekken (veel tijd nodig)
- Individuele grondrechten van partijen beschermen (beperking rond tijd)
Deze 2 belangen staan soms diametraal tegenover elkaar. Strafprocesrecht
tracht beide partijen met elkaar te verzoenen en onderling af te wegen. Dit is
moeilijk.
Inn de afweging van die 2 belangen door overheid kan men slingerbeweging
vaststellen: tot voor WO2 leek waarheidsvinding te primeren, maar sinds jaren 60
komt de bescherming van grondrechten centraal te staan.
Politie mag net zomaar in je huis binnenvallen
2.2 De 2 fases van strafproces
3. Hoofdrolspelers in strafprocesrecht
EXAMEN!
De verdachte
= verzamelnaam voor alle personen tegen wie strafzaak in brede betekenis loopt.
Tijdens vooronderzoek:
- Verdachten in ruime zin = Alle personen tegen wie een strafzaak
- Verdachten in strikte zin = Alle personen tegen wie vooronderzoek loopt
(binnen ruime zin)
- Inverdenkinggestelde (niet weten) = persoon tegen wie gerechtelijk
onderzoek loopt er is gezegd dat er onderzoek loopt tegen u (gebeurd
niet altijd) (binnen strikte zin) Vlotter inzage, vragen van
onderzoeksdaden, zuivering nietigheden
Tijdens terechtzetting:
, - Beklaagde = persoon die naar politie- of correctionele rechtbank werd
verwezen, bevat alle rechten van een procespartij : inzage, tegenspraak
- Beschuldigde = persoon die naar hof van assisen is verwezen, bevat alle
rechten van een procespartij : inzage, tegenspraak
- Veroordeelde = persoon door vonnisgerecht schuldig gevonden
Er is vermoeden van onschuld voor alle bovenstaande personen (voorlopig
onschuldig)
Geen vermoeden meer van onschuld nu schuldig verklaard:
Belang van terminologisch onderscheid rechten waarop verdachte aanspraak
kan maken, hangen af van specifiek statuut:
- Inverdenkinggestelde kan vlotter inzage bekomen in strafdossier
- Tijdens fase van terechtzitting heeft verdachte alle rechten van
volwaardige procespartij
Vonnisrechter (door bavet als kledij) Terechtzitting
= dus in terechtzitting = beschuldigde
= beklaagde want hij zal wss niet voor HV hof van assisen
Assisen moeten (het is diefstal)
Openbaar ministerie (parket of staande magistratuur)
Structuur van openbaar ministerie:
- Per rechtsgebied is er Parket-Generaal, geleid door Procureur-Generaal
Samen vormen ze College van procureurs-Generaal
, Territoriale bevoegdheid : Rechtsgebied
Materiële bevoegdheid : assisenzaken en beroep van correctionele zaken
- 1 Parket bij het Hof van Cassatie Geleid door 1Procureur-Generaal
Territoriale bevoegdheid: België
Materiële bevoegdheid: procedurefouten/wetsinterpretatie
- 14 lokale parketten bij rechtbanken van eerste aanleg en
politierechtbanken
Geleid door Procureurs des Konings, bijgestaan door substituten
Territoriale bevoegdheid: Gerechtelijk arrondissement
Materiële bevoegdheid: alle strafzaken die niet tot bevoegdheid P.G’s
behoren
- 1 Federaal parket (voor ingewikkelde zaken)
Territoriale bevoegdheid: gans België
Materiële bevoegdheid: Slechts beperkt aantal misdrijven (mensenhandel,
criminele organisaties, wapensmokkel)
Voor zover aan veiligheids- en geografisch criterium is voldaan en goede
rechtsbedeling het vereist. Zoniet : lokale parketten
- 1 Parket voor de verkeersveiligheid
Territoriale bevoegdheid : gans België
Materiële bevoegdheid : quasi alle misdrijven die met wegverkeer te
maken hebben
Rol van openbaar ministerie in strafaken:
- Openbaar ministerie is geen rechter, maar een partij. Vertolkt standpunt
van de gemeenschap en treedt op in haar naam.
Kan geen straffen uitspreken, wel zaken buitengerechtelijk afhandelen
- Openbaar ministerie stelt strafvordering in
Enige bevoegd om strafzaak voor rechter te brengen (=aanhanging te
maken)
= Instellen van strafvordering of strafvervolging
Rechter kan niet zelf strafproces opstarten
- OM is niet verplicht om zaak voor de rechter te brengen, ze kan zaak ook
seponeren of buitengerechtelijk afhandelen
- OM draagt bewijslast vermoeden van onschuld
Verdachte wordt geacht onschuldig te zijn tot tegendeel wordt bewezen.
Verdachte moet onschuld niet bewijzen, het openbaar ministerie moet het
kunnen aantonen
- Tenuitvoerlegging van straffen wanneer verdachte schuldig is
Het slachtoffer
= geen noodzakelijke partij in strafproces (niet zoals OM en verdachte)
Meerdere statuten:
- Slachtoffer in het algemeen: Iedere persoon en nabestaanden aan wie
materiële, morele of lichamelijke schade is toegebracht ten gevolge van
misdrijf
1. Inleiding
Strafrecht kan worden verdeeld in 2 subtakken:
Misdrijf = door strafwetgever bepaald Bestraft, straf opgelegd door
strafrechter (politie rechtbank, correctionele en HV assisen)
Welke overheid is bevoegd om regels m.b.t strafrecht uit te vaardigen?
Strafrecht is in ruime zin een federale materie, maar gemeenschappen en
gewesten kunnen ook strafbepalingen opnemen in wetgevende teksten, om ze
toe te passen zijn ze wel grotendeels afhankelijk van politie, openbaar ministerie
en federale bevoegdheid.
Steeds meer worden administratieve sancties toegepast = bestuurlijke
handhaving, geen exclusieve bevoegdheid van federale overheid, maar mag
gereguleerd worden door gewesten en gemeenschappen.
GAS boete = sanctie maar geen straf
6de staathervorming gezorgd voor aspecten van strafrecht die overgeheveld
zijn van federaal naar gemeenschapsniveau. (regels over justitiehuis,
elektronisch toezicht en jeugddelinquentierecht.
Belangrijke bronnen van strafrecht
Belangrijkste bron van materieel strafrecht = strafwetboek (bestaat uit 2 boeken)
Strafprocesrecht = geregeld in wetboek van strafvordering
2. Strafprocesrecht
2.1 Doelstellingen strafprocesrecht
Strafprocesrecht regelt het verloop van strafprocedure met dubbele bedoeling:
, - Mogelijkheid creëren om waarheid te ontdekken (veel tijd nodig)
- Individuele grondrechten van partijen beschermen (beperking rond tijd)
Deze 2 belangen staan soms diametraal tegenover elkaar. Strafprocesrecht
tracht beide partijen met elkaar te verzoenen en onderling af te wegen. Dit is
moeilijk.
Inn de afweging van die 2 belangen door overheid kan men slingerbeweging
vaststellen: tot voor WO2 leek waarheidsvinding te primeren, maar sinds jaren 60
komt de bescherming van grondrechten centraal te staan.
Politie mag net zomaar in je huis binnenvallen
2.2 De 2 fases van strafproces
3. Hoofdrolspelers in strafprocesrecht
EXAMEN!
De verdachte
= verzamelnaam voor alle personen tegen wie strafzaak in brede betekenis loopt.
Tijdens vooronderzoek:
- Verdachten in ruime zin = Alle personen tegen wie een strafzaak
- Verdachten in strikte zin = Alle personen tegen wie vooronderzoek loopt
(binnen ruime zin)
- Inverdenkinggestelde (niet weten) = persoon tegen wie gerechtelijk
onderzoek loopt er is gezegd dat er onderzoek loopt tegen u (gebeurd
niet altijd) (binnen strikte zin) Vlotter inzage, vragen van
onderzoeksdaden, zuivering nietigheden
Tijdens terechtzetting:
, - Beklaagde = persoon die naar politie- of correctionele rechtbank werd
verwezen, bevat alle rechten van een procespartij : inzage, tegenspraak
- Beschuldigde = persoon die naar hof van assisen is verwezen, bevat alle
rechten van een procespartij : inzage, tegenspraak
- Veroordeelde = persoon door vonnisgerecht schuldig gevonden
Er is vermoeden van onschuld voor alle bovenstaande personen (voorlopig
onschuldig)
Geen vermoeden meer van onschuld nu schuldig verklaard:
Belang van terminologisch onderscheid rechten waarop verdachte aanspraak
kan maken, hangen af van specifiek statuut:
- Inverdenkinggestelde kan vlotter inzage bekomen in strafdossier
- Tijdens fase van terechtzitting heeft verdachte alle rechten van
volwaardige procespartij
Vonnisrechter (door bavet als kledij) Terechtzitting
= dus in terechtzitting = beschuldigde
= beklaagde want hij zal wss niet voor HV hof van assisen
Assisen moeten (het is diefstal)
Openbaar ministerie (parket of staande magistratuur)
Structuur van openbaar ministerie:
- Per rechtsgebied is er Parket-Generaal, geleid door Procureur-Generaal
Samen vormen ze College van procureurs-Generaal
, Territoriale bevoegdheid : Rechtsgebied
Materiële bevoegdheid : assisenzaken en beroep van correctionele zaken
- 1 Parket bij het Hof van Cassatie Geleid door 1Procureur-Generaal
Territoriale bevoegdheid: België
Materiële bevoegdheid: procedurefouten/wetsinterpretatie
- 14 lokale parketten bij rechtbanken van eerste aanleg en
politierechtbanken
Geleid door Procureurs des Konings, bijgestaan door substituten
Territoriale bevoegdheid: Gerechtelijk arrondissement
Materiële bevoegdheid: alle strafzaken die niet tot bevoegdheid P.G’s
behoren
- 1 Federaal parket (voor ingewikkelde zaken)
Territoriale bevoegdheid: gans België
Materiële bevoegdheid: Slechts beperkt aantal misdrijven (mensenhandel,
criminele organisaties, wapensmokkel)
Voor zover aan veiligheids- en geografisch criterium is voldaan en goede
rechtsbedeling het vereist. Zoniet : lokale parketten
- 1 Parket voor de verkeersveiligheid
Territoriale bevoegdheid : gans België
Materiële bevoegdheid : quasi alle misdrijven die met wegverkeer te
maken hebben
Rol van openbaar ministerie in strafaken:
- Openbaar ministerie is geen rechter, maar een partij. Vertolkt standpunt
van de gemeenschap en treedt op in haar naam.
Kan geen straffen uitspreken, wel zaken buitengerechtelijk afhandelen
- Openbaar ministerie stelt strafvordering in
Enige bevoegd om strafzaak voor rechter te brengen (=aanhanging te
maken)
= Instellen van strafvordering of strafvervolging
Rechter kan niet zelf strafproces opstarten
- OM is niet verplicht om zaak voor de rechter te brengen, ze kan zaak ook
seponeren of buitengerechtelijk afhandelen
- OM draagt bewijslast vermoeden van onschuld
Verdachte wordt geacht onschuldig te zijn tot tegendeel wordt bewezen.
Verdachte moet onschuld niet bewijzen, het openbaar ministerie moet het
kunnen aantonen
- Tenuitvoerlegging van straffen wanneer verdachte schuldig is
Het slachtoffer
= geen noodzakelijke partij in strafproces (niet zoals OM en verdachte)
Meerdere statuten:
- Slachtoffer in het algemeen: Iedere persoon en nabestaanden aan wie
materiële, morele of lichamelijke schade is toegebracht ten gevolge van
misdrijf
