Samenvatting - Sociologie

SOCIOLOGIE
MODULE 1: OP VERKENNING NAAR DE SOCIOLOGIE

D1 – H1: SOCIOLOGIE ALS WETENSCHAP VAN DE SAMENLEVING


1.1 DEFINITIE
Sociologie is de wetenschap die menselijke samenlevingen bestudeert:
hoe mensen samenleven, met elkaar omgaan en hoe sociale structuren en processen
ontstaan en functioneren.

Bronnen

 Er bestaan veel verschillende omschrijvingen van sociologie.
 Er is dus geen eenduidige, vaste definitie.

Woordontleding

 Latijn:
Socius = metgezel
Societas = samenleving

 Grieks:
Logos = kennis, leer, wetenschap

 Sociologie betekent letterlijk: de wetenschap van de samenleving.



1.2 SOCIOLOGIE ALS WETENSCHAP

ERVARINGSKENNIS VERSUS WETENSCHAPPELIJKE KENNIS
Sociologie lijkt soms op ervaringskennis.
Men zegt wel eens: “Een socioloog zegt in moeilijke termen wat iedereen met gezond
verstand kan opmerken.”

Voorbeelden:

 Spelregels → normen

 Plaats in de samenleving → sociale positie

 Verwachtingen → sociale rol

Dit lijkt op wat we dagelijks ervaren.

Maar: sociologie is méér dan gezond verstand




1

,Sociologie is een wetenschap.

Dat betekent dat sociologische kennis:

 Systematisch wordt verzameld

 Gebaseerd is op onderzoek

 Kritisch wordt getoetst

 Controleerbaar en onderbouwd is


VERSCHIL TUSSEN ERVARINGSKENNIS EN WETENSCHAPPELIJKE KENNIS




Conclusie

 Ervaringskennis ≠ wetenschappelijke kennis.

Sociologie vertrekt soms vanuit alledaagse observaties, maar onderzoekt en analyseert
deze op een wetenschappelijke en systematische manier.



1.3 SOCIOLOGIE IS EEN SOCIALE WETENSCHAP
Sociale wetenschappen versus natuurwetenschappen

Wanneer men vraagt naar grote wetenschappelijke ontdekkingen, denken mensen
spontaan aan:


CATEGORIE 1 – NATUURWETENSCHAPPELIJKE ONTDEKKINGEN
 Stoommachine

 Ruimtevaart

 Chiptechnologie

Deze leidden tot de industriële revolutie, economische groei en zichtbare veranderingen
in het dagelijkse leven.


2

,Maar ook sociale wetenschappelijke inzichten hebben de samenleving ingrijpend
veranderd:


CATEGORIE 2 – SOCIALE WETENSCHAPPELIJKE INZICHTEN
 Ontdekking van sociale gelaagdheid

 Wet van vraag en aanbod

 Sociale zekerheid

Deze inzichten maakten mensen bewust van het bestaan van ‘de samenleving’ als
structuur.


BESLUIT
 Spontane antwoorden verwijzen meestal naar natuurwetenschappelijke
uitvindingen.

 Toch hebben ook sociale wetenschappen een grote maatschappelijke impact.

Aanvankelijk probeerde men de samenleving te verklaren met methodes uit de
natuurwetenschappen.
Maar al snel bleek dat de maatschappelijke werkelijkheid complexer is en niet volledig
volgens dezelfde methode kan worden bestudeerd.

 Sociologie is dus een sociale wetenschap, met eigen onderzoeksmethoden
aangepast aan menselijk en sociaal gedrag.


NATUUR ≠ MAATSCHAPPIJ
De maatschappelijke werkelijkheid verschilt fundamenteel van de natuur. Daarom
kunnen sociale wetenschappen niet op exact dezelfde manier werken als
natuurwetenschappen.




3

, Conclusie

 De natuur en de maatschappij verschillen wezenlijk.
Daarom heeft sociologie eigen methodes nodig om de sociale werkelijkheid te
bestuderen.




1.4 SOCIOLOGIE: WETENSCHAP VAN DE SAMENLEVING

UITGEBREIDE DEFINITIE: SOCIOLOGEN BESTUDEREN…
Het sociale handelen van mensen =

• Handelen van mensen dat beïnvloed wordt door handelen van andere mensen

• Handelen dat plaatsvindt in een sociale omgeving

• Handelen dat de kenmerken van die sociale omgeving ondergaat

De uit sociaal handelen voortgekomen patronen en structuren in hun ontstaan,
voortbestaan en verandering.


SOCIOLOGIE IS MEER DAN BESCHRIJVEN
Een socioloog doet drie belangrijke dingen:

1. Socioloog conceptualiseert (= moeilijke werkelijkheid in duidelijke begrippen
gieten)

 De socioloog gebruikt begrippen om de sociale werkelijkheid te begrijpen en te
veralgemenen (= hij geeft een naam aan wat hij ziet zodat het beter te begrijpen
is).
 Dit noemt men een conceptueel denkkader of de ‘sociologische bril’
(= een speciale manier van kijken naar de samenleving).


4