NEDERLANDS 2
Voor leesopdracht uit elke categorie 1 boek kiezen, niet kijken naar fluo!
TAALVERWERVING BIJ TWEE-EN MEERTALIGE KINDEREN
LEERDOELEN
• Je kunt uitleggen waarom het belangrijk is om als kleuteronderwijzer kennis te hebben over meertaligheid.
• Je kunt de definitie van meertaligheid geven.
• Je kunt vertellen hoe meertalig je zelf bent.
• Je kunt uitleggen waarom de meeste mensen meertalig zijn.
• Je kunt inschatten welke fenomenen deel uitmaken van de natuurlijke taalverwerving van meertalige
kinderen.
• Je kent de twee soorten taalverwervingsprocessen van meertalige kinderen (simultane en successieve
taalverwerving). Je kunt de bijhorende kenmerken en de verschillende fases opnoemen.
• Je kunt het belang van de moedertaal in het taalverwervingsproces van meertalige kinderen uitleggen, en
aantonen aan de hand van het ijsbergmodel.
• Je kunt uitleggen waarom het taalverwervingsproces bij sommige kinderen sneller of trager verloopt. (OF
vergelijkbaar: je kunt de verschillende factoren die een invloed uitoefenen op het taalverwervingsproces
opsommen en uitleggen).
• Je kunt uitleggen of de moedertaal al dan niet een hindernis vormt voor het leren van een nieuwe taal. Je
kunt ook uitleggen waarom dat wel/niet zo is.
• Je weet welke rol kleuteronderwijzers spelen in de taalverwerving van anderstalige kinderen.
• Je kunt uitleggen wat “additieve” en “substractieve” taalverwerving zijn. Je weet naar welke vorm van
taalverwerving we toewerken in de kleuterklas en welke te vermijden is. Je weet wat je concreet kan doen als
kleuteronderwijzer om de substractieve taalverwerving te vermijden.
• Je weet wanneer je je als kleuteronderwijzer zorgen moet maken over het taalverwervingsproces van
meertalige kinderen en professionele hulp moet inschakelen.
• Je weet wat de stille periode inhoudt en je kunt de kenmerken hiervan opsommen.
• Je weet hoe lang de stille periode gemiddeld genomen duurt. Je kunt ook uitleggen waarom de stille periode
zo variabel is.
• Je weet wat je als kleuteronderwijzer kan doen om anderstalige kinderen zo maximaal mogelijk te
ondersteunen tijdens hun stille periode, en ervoor kan zorgen dat hun taalverwerving groeit
DE NOODZAAK VAN INZICHT IN MEERTALIGHEID VOOR KLEUTERONDERWIJZERS
1 op 4 kinderen (27,3 procent) een andere thuistaal dan Nederlands.
1 op 6 kinderen zijn kansarm -> lagere aanvangstaalvaardigheid
HOE MEERTALIG BEN JIJ?
Eigenlijk is iedereen meertalig. Het gaat niet enkel over verschillende talen, maar ook over dialect,
chattaal, lichaamstaal, ….
Elk individu ontwikkelt gedurende zijn of haar leven een persoonlijk taalrepertoire
Je eigen taalverwervingsproces is nooit volledig volmaakt of afgerond.
Taalkundigen zijn het erover eens dat alle talen en alle variëteiten van eenzelfde taal gelijkwaardig
zijn
Hoe verwerft een kind taal?:
, - Door blootstelling aan rijk, relevant en gevarieerd taalaanbod
- Veelvuldige kansen om taal zelf productief te gebruiken
- Impulsen die motiveren en activeren
- constructieve en heldere feedback
- aangepaste ondersteuning en instructie
- expliciete instructie
TAALVERWERVINGSPROCES BIJ EENTALIGE KINDEREN
Taalontwikkeling is een multidimensioneel gebeuren
De taal ontwikkelt vanuit een wisselwerking tussen het aangeboren
taalvermogen en het taalaanbod (voornamelijk de verzorgerstaal). De socio-
emotionele, cognitieve en sensori-motorische ontwikkeling hebben op hun
beurt ook een invloed op de taalontwikkeling van het kind.
Vereenvoudigingsproces of ontwijkstrategie:
Het kind zal klanken laten vallen, beginklinkers verwisselen, zoals het woord ‘mek’ in
plaats van ‘melk’. Hier laat het kind de medeklinker l vallen. Hij ontwijkt deze klank.
(Fonologie – klankleer)
Overgeneralisatie :
Het kind krijgt beginnend inzicht en gaat een regel van bv. meervoud op –en. Hij past dit
toe op uitzonderingen, alle andere woorden.
Vb. mensen➔ auto’en in plaats van auto’s
WAT IS NORMAAL OF NIET NORMAAL?
Zie vragen p10
DE TAALVERWERVING VAN MEERTALIGE KINDEREN
DEFINITIE MEERTALIGHEID
Individuen worden meertalig genoemd als ze de competentie hebben om meer dan één taal te
begrijpen en te produceren (dat kan op verschillende niveaus, dus niet alle talen hoeven even sterk
verworven te zijn), of als zij van meerdere talen regelmatig gebruikmaken. Individuen kunnen
competent zijn op verschillende niveaus, dus niet alle talen hoeven even sterk verworven te zijn
SIMULTANE EN SUCCESSIEVE TAALVERWERVING
2 processen
SIMULTANE TAALVERWERVING
,• Vanaf de geboorte leren kinderen meerdere talen en komen ze systematisch met deze talen in
contact.
• De kinderen ontwikkelen voor elke taal een apart taalsysteem
SUCCESSIEVE TAALVERWERVING
• Kinderen leren vanaf de geboorte de basis van hun moedertaal en komen pas nadien in
contact met de tweede taal.
• Als het gaat om kinderen die niet langer dan 1 jaar ononderbroken in België verblijven,
spreken we van anderstalige nieuwkomers. Kinderen leren taal het beste al doende, in
interactie met de leerkracht en leeftijdsgenootjes.
• Bij het verwerven van de moedertaal doorlopen de kinderen de 4 fasen. Maar bij het
verwerven van de tweede taal kunnen deze successief meertalige kinderen enkele stappen
overslaan. De kinderen bouwen verder op de gemeenschappelijke kenmerken van taal, er
gebeurt dus een transfer
SCHOOLSE TAALVAARDIGHEID
- Na 5 of 8 jaar of soms meer
, - Communicatie op abstracter, schools niveau, bv. de taal van wiskundige
begrippen
BELANG VAN DE MOEDERTAAL IN HET TAALVERWERVINGSPROCES VAN TWEETALIGE
KINDEREN
- Verschillende bergen:
de twee bergen
verbeelden de talen
waarmee tweetalige
kinderen opgroeien. Het
kunnen ook meerdere
ijsbergen zijn.
- Hoge en lage toppen:
Niet alle toppen zijn
automatisch even hoog of groot, zij blijven in het leven van de taalgebruiker ook niet altijd
even groot. Dit is afhankelijk van leren en gebruik
- Centraal kennisreservoir : De input van de talen die kinderen leren komt terecht in een
gemeenschappelijk kennisreservoir: “common underlying proficiency”.
Dit maakt dat je bij het aanleren van een tweede taal verder bouwt op de fundamenten van de
eerste taal die al aanwezig zijn in dit kennisreservoir. Om het centraal kennisreservoir op de
beste manier te vullen is het daarom van belang dat ouders met hun kinderen de taal spreken die
zij het beste beheersen.
HOE KOMT HET DAT DE TAALVERWERVING BIJ SOMMIGE KLEUTERS SNELLER OF TRAGER
VERLOOPT?
VERSCHILLENDE FACTOREN:
- Individuele verschillen
Leeftijd: hoe jonger, hoe sneller aan te leren
Karakter
Taalaanleg
Voorkennis: belangrijk om nieuwe woorden aan vast te knopen
Motivatie
leerstijl
sociaal economische achtergrond (kansarme kinderen hebben een minder groot
gemeenschappelijk kennisreservoir)
Betere cognitieve capaciteiten (zwak/sterk verbaal kortetermijngeheugen)
- structuur van een taal
- sociale interactie en spreekdurf
- aantal talen
- status van moedertaal: Kinderen die thuis een taal spreken met een hoog prestige
(bijvoorbeeld Engels of Frans) worden door hun omgeving vaak gestimuleerd om hun
Voor leesopdracht uit elke categorie 1 boek kiezen, niet kijken naar fluo!
TAALVERWERVING BIJ TWEE-EN MEERTALIGE KINDEREN
LEERDOELEN
• Je kunt uitleggen waarom het belangrijk is om als kleuteronderwijzer kennis te hebben over meertaligheid.
• Je kunt de definitie van meertaligheid geven.
• Je kunt vertellen hoe meertalig je zelf bent.
• Je kunt uitleggen waarom de meeste mensen meertalig zijn.
• Je kunt inschatten welke fenomenen deel uitmaken van de natuurlijke taalverwerving van meertalige
kinderen.
• Je kent de twee soorten taalverwervingsprocessen van meertalige kinderen (simultane en successieve
taalverwerving). Je kunt de bijhorende kenmerken en de verschillende fases opnoemen.
• Je kunt het belang van de moedertaal in het taalverwervingsproces van meertalige kinderen uitleggen, en
aantonen aan de hand van het ijsbergmodel.
• Je kunt uitleggen waarom het taalverwervingsproces bij sommige kinderen sneller of trager verloopt. (OF
vergelijkbaar: je kunt de verschillende factoren die een invloed uitoefenen op het taalverwervingsproces
opsommen en uitleggen).
• Je kunt uitleggen of de moedertaal al dan niet een hindernis vormt voor het leren van een nieuwe taal. Je
kunt ook uitleggen waarom dat wel/niet zo is.
• Je weet welke rol kleuteronderwijzers spelen in de taalverwerving van anderstalige kinderen.
• Je kunt uitleggen wat “additieve” en “substractieve” taalverwerving zijn. Je weet naar welke vorm van
taalverwerving we toewerken in de kleuterklas en welke te vermijden is. Je weet wat je concreet kan doen als
kleuteronderwijzer om de substractieve taalverwerving te vermijden.
• Je weet wanneer je je als kleuteronderwijzer zorgen moet maken over het taalverwervingsproces van
meertalige kinderen en professionele hulp moet inschakelen.
• Je weet wat de stille periode inhoudt en je kunt de kenmerken hiervan opsommen.
• Je weet hoe lang de stille periode gemiddeld genomen duurt. Je kunt ook uitleggen waarom de stille periode
zo variabel is.
• Je weet wat je als kleuteronderwijzer kan doen om anderstalige kinderen zo maximaal mogelijk te
ondersteunen tijdens hun stille periode, en ervoor kan zorgen dat hun taalverwerving groeit
DE NOODZAAK VAN INZICHT IN MEERTALIGHEID VOOR KLEUTERONDERWIJZERS
1 op 4 kinderen (27,3 procent) een andere thuistaal dan Nederlands.
1 op 6 kinderen zijn kansarm -> lagere aanvangstaalvaardigheid
HOE MEERTALIG BEN JIJ?
Eigenlijk is iedereen meertalig. Het gaat niet enkel over verschillende talen, maar ook over dialect,
chattaal, lichaamstaal, ….
Elk individu ontwikkelt gedurende zijn of haar leven een persoonlijk taalrepertoire
Je eigen taalverwervingsproces is nooit volledig volmaakt of afgerond.
Taalkundigen zijn het erover eens dat alle talen en alle variëteiten van eenzelfde taal gelijkwaardig
zijn
Hoe verwerft een kind taal?:
, - Door blootstelling aan rijk, relevant en gevarieerd taalaanbod
- Veelvuldige kansen om taal zelf productief te gebruiken
- Impulsen die motiveren en activeren
- constructieve en heldere feedback
- aangepaste ondersteuning en instructie
- expliciete instructie
TAALVERWERVINGSPROCES BIJ EENTALIGE KINDEREN
Taalontwikkeling is een multidimensioneel gebeuren
De taal ontwikkelt vanuit een wisselwerking tussen het aangeboren
taalvermogen en het taalaanbod (voornamelijk de verzorgerstaal). De socio-
emotionele, cognitieve en sensori-motorische ontwikkeling hebben op hun
beurt ook een invloed op de taalontwikkeling van het kind.
Vereenvoudigingsproces of ontwijkstrategie:
Het kind zal klanken laten vallen, beginklinkers verwisselen, zoals het woord ‘mek’ in
plaats van ‘melk’. Hier laat het kind de medeklinker l vallen. Hij ontwijkt deze klank.
(Fonologie – klankleer)
Overgeneralisatie :
Het kind krijgt beginnend inzicht en gaat een regel van bv. meervoud op –en. Hij past dit
toe op uitzonderingen, alle andere woorden.
Vb. mensen➔ auto’en in plaats van auto’s
WAT IS NORMAAL OF NIET NORMAAL?
Zie vragen p10
DE TAALVERWERVING VAN MEERTALIGE KINDEREN
DEFINITIE MEERTALIGHEID
Individuen worden meertalig genoemd als ze de competentie hebben om meer dan één taal te
begrijpen en te produceren (dat kan op verschillende niveaus, dus niet alle talen hoeven even sterk
verworven te zijn), of als zij van meerdere talen regelmatig gebruikmaken. Individuen kunnen
competent zijn op verschillende niveaus, dus niet alle talen hoeven even sterk verworven te zijn
SIMULTANE EN SUCCESSIEVE TAALVERWERVING
2 processen
SIMULTANE TAALVERWERVING
,• Vanaf de geboorte leren kinderen meerdere talen en komen ze systematisch met deze talen in
contact.
• De kinderen ontwikkelen voor elke taal een apart taalsysteem
SUCCESSIEVE TAALVERWERVING
• Kinderen leren vanaf de geboorte de basis van hun moedertaal en komen pas nadien in
contact met de tweede taal.
• Als het gaat om kinderen die niet langer dan 1 jaar ononderbroken in België verblijven,
spreken we van anderstalige nieuwkomers. Kinderen leren taal het beste al doende, in
interactie met de leerkracht en leeftijdsgenootjes.
• Bij het verwerven van de moedertaal doorlopen de kinderen de 4 fasen. Maar bij het
verwerven van de tweede taal kunnen deze successief meertalige kinderen enkele stappen
overslaan. De kinderen bouwen verder op de gemeenschappelijke kenmerken van taal, er
gebeurt dus een transfer
SCHOOLSE TAALVAARDIGHEID
- Na 5 of 8 jaar of soms meer
, - Communicatie op abstracter, schools niveau, bv. de taal van wiskundige
begrippen
BELANG VAN DE MOEDERTAAL IN HET TAALVERWERVINGSPROCES VAN TWEETALIGE
KINDEREN
- Verschillende bergen:
de twee bergen
verbeelden de talen
waarmee tweetalige
kinderen opgroeien. Het
kunnen ook meerdere
ijsbergen zijn.
- Hoge en lage toppen:
Niet alle toppen zijn
automatisch even hoog of groot, zij blijven in het leven van de taalgebruiker ook niet altijd
even groot. Dit is afhankelijk van leren en gebruik
- Centraal kennisreservoir : De input van de talen die kinderen leren komt terecht in een
gemeenschappelijk kennisreservoir: “common underlying proficiency”.
Dit maakt dat je bij het aanleren van een tweede taal verder bouwt op de fundamenten van de
eerste taal die al aanwezig zijn in dit kennisreservoir. Om het centraal kennisreservoir op de
beste manier te vullen is het daarom van belang dat ouders met hun kinderen de taal spreken die
zij het beste beheersen.
HOE KOMT HET DAT DE TAALVERWERVING BIJ SOMMIGE KLEUTERS SNELLER OF TRAGER
VERLOOPT?
VERSCHILLENDE FACTOREN:
- Individuele verschillen
Leeftijd: hoe jonger, hoe sneller aan te leren
Karakter
Taalaanleg
Voorkennis: belangrijk om nieuwe woorden aan vast te knopen
Motivatie
leerstijl
sociaal economische achtergrond (kansarme kinderen hebben een minder groot
gemeenschappelijk kennisreservoir)
Betere cognitieve capaciteiten (zwak/sterk verbaal kortetermijngeheugen)
- structuur van een taal
- sociale interactie en spreekdurf
- aantal talen
- status van moedertaal: Kinderen die thuis een taal spreken met een hoog prestige
(bijvoorbeeld Engels of Frans) worden door hun omgeving vaak gestimuleerd om hun
