SAMENVATTING ZIEKTELEER ADEMHALING
PROF. PAUL DE LEYN
Hoofdstuk 6: aandoeningen van pleura, thoraxwand en diafragma
1.1 Pneumothorax
A. Definitie
Pneumothorax = klaplong = aanwezigheid van lucht tussen viscerale en pariëtale pleura, waardoor de negatieve
druk verdwijnt en de long (gedeeltelijk of volledig) inklapt.
Normaal:
• Negatieve pleuradruk → long blijft open
Bij pneumothorax:
• Lucht in pleuraholte → long klapt in
B. Indeling volgens uitgebreidheid
Partiële / subtotale pneumothorax Totale pneumothorax
• Lucht slechts op een deel (vaak apicaal) • Overal lucht rond de long
• nog contact tussen long en thoraxwand • long volledig gecomprimeerd en los van de
wand
Examen: partiële en totale pneumothorax =/= zelfde behandeling
à verschil best zichtbaar op rx in expiratie
C. Types pneumothorax
I. Primaire spontane pneumothorax
• Jonge, lange, magere mannen
1
, • Geen onderliggende longziekte
• Oorzaak: subpleurale blebs (kleine blaasjes) die scheuren
o Subpleurale blebs = kleine met lucht gevulde blaasjes die zich net onder de pleura visceralis bevinden,
vaak thv de longapex
o > 2cm = bullae
o Indien ruptuur in de wand van een blaasje
§ Lucht kan ontsnappenuit de long en lekt in de
pleurale ruimte
§ Leidt tot drukverlies in de pleura holte
§ Long klapt gedeeltelijk of volledig samen
• Vaak apicaal
• Soms niet zichtbaar op ct
• Niet dramatisch: kunnen nog functioneren
Ii. Secundaire spontane pneumothorax
• Onderliggende longpathologie:
o Copd (roken)
o Cannabis (veel bullae!)
o Tumor
o Infectie
o Catameniaal
§ Bij vrouwen in vruchtbare leeftijd tijdens menstruatie
§ Gelinkt aan thoracale endometriose
• Kort van adem, pijn in de schouder
§ Defecten in diafragma
§ Vaak rechts
§ Moeilijk herkend → altijd navragen!
• Ernstiger verloop
• Hoog recidiefrisico (±80%)
• Ernstiger door onderliggende ziekten
Iii. Traumatische pneumothorax
• Stomp of penetrerend thoraxtrauma à lucht kan ontsnappen
• Vaak ribfracturen → rib scheurt long
• Hoge kans op spanningspneumothorax!!!
• Eens rib genezen → weinig kans op recidief
Iv. Iatrogene pneumothorax
• Door medische handeling:
o Subclavia-katheter
o Percutane longbiopsie
• Vaak kleine pneumothorax
• Vaak afwachtend beleid
2
,D. Kliniek pneumothorax
Symptomen
• Acute thoracale pijn (ademhalingsgebonden)
• Dyspnoe
• Benauwdheid
Klinisch onderzoek
• Verminderde beweeglijkheid hemithorax
• Auscultatie: verminderd ademgeruis
• Tympanische/holle percussie
• Soms subcutaan emfyseem
o Lucht onder huid
o Goed voelbaar
o Lucht komt meestal uit de longen à wijst op pneumothorax
o “sneeuw-krakend” gevoel
o à niet iedereen met pneumothorax heeft subcutaan emfyseem
E. Diagnose
• Rx thorax (best zichtbaar in expiratie)
• Ct thorax:
o Bij twijfel
o Preoperatief
o Bullae opsporen
Differentiële diagnose:
• Emfyseem-bulla
F. Spanningspneumothorax
• Levensbedreigende situatie!!!!
• Groot probleem bij mensen met traumatische pneumothorax
Examen!!!
i. Wat gebeurt er?
• Ventielmechanisme → lucht kan erin, niet eruit
• Long volledig gecomprimeerd bij inademing
• Mediastinum verschuift
o Trachea gaat verschuiven en niet meer op de middellijn liggen
o Hart wordt weggeduwd
3
, • Door te hoge druk gaat er geen bloed meer in het hart kunnen gaan
• Veneuze retour ↓
• Cardiac output ↓
• → shock en dood
Ii. Kliniek
• Patiënt initieel wakker maar klaagt van erge pijn bij ademhaling
• Extreme dyspnoe
• Thorax beweegt niet mee
• Tracheadeviatie
• Hypotensie
• Plots ademstilstand
Iii. Behandeling (onmiddellijk!)
• Naalddecompressie!!
o Altijd boven de rib prikken (intercostale vaten lopen onder de rib)
• Daarna thoraxdrain
• Niet: reanimatie starten niet nuttig want er zit geen bloed in het hart en het is onmogelijk om lucht in de
longen te krijgen door de enorme druk
G. Behandeling pneumothorax
I. Primaire spontane pneumothorax
• Beperkte/partiële pneumothorax + weinig/geen symptomen:
o Rust/resorptie
o Rx controle na 4u
§ Indien ok à ontslag + controle op raadpleging + rx na 48u
• Volledige pneumothorax:
o Exsufflatie (met een naald de lucht eruittrekken)
§ Indien geen verbetering = probleem
• Grote / persisterende pneumothorax, veel klachten, geen effect van exsufflatie:
o Thoraxdrain (dunne drain): midclaviculair, 2-3de icr of voorste axillaire lijn 4e
• Indien long expandeert en luchtlek stopt binnen 5 dagen: verwijderen drain
• Recidiefkans ±25%
Indicaties voor operatie
• Bij persisterend luchtlek bij eerste pneumothorax > 5 dagen
• Bij recidief pneumothorax
• Bij bilaterale pneumothorax
• Piloten / duikers (zelfs bij eerste pneumothorax)
Operatie
• Toegang: thoracoscopie (vats)
4
PROF. PAUL DE LEYN
Hoofdstuk 6: aandoeningen van pleura, thoraxwand en diafragma
1.1 Pneumothorax
A. Definitie
Pneumothorax = klaplong = aanwezigheid van lucht tussen viscerale en pariëtale pleura, waardoor de negatieve
druk verdwijnt en de long (gedeeltelijk of volledig) inklapt.
Normaal:
• Negatieve pleuradruk → long blijft open
Bij pneumothorax:
• Lucht in pleuraholte → long klapt in
B. Indeling volgens uitgebreidheid
Partiële / subtotale pneumothorax Totale pneumothorax
• Lucht slechts op een deel (vaak apicaal) • Overal lucht rond de long
• nog contact tussen long en thoraxwand • long volledig gecomprimeerd en los van de
wand
Examen: partiële en totale pneumothorax =/= zelfde behandeling
à verschil best zichtbaar op rx in expiratie
C. Types pneumothorax
I. Primaire spontane pneumothorax
• Jonge, lange, magere mannen
1
, • Geen onderliggende longziekte
• Oorzaak: subpleurale blebs (kleine blaasjes) die scheuren
o Subpleurale blebs = kleine met lucht gevulde blaasjes die zich net onder de pleura visceralis bevinden,
vaak thv de longapex
o > 2cm = bullae
o Indien ruptuur in de wand van een blaasje
§ Lucht kan ontsnappenuit de long en lekt in de
pleurale ruimte
§ Leidt tot drukverlies in de pleura holte
§ Long klapt gedeeltelijk of volledig samen
• Vaak apicaal
• Soms niet zichtbaar op ct
• Niet dramatisch: kunnen nog functioneren
Ii. Secundaire spontane pneumothorax
• Onderliggende longpathologie:
o Copd (roken)
o Cannabis (veel bullae!)
o Tumor
o Infectie
o Catameniaal
§ Bij vrouwen in vruchtbare leeftijd tijdens menstruatie
§ Gelinkt aan thoracale endometriose
• Kort van adem, pijn in de schouder
§ Defecten in diafragma
§ Vaak rechts
§ Moeilijk herkend → altijd navragen!
• Ernstiger verloop
• Hoog recidiefrisico (±80%)
• Ernstiger door onderliggende ziekten
Iii. Traumatische pneumothorax
• Stomp of penetrerend thoraxtrauma à lucht kan ontsnappen
• Vaak ribfracturen → rib scheurt long
• Hoge kans op spanningspneumothorax!!!
• Eens rib genezen → weinig kans op recidief
Iv. Iatrogene pneumothorax
• Door medische handeling:
o Subclavia-katheter
o Percutane longbiopsie
• Vaak kleine pneumothorax
• Vaak afwachtend beleid
2
,D. Kliniek pneumothorax
Symptomen
• Acute thoracale pijn (ademhalingsgebonden)
• Dyspnoe
• Benauwdheid
Klinisch onderzoek
• Verminderde beweeglijkheid hemithorax
• Auscultatie: verminderd ademgeruis
• Tympanische/holle percussie
• Soms subcutaan emfyseem
o Lucht onder huid
o Goed voelbaar
o Lucht komt meestal uit de longen à wijst op pneumothorax
o “sneeuw-krakend” gevoel
o à niet iedereen met pneumothorax heeft subcutaan emfyseem
E. Diagnose
• Rx thorax (best zichtbaar in expiratie)
• Ct thorax:
o Bij twijfel
o Preoperatief
o Bullae opsporen
Differentiële diagnose:
• Emfyseem-bulla
F. Spanningspneumothorax
• Levensbedreigende situatie!!!!
• Groot probleem bij mensen met traumatische pneumothorax
Examen!!!
i. Wat gebeurt er?
• Ventielmechanisme → lucht kan erin, niet eruit
• Long volledig gecomprimeerd bij inademing
• Mediastinum verschuift
o Trachea gaat verschuiven en niet meer op de middellijn liggen
o Hart wordt weggeduwd
3
, • Door te hoge druk gaat er geen bloed meer in het hart kunnen gaan
• Veneuze retour ↓
• Cardiac output ↓
• → shock en dood
Ii. Kliniek
• Patiënt initieel wakker maar klaagt van erge pijn bij ademhaling
• Extreme dyspnoe
• Thorax beweegt niet mee
• Tracheadeviatie
• Hypotensie
• Plots ademstilstand
Iii. Behandeling (onmiddellijk!)
• Naalddecompressie!!
o Altijd boven de rib prikken (intercostale vaten lopen onder de rib)
• Daarna thoraxdrain
• Niet: reanimatie starten niet nuttig want er zit geen bloed in het hart en het is onmogelijk om lucht in de
longen te krijgen door de enorme druk
G. Behandeling pneumothorax
I. Primaire spontane pneumothorax
• Beperkte/partiële pneumothorax + weinig/geen symptomen:
o Rust/resorptie
o Rx controle na 4u
§ Indien ok à ontslag + controle op raadpleging + rx na 48u
• Volledige pneumothorax:
o Exsufflatie (met een naald de lucht eruittrekken)
§ Indien geen verbetering = probleem
• Grote / persisterende pneumothorax, veel klachten, geen effect van exsufflatie:
o Thoraxdrain (dunne drain): midclaviculair, 2-3de icr of voorste axillaire lijn 4e
• Indien long expandeert en luchtlek stopt binnen 5 dagen: verwijderen drain
• Recidiefkans ±25%
Indicaties voor operatie
• Bij persisterend luchtlek bij eerste pneumothorax > 5 dagen
• Bij recidief pneumothorax
• Bij bilaterale pneumothorax
• Piloten / duikers (zelfs bij eerste pneumothorax)
Operatie
• Toegang: thoracoscopie (vats)
4
