Samenvatting Sociale Wetgeving - HoGent - Examen juni 2026

SOCIALE WETGEVING
INFO MONDELING EXAMEN

 Wat krijg je op het examen? Kalender en opzeggingstermijnen
 Schriftelijke voorbereiding telt niet mee
 Geen wetboek, behalve 4 wetten helemaal achteraan




DEEL 1 INLEIDING
1. WAT IS ‘SOCIALE
WETGEVING’?
1. SOCIALE ZEKERHEID
SOCIALE WETGEVING BESTAAT UIT 3 GROEPEN

1. Private sector  Hier gaan wij later werken
- Relatie werkgever – werknemer
- Gebaseerd op de individuele arbeidsovereenkomst (wet op de
arbeidsovereenkomsten)
 Hier doen we de meeste berekeningen mee
2. Ambtenaren  Werken voor de overheid
Bv. Stad Gent, HOGENT
Twee soorten:
- Contractuele ambtenaren
o Hebben een arbeidsovereenkomst
o Zelfde statuut als private sector
o Je start altijd zo en daarna kan je vast benoemd worden
- Vast benoemde (statutaire) ambtenaren
o Kunnen niet ontslagen worden om economische redenen
o Enkel na 3 negatieve evaluaties
o Vaak gunstig pensioen
3. Zelfstandigen
- Geen werkgever
- Betalen alles zelf (sociale zekerheid, belastingen)
- Minder gunstig pensioen


SOCIALE WETGEVING BESTAAT UIT 2 GROTE DELEN

1. Arbeidsrecht: Regelt de verhouding tussen werkgever en werknemer
2. Sociale zekerheidsrecht: Beschermt de belangen van de werknemers en
bevordert hun welzijn
Bestaat uit verschillende sectoren
- Pensioen (grootste kost voor RSZ)  1e probleemgeval
o Werknemer: 13,07% van RSZ



2

, o Werkgever: 25 – 30% van RSZ
- Ziekte en invaliditeit (ZIV)  2e probleemgeval
- Werkloosheid  3e probleemgeval
- Groeipakket (vroeger kinderbijslag)
- Vakantiegeld arbeiders
- Arbeidsongevallen en beroepsziekten
o Niet echt via sociale zekerheid, maar via verzekeringswereld
o Werkgever moet verplichte verzekering afsluiten
o Risicovolle sectoren (bv. bouw) = duurdere verzekering
o Contracten lopen per jaar zodat je kan verleggen van
verzekeringsmaatschappij


GESCHIEDENIS VAN SOCIAAL RECHT

EIND 19E EEUW: SLECHTE WERKOMSTANDIGHEDEN

In fabrieken (vooral textiel in Vlaanderen) waren de omstandigheden mensonterend:

 Te weinig eten
 Kinderarbeid
 Misbruik

Adolf Daens klaagde dit aan. Hij werd parlementair in Aalst en stapte naar Leopold II om
verbeteringen te eisen.


EERSTE SOCIALE WETTEN

 1887: Wet op bescherming van het loon
 Bestaat nog steeds (achteraan in het wetboek)
 1889: Wet op bescherming van vrouwen en kinderen


ONTSTAAN VAN VAKBONDEN (KENNEN!)

Tijdens dezelfde periode ontstaan werknemersorganisaties

 ACV (Algemeen Christelijk Vakverbond)  christelijk
 ABVV (Algemeen Belgisch Vakverbond)  socialistisch
 ACLVB (Algemeen Centrale Liberale Vakbond van België)  liberaal, ongeveer 30
jaar later


VERDERE UITBOUW SOCIALE BESCHERMING

 1903: Eerste wet sociale zekerheid
- Werkgever moet werknemer verzekeren
- Werkgever krijgt sociale verplichtingen
 1914: Leerplicht ingevoerd  controle vanaf 1920
 1945: Oprichting van de Rijksdienst voor Sociale Zekerheid (vroeger RMZ)
- Niet voor zelfstandigen
- Systeem uitgewerkt door Achille van Acker
- Alle bijdragen in één pot (pensioen, ziekte, werkloosheid …)
- Dit systeem geld vandaag nog steeds



2

,2. BRONNEN VAN HET
ARBEIDSRECHT
1. INTERNATIONALE RECHTSBRONNEN
Moet je niet kennen
Bv. Wet op mensenrechten, Europese internationale bronnen



2. NATIONALE RECHTSBRONNEN

2.2 SOCIALE RECHTSBRONNEN

COLLECTIEVE ARBEIDSOVEREENKOMST (CAO)

Collectieve arbeidsovereenkomst = individuele arbeidsovereenkomst tussen
werknemersorganisaties en werkgeversorganisaties

 Werknemersorganisaties  Vakbonden: ACV, ABVV, ACLVB!!
 Werkgeversorganisaties  Verbond van Belgische Ondernemingen (VBO), Unizo,
Boerenbond!!

Niemand is verplicht lid te worden van een vakbond (ongeveer 150 euro per jaar)


3 NIVEAUS VAN CAO

 Heel België
 Eén sector
 Eén bedrijf


WAT DOET EEN VAKBOND?

Belangen verdedigen, staken, juridische hulp, pleiten voor arbeidsrechtbank


MAG EEN CAO AFWIJKEN VAN DE WET?

Ja, maar alleen in het voordeel van de werknemer
Bv. Wet = 40 uur werken per week  CAO = 38 uur werken per week voor hetzelfde loon




2

, DEEL 2 ARBEIDSRECHT
1. ALGEMENE BEPALINGEN VAN
DE
ARBEIDSOVEREENKOMSTENWET
VAN 1978
1. DE ARBEIDSOVEREENKOMST

1.1 WAT IS EEN ARBEIDSOVEREENKOMST?

Arbeidsovereenkomst = wederkerige overeenkomst tussen werkgever en werknemer,
waarbij beide verplichtingen aangaan

 Werknemer = verbindt zich ertoe arbeid te verrichten tegen loon en onder gezag
van de werkgever
 Werkgever = moet loon betalen en werk verschaffen (belangrijkste verplichting)


1.2 HET ONDERGESCHIKTE VERBAND


1.2.1 ALGEMEEN
 Ondergeschikt verband = gezagsrelatie tussen werkgever en werknemer
 Dit sluit zelfstandigheid in de uitvoering van het werk niet uit (bv. controle
achteraf bij een handelsvertegenwoordiger)
 Kan ook bestaan tussen gehuwden, familieleden of partners
 Geen ondergeschikt verband = geen arbeidsovereenkomst
 De mate van zelfstandigheid kan verschillen tussen werknemers



1.2.2 SCHIJNZELFSTANDIGEN – PSEUDOWERKNEMERS
Schijnzelfstandigen = personen met een zelfstandig statuur, maar die in werkelijkheid
werken zoals een werknemer (bv. altijd voor dezelfde onderneming)
Voorbeeld p. 28 in het boek

 Waar komt dit voor?
- Werkgevers willen sociale bijdragen voor werknemers vermijden
- Zelfstandigen willen voordelen van sociale zekerheid voor werknemers
 Oplossing:
- De Commissie Arbeidsrelaties (Administratieve Commissie bij de FOD Sociale
Zekerheid) beslist of iemand werknemer of zelfstandige is
- Je kan daar een dossier indienen bij twijfel
- De beslissing is bindend voor RSZ en RSVZ




2