KINDERGENEESKUNDE
Toelen – Meyts – Lagae
INHOUDSOPGAVE
het kind in de maatschappij ................................................................................................................. 5
de wereld van het kind ......................................................................................................................... 5
public health care for children in flanders ............................................................................................ 6
medicolegale aspecten van kindergeneeskunde ................................................................................. 8
kindermishandeling en verwaarlozing................................................................................................ 10
perinatal medicine & pre-pregnancy care ......................................................................................... 15
pre-pregnancy care............................................................................................................................ 15
antenatal diagnosis ............................................................................................................................ 17
obstetric conditions affecting the fetus............................................................................................... 18
maternal conditions affecting the fetus .............................................................................................. 18
maternal drugs affecting the fetus ..................................................................................................... 21
congenitale infecties .......................................................................................................................... 22
aanpassingen aan extrauterien leven ................................................................................................ 23
NEONATALE REANIMATIE .............................................................................................................. 26
size at birth ........................................................................................................................................ 26
routinematig postpartaal onderzoek .................................................................................................. 27
voeding .............................................................................................................................................. 28
neonatale screening .......................................................................................................................... 28
neonatale geneeskunde...................................................................................................................... 30
hypoxische ischemische encefalopathie (HIE) .................................................................................. 30
geboorteletsels .................................................................................................................................. 33
stabiliseren van preterme of zieke baby ............................................................................................ 35
prematuriteit ....................................................................................................................................... 36
icterus ................................................................................................................................................ 41
respiratoire distress bij aterme baby’s ............................................................................................... 42
infecties.............................................................................................................................................. 44
hypoglycemie ..................................................................................................................................... 45
craniofaciale afwijkingen .................................................................................................................... 46
1
, gastro-intestinale aandoeningen........................................................................................................ 46
pediatrische noodgevallen ................................................................................................................. 48
het ernstig zieke kind ......................................................................................................................... 48
ALTE : acute life threatening event.................................................................................................... 55
vergiftiging ......................................................................................................................................... 60
verdrinking ......................................................................................................................................... 61
infecties en immuniteit ....................................................................................................................... 62
inleiding.............................................................................................................................................. 62
het kind met koorts ............................................................................................................................ 62
levensbedreigende infecties .............................................................................................................. 65
specifieke bacteriele infecties ............................................................................................................ 70
frequente virale infecties .................................................................................................................... 74
(nu) onfrequente virale infecties ........................................................................................................ 79
prolonged fever (sluimerend beeld met koorts) ................................................................................. 81
immunisatie........................................................................................................................................ 85
primaire immuundeficienties .............................................................................................................. 86
gastro-enterologie ............................................................................................................................... 98
braken ................................................................................................................................................ 98
excessief huilen “colics” ................................................................................................................... 103
acute buikpijn ................................................................................................................................... 106
recurrente buikpijn ........................................................................................................................... 109
abnormale stoelgangspatronen ....................................................................................................... 109
kinderneurologie ............................................................................................................................... 116
ontwikkelingsstoornissen ................................................................................................................. 116
cerebral palsy / hersenverlamming .................................................................................................. 126
epilepsie bij kinderen ....................................................................................................................... 133
groei en puberteit .............................................................................................................................. 149
normale groei ................................................................................................................................... 149
afwijkingen in vorm .......................................................................................................................... 151
afwijkingen in grootte ....................................................................................................................... 152
biometrie tijdens kinderleeftijd en pubertijd...................................................................................... 153
klein en groot gestalte...................................................................................................................... 154
clinical cases.................................................................................................................................... 158
puberteit ........................................................................................................................................... 160
casussen.......................................................................................................................................... 165
2
,nutritie ................................................................................................................................................ 166
nutritionele kwetsbaarheid van baby’s en kinderen ......................................................................... 167
zuigelingenvoeding .......................................................................................................................... 169
failure to thrive (FTT) / suboptimale gewichtstoename .................................................................... 174
malnutritie ........................................................................................................................................ 178
obesitas ........................................................................................................................................... 180
vroegtijdige kindercaries .................................................................................................................. 181
allergie ................................................................................................................................................ 182
allergische aandoeningen bij kinderen ............................................................................................ 182
pathogenese van allergie................................................................................................................. 182
eczema ............................................................................................................................................ 183
allergische rhinoconjunctivitis .......................................................................................................... 187
voedselallergie ................................................................................................................................. 188
anafylaxie bij het kind ...................................................................................................................... 191
diabetes & endocrinologische aandoeningen ................................................................................ 192
diabetes mellitus type 1 ................................................................................................................... 192
schildklieraandoeningen .................................................................................................................. 195
bijnieraandoeningen ........................................................................................................................ 196
dermatologische aandoeningen ...................................................................................................... 198
LUIERDERMATITIS (NAPPY RASHES) ......................................................................................... 198
MOLLUSCA CONTAGIOSA (PARELWRATTEN) ........................................................................... 200
SCABIES (SCHURFT)..................................................................................................................... 200
PEDICULOSIS (LUIZEN) ................................................................................................................ 201
RASHES EN SYSTEEMZIEKTEN................................................................................................... 202
genetica .............................................................................................................................................. 203
AFWIJKINGEN IN CHROMOSOMAAL AANTAL ............................................................................ 203
STRUCTURELE CHROMOSOMALE AFWIJKINGEN .................................................................... 206
GENETISCHE MECHANISMEN ..................................................................................................... 207
DYSMORFOLOGIE ......................................................................................................................... 208
hepatologie ........................................................................................................................................ 208
inleiding............................................................................................................................................ 209
neonatale cholestase ....................................................................................................................... 209
gestegen transaminasen (AST/ALT) ............................................................................................... 214
acute leverfalen (ALF) ..................................................................................................................... 219
galactosemie.................................................................................................................................... 221
3
,musculoskeletaal stelsel .................................................................................................................. 222
groeipijnen ....................................................................................................................................... 222
osteomyelitis .................................................................................................................................... 222
septische artritis ............................................................................................................................... 223
transiënte synovitis .......................................................................................................................... 225
juveniele idopathische artritis........................................................................................................... 227
respiratoire aandoeningen ............................................................................................................... 227
inleiding : belang van longziekten bij kinderen ................................................................................ 227
bovenste luchtweg infecties ............................................................................................................. 229
extra thoracale luchtwegobstructie : stridor ..................................................................................... 233
intrathoracale luchtwegobstructie : wheezing .................................................................................. 238
astma ............................................................................................................................................... 245
casus 1 ............................................................................................................................................ 254
casus 2 ............................................................................................................................................ 255
recurrente of persisterende hoest .................................................................................................... 255
mucoviscidose ................................................................................................................................. 256
primaire ciliaire dyskinesie ............................................................................................................... 257
aangeboren metabole aandoeningen .............................................................................................. 258
inleiding............................................................................................................................................ 258
denk aan aangeboren metabole aandoeningen bij ......................................................................... 258
neonatale screening ........................................................................................................................ 259
acute presentatie ............................................................................................................................. 259
mechanismen van aangeboren metabole aandoeningen ................................................................ 262
maligniteiten bij kinderen ................................................................................................................. 271
algemeen : maligniteiten .................................................................................................................. 271
pediatrische tumoren ....................................................................................................................... 277
samenvatting ................................................................................................................................... 286
long term survivors : 1/1000 young adults ....................................................................................... 287
hematologie bij kinderen .................................................................................................................. 287
hematopoese ................................................................................................................................... 287
anemie ............................................................................................................................................. 288
bloedingsproblemen ........................................................................................................................ 299
trombose bij kinderen ...................................................................................................................... 304
pediatrische cardiologie ................................................................................................................... 304
epidemiologie................................................................................................................................... 305
4
, embryologie ..................................................................................................................................... 305
circulatoire aanpassingen aan het extra-uteriene leven .................................................................. 306
neonaat ............................................................................................................................................ 307
het jonge kind met ademhalingsmoeilijkheden ................................................................................ 314
cardiologische ritmestoornissen ...................................................................................................... 317
syncope ........................................................................................................................................... 319
thoracale pijn ................................................................................................................................... 320
infectieuze hartaandoeningen.......................................................................................................... 323
ziekte van kawasaki ......................................................................................................................... 325
nefrologie en urologie bij kinderen ................................................................................................. 325
renale problemen bij kinderen ......................................................................................................... 325
assessment...................................................................................................................................... 325
congenitale afwijkingen.................................................................................................................... 330
urineweginfecties ............................................................................................................................. 334
enuresis = bedplassen..................................................................................................................... 338
proteinurie ........................................................................................................................................ 339
hematurie ......................................................................................................................................... 341
acuut nierfalen ................................................................................................................................. 343
hemolytisch uremisch syndroom (HUS) .......................................................................................... 344
chronisch nierfalen........................................................................................................................... 345
hypertensie ...................................................................................................................................... 346
HET KIND IN DE MAATSCHAPPIJ
DE WERELD VAN HET KIND
Bij ieder kindpatient
- Clinical assessment
- Social assessment
o Broers, zussen
o thuissituatie
- Developmental assessment
o Normale ontwikkeling?
o Al vanaf binnenwandelen op letten
Onmiddellijke omgeving : grote invloed van ouders, ook broers/zussen
5
, - Grote impact van samenstelling gezin
- 2 biologische ouders
o = 80% zijn nog gewone gezinnen
o = kerngezin
- 1 ouder gezinnen
- Nieuw samengestelde gezinnen
o Zeer belangrijk bij gescheide ouders : mee rekening houden bij behandeling
Dichte familie
- Vroeger : uitzondering om gescheiden ouders te hebben
- Nu : uitzondering om ouders te hebben die samen zijn
- Broers/zussen : nu minder grote gezinnen
o ¼ heeft 1 kind
o ½ heeft 2 kinderen
o ¼ heeft >2 kinderen
Bredere omgeving
- Creche, school
- Kind vaak ziek à omgeving na vragen in anamnese
o Creche : intercurrente infecties
o School : intercurrente infecties
o Al van tevoren : immuundeficientie
PUBLIC HEALTH CARE FOR CHILDREN IN FLANDERS
PREVENTIE
In belgie systematische opvolging op vaste tijdstippen
- Kind en gezin : regelmatige verwijzigingen
o Groeit kind goed?
o Hoofdomtrek normaal?
o Zicht, vaccin,…
- CLB
o Centrum voor leerlingenbegeleiding
o Lengtegroei, gewicht, gedragsproblemen, zicht,…
- Taken
6
, o Opvolgen groei/gewicht
o Vaccins
o Opmerken verwaarlozing
o Opmerken mishandeling
BESCHERMING
Vertrouwenscentrum (VK)
- Expertisecentra voor kindermishandeling, verwaarlozing en seksueel misbruik
o Bij >0,5% van kinderen in vlaanderen
- Vrijwillige hulpverlening
- Multidisciplinair team
o Vrijwillige, aanklampende, niet justitiele hulp en dienstverlening
o Vrijwillig! à ouders na melding gecontacteerd voor gesprek, zonder rechtbank
§ Als geen oplossing à rechtbank
- Doen aan sensibilisering, verlenen advies, coachen en coordineren, starten
hulpverlening indien nodig
Ondersteuningscentra jeugdzorg (OCJ)
- Vrijwillige hulpverlening
- Bij verwaarlozing vooral, geen goede pedagogische opvoeding, problematishce
opvoeding
o Bij >1,5% van kinderen in vlaanderen
- Consulent OCJ doet voorstel tot begeleiding à ouders en pt gaan akkoord met traject
- Geen recht instanties, maar wel officiele instanties vanuit ministerie
- Vb
o Thuisbegeleiding
o Opvoedend project
o Semiresidentiele opvang
o Begeleid zelfstandig wonen
o Pleegzorg
o Residentiele opvang
o Psychiatrische opvang
Jeugdrechtbank
- Niet vrijwillige hulpverlening
7
, - Consulent CBJ doet vooronderzoek à jeugdrechter neemt beslissing à ouders en
patient MOETEN traject volgen
- Bij duidelijke kindermishandeling of seksueel misbruik
- Halen liefst geen kinderen weg bij hun ouders!
MEDICOLEGALE ASPECTEN VAN KINDERGENEESKUNDE
Patientenwet
- Je mag zelf arts kiezen
- Beroepsgeheim
- Zelfbeslissingsrecht = recht op autonomie
o Je mag behandeling weigeren
Arts-patientrelatie bij volwassenen = simpel
à pt legt probleem uit à arts stelt diagnose à arts geeft behandelingsoptie à pt kiest
autonoom
Arts-patientrelatie bij kind = complexer
à in theorie gelden al de wetten op deze relatie, maar igv minderjarige moet rekening
gehouden worden met ouders
- Eenvoudig bij jonge kinderen (zuigeling, peuter, kleuter) :
o kunnen niet zelf beslissen
o Minder rechten en plichten dan volwassene
o Ouders beslissen
- Moeilijker bij
o Oudere kinderen en adolescenten
§ Hebben meer vermogen tot autonome beslissingen
§ Dus gradueel meer rechten en plichten
§ Per casus maturiteit evalueren
o Nieuw samengesteld gezin
§ Mag niet-biologische ouder mee beslissen?
o Vechtscheidingen of discordantie tss ouders
§ Wie heeft beslissingsrecht?
8
,WET VAN DE PATIENTENRECHTEN
Artikel 12. Vertegenwoordiging van de patient
Indien pt niet zelf kan beslissen à wie beslist dan?
- Paragraaf 1. Bij een patient die minderjarig is, worden de rechten zoals vastgesteld
door deze wet uitgeoefend door de ouders die het gezag over de minderjarige
uitoefenen of door zijn voogd
- Paragraaf 2. De patient wordt betrokken bij de uitoefening van zijn rechten rekening
houdend met zijn leeftijd en maturiteit. De in de wet opgesomde rechten kunnen door
de minderjarige patient die tot een redelijke beoordeling van zijn belangen in staat
kan worden geacht, zelfstandig worden uitgeoefend
Dus in belgie
- Ouders beslissen volgens artikel 12§1
- Minderjarigen mogen beslissen volgens artikel 12§2
- Arts kan afwijken van de wil van ouders teneinde een bedreiging van leven of een
ernstige aantasting gezondheid van minderjarige af te wenden (artikel 15§2)
o 15§2 is vooral van toepassing bij spoedeisende hulp, maar gebeurd
uitzonderlijk
o Vb als ouders niet willen dat kind bloed krijgt maar het kind is wel aan het
doodbloeden à dan mag je als arts hierover gaan en wel bloed geven
KNELPUNTEN
Er is een grijze zone!
- Materie vaak slecht gekend door arts
- Hoe wordt ‘maturiteit’ vastgesteld?
- Hoe wordt invulling gegeven aan recht op confidentialiteit / op toestemmen?
o Ouders vaak inzagerecht in dossier, maar anderzijds heeft een
oordeelsbekwame minderjarige recht op privacy
- Wat bij afwezige ouder of vechtscheiding?
CASUSSEN
Casus 1
9
, Meisje 15j met zware acne, wilt hier medicatie voor. Deze medicatie heeft vele bijwerkingen.
Als je uitleg geeft over de bijwerkingen lijkt ze niet goed op te letten, ze lijkt dus niet matuur
genoeg. Je vraagt om te herhalen wat de nevenwerkingen zijn, maar dat kan ze niet
à je gaat de medicatie niet voorschrijven en laat het meisje terugkomen met haar ouders
Casus 2
Jongen van 15j neemt rilatine voor ADHD. Hij wilt dit graag stoppen want voelt zich zelf niet,
maar zijn ouders willen dat hij dit doorneemt omdat hij het dan beter doet op school
à inschatting maturiteit zelf maken
Casus 3
Meisje komt op consultatie met plusmama, met duidelijke klachten van cystitis. Je wilt AB
voorschrijven. Mag je dit via de plusmama meegeven
à je zou dit intuitief doen, maar eigenlijk mag dit enkel via de biologische ouders. (Hierdoor
willen veel artsen dat de regels aangepast worden)
Casus 4
Jongen van 16j valt met fiets na uitgaan. Hij heeft een fractuur. Hij wilt niet dat je vertelt aan
de ouders dat hij gedronken heeft
à beroepsgeheim wordt opgeroepen, hij lijkt matuur genoeg voor mij om dit te volgen
KINDERMISHANDELING EN VERWAARLOZING
FACTOREN
Kindfactoren
- Niet geplande zwangerschap, ongewenst kind
- Prematuriteit, aangeboren afwijkingen, mentale retardatie
- Gedragsstoornissen, leerstoornissen, ADHD, ASS
- Psychiatrische ziekten
- Chronische ziekten
à Alles wat niet een gouden kindje maakt
Ouderfactoren
10
Toelen – Meyts – Lagae
INHOUDSOPGAVE
het kind in de maatschappij ................................................................................................................. 5
de wereld van het kind ......................................................................................................................... 5
public health care for children in flanders ............................................................................................ 6
medicolegale aspecten van kindergeneeskunde ................................................................................. 8
kindermishandeling en verwaarlozing................................................................................................ 10
perinatal medicine & pre-pregnancy care ......................................................................................... 15
pre-pregnancy care............................................................................................................................ 15
antenatal diagnosis ............................................................................................................................ 17
obstetric conditions affecting the fetus............................................................................................... 18
maternal conditions affecting the fetus .............................................................................................. 18
maternal drugs affecting the fetus ..................................................................................................... 21
congenitale infecties .......................................................................................................................... 22
aanpassingen aan extrauterien leven ................................................................................................ 23
NEONATALE REANIMATIE .............................................................................................................. 26
size at birth ........................................................................................................................................ 26
routinematig postpartaal onderzoek .................................................................................................. 27
voeding .............................................................................................................................................. 28
neonatale screening .......................................................................................................................... 28
neonatale geneeskunde...................................................................................................................... 30
hypoxische ischemische encefalopathie (HIE) .................................................................................. 30
geboorteletsels .................................................................................................................................. 33
stabiliseren van preterme of zieke baby ............................................................................................ 35
prematuriteit ....................................................................................................................................... 36
icterus ................................................................................................................................................ 41
respiratoire distress bij aterme baby’s ............................................................................................... 42
infecties.............................................................................................................................................. 44
hypoglycemie ..................................................................................................................................... 45
craniofaciale afwijkingen .................................................................................................................... 46
1
, gastro-intestinale aandoeningen........................................................................................................ 46
pediatrische noodgevallen ................................................................................................................. 48
het ernstig zieke kind ......................................................................................................................... 48
ALTE : acute life threatening event.................................................................................................... 55
vergiftiging ......................................................................................................................................... 60
verdrinking ......................................................................................................................................... 61
infecties en immuniteit ....................................................................................................................... 62
inleiding.............................................................................................................................................. 62
het kind met koorts ............................................................................................................................ 62
levensbedreigende infecties .............................................................................................................. 65
specifieke bacteriele infecties ............................................................................................................ 70
frequente virale infecties .................................................................................................................... 74
(nu) onfrequente virale infecties ........................................................................................................ 79
prolonged fever (sluimerend beeld met koorts) ................................................................................. 81
immunisatie........................................................................................................................................ 85
primaire immuundeficienties .............................................................................................................. 86
gastro-enterologie ............................................................................................................................... 98
braken ................................................................................................................................................ 98
excessief huilen “colics” ................................................................................................................... 103
acute buikpijn ................................................................................................................................... 106
recurrente buikpijn ........................................................................................................................... 109
abnormale stoelgangspatronen ....................................................................................................... 109
kinderneurologie ............................................................................................................................... 116
ontwikkelingsstoornissen ................................................................................................................. 116
cerebral palsy / hersenverlamming .................................................................................................. 126
epilepsie bij kinderen ....................................................................................................................... 133
groei en puberteit .............................................................................................................................. 149
normale groei ................................................................................................................................... 149
afwijkingen in vorm .......................................................................................................................... 151
afwijkingen in grootte ....................................................................................................................... 152
biometrie tijdens kinderleeftijd en pubertijd...................................................................................... 153
klein en groot gestalte...................................................................................................................... 154
clinical cases.................................................................................................................................... 158
puberteit ........................................................................................................................................... 160
casussen.......................................................................................................................................... 165
2
,nutritie ................................................................................................................................................ 166
nutritionele kwetsbaarheid van baby’s en kinderen ......................................................................... 167
zuigelingenvoeding .......................................................................................................................... 169
failure to thrive (FTT) / suboptimale gewichtstoename .................................................................... 174
malnutritie ........................................................................................................................................ 178
obesitas ........................................................................................................................................... 180
vroegtijdige kindercaries .................................................................................................................. 181
allergie ................................................................................................................................................ 182
allergische aandoeningen bij kinderen ............................................................................................ 182
pathogenese van allergie................................................................................................................. 182
eczema ............................................................................................................................................ 183
allergische rhinoconjunctivitis .......................................................................................................... 187
voedselallergie ................................................................................................................................. 188
anafylaxie bij het kind ...................................................................................................................... 191
diabetes & endocrinologische aandoeningen ................................................................................ 192
diabetes mellitus type 1 ................................................................................................................... 192
schildklieraandoeningen .................................................................................................................. 195
bijnieraandoeningen ........................................................................................................................ 196
dermatologische aandoeningen ...................................................................................................... 198
LUIERDERMATITIS (NAPPY RASHES) ......................................................................................... 198
MOLLUSCA CONTAGIOSA (PARELWRATTEN) ........................................................................... 200
SCABIES (SCHURFT)..................................................................................................................... 200
PEDICULOSIS (LUIZEN) ................................................................................................................ 201
RASHES EN SYSTEEMZIEKTEN................................................................................................... 202
genetica .............................................................................................................................................. 203
AFWIJKINGEN IN CHROMOSOMAAL AANTAL ............................................................................ 203
STRUCTURELE CHROMOSOMALE AFWIJKINGEN .................................................................... 206
GENETISCHE MECHANISMEN ..................................................................................................... 207
DYSMORFOLOGIE ......................................................................................................................... 208
hepatologie ........................................................................................................................................ 208
inleiding............................................................................................................................................ 209
neonatale cholestase ....................................................................................................................... 209
gestegen transaminasen (AST/ALT) ............................................................................................... 214
acute leverfalen (ALF) ..................................................................................................................... 219
galactosemie.................................................................................................................................... 221
3
,musculoskeletaal stelsel .................................................................................................................. 222
groeipijnen ....................................................................................................................................... 222
osteomyelitis .................................................................................................................................... 222
septische artritis ............................................................................................................................... 223
transiënte synovitis .......................................................................................................................... 225
juveniele idopathische artritis........................................................................................................... 227
respiratoire aandoeningen ............................................................................................................... 227
inleiding : belang van longziekten bij kinderen ................................................................................ 227
bovenste luchtweg infecties ............................................................................................................. 229
extra thoracale luchtwegobstructie : stridor ..................................................................................... 233
intrathoracale luchtwegobstructie : wheezing .................................................................................. 238
astma ............................................................................................................................................... 245
casus 1 ............................................................................................................................................ 254
casus 2 ............................................................................................................................................ 255
recurrente of persisterende hoest .................................................................................................... 255
mucoviscidose ................................................................................................................................. 256
primaire ciliaire dyskinesie ............................................................................................................... 257
aangeboren metabole aandoeningen .............................................................................................. 258
inleiding............................................................................................................................................ 258
denk aan aangeboren metabole aandoeningen bij ......................................................................... 258
neonatale screening ........................................................................................................................ 259
acute presentatie ............................................................................................................................. 259
mechanismen van aangeboren metabole aandoeningen ................................................................ 262
maligniteiten bij kinderen ................................................................................................................. 271
algemeen : maligniteiten .................................................................................................................. 271
pediatrische tumoren ....................................................................................................................... 277
samenvatting ................................................................................................................................... 286
long term survivors : 1/1000 young adults ....................................................................................... 287
hematologie bij kinderen .................................................................................................................. 287
hematopoese ................................................................................................................................... 287
anemie ............................................................................................................................................. 288
bloedingsproblemen ........................................................................................................................ 299
trombose bij kinderen ...................................................................................................................... 304
pediatrische cardiologie ................................................................................................................... 304
epidemiologie................................................................................................................................... 305
4
, embryologie ..................................................................................................................................... 305
circulatoire aanpassingen aan het extra-uteriene leven .................................................................. 306
neonaat ............................................................................................................................................ 307
het jonge kind met ademhalingsmoeilijkheden ................................................................................ 314
cardiologische ritmestoornissen ...................................................................................................... 317
syncope ........................................................................................................................................... 319
thoracale pijn ................................................................................................................................... 320
infectieuze hartaandoeningen.......................................................................................................... 323
ziekte van kawasaki ......................................................................................................................... 325
nefrologie en urologie bij kinderen ................................................................................................. 325
renale problemen bij kinderen ......................................................................................................... 325
assessment...................................................................................................................................... 325
congenitale afwijkingen.................................................................................................................... 330
urineweginfecties ............................................................................................................................. 334
enuresis = bedplassen..................................................................................................................... 338
proteinurie ........................................................................................................................................ 339
hematurie ......................................................................................................................................... 341
acuut nierfalen ................................................................................................................................. 343
hemolytisch uremisch syndroom (HUS) .......................................................................................... 344
chronisch nierfalen........................................................................................................................... 345
hypertensie ...................................................................................................................................... 346
HET KIND IN DE MAATSCHAPPIJ
DE WERELD VAN HET KIND
Bij ieder kindpatient
- Clinical assessment
- Social assessment
o Broers, zussen
o thuissituatie
- Developmental assessment
o Normale ontwikkeling?
o Al vanaf binnenwandelen op letten
Onmiddellijke omgeving : grote invloed van ouders, ook broers/zussen
5
, - Grote impact van samenstelling gezin
- 2 biologische ouders
o = 80% zijn nog gewone gezinnen
o = kerngezin
- 1 ouder gezinnen
- Nieuw samengestelde gezinnen
o Zeer belangrijk bij gescheide ouders : mee rekening houden bij behandeling
Dichte familie
- Vroeger : uitzondering om gescheiden ouders te hebben
- Nu : uitzondering om ouders te hebben die samen zijn
- Broers/zussen : nu minder grote gezinnen
o ¼ heeft 1 kind
o ½ heeft 2 kinderen
o ¼ heeft >2 kinderen
Bredere omgeving
- Creche, school
- Kind vaak ziek à omgeving na vragen in anamnese
o Creche : intercurrente infecties
o School : intercurrente infecties
o Al van tevoren : immuundeficientie
PUBLIC HEALTH CARE FOR CHILDREN IN FLANDERS
PREVENTIE
In belgie systematische opvolging op vaste tijdstippen
- Kind en gezin : regelmatige verwijzigingen
o Groeit kind goed?
o Hoofdomtrek normaal?
o Zicht, vaccin,…
- CLB
o Centrum voor leerlingenbegeleiding
o Lengtegroei, gewicht, gedragsproblemen, zicht,…
- Taken
6
, o Opvolgen groei/gewicht
o Vaccins
o Opmerken verwaarlozing
o Opmerken mishandeling
BESCHERMING
Vertrouwenscentrum (VK)
- Expertisecentra voor kindermishandeling, verwaarlozing en seksueel misbruik
o Bij >0,5% van kinderen in vlaanderen
- Vrijwillige hulpverlening
- Multidisciplinair team
o Vrijwillige, aanklampende, niet justitiele hulp en dienstverlening
o Vrijwillig! à ouders na melding gecontacteerd voor gesprek, zonder rechtbank
§ Als geen oplossing à rechtbank
- Doen aan sensibilisering, verlenen advies, coachen en coordineren, starten
hulpverlening indien nodig
Ondersteuningscentra jeugdzorg (OCJ)
- Vrijwillige hulpverlening
- Bij verwaarlozing vooral, geen goede pedagogische opvoeding, problematishce
opvoeding
o Bij >1,5% van kinderen in vlaanderen
- Consulent OCJ doet voorstel tot begeleiding à ouders en pt gaan akkoord met traject
- Geen recht instanties, maar wel officiele instanties vanuit ministerie
- Vb
o Thuisbegeleiding
o Opvoedend project
o Semiresidentiele opvang
o Begeleid zelfstandig wonen
o Pleegzorg
o Residentiele opvang
o Psychiatrische opvang
Jeugdrechtbank
- Niet vrijwillige hulpverlening
7
, - Consulent CBJ doet vooronderzoek à jeugdrechter neemt beslissing à ouders en
patient MOETEN traject volgen
- Bij duidelijke kindermishandeling of seksueel misbruik
- Halen liefst geen kinderen weg bij hun ouders!
MEDICOLEGALE ASPECTEN VAN KINDERGENEESKUNDE
Patientenwet
- Je mag zelf arts kiezen
- Beroepsgeheim
- Zelfbeslissingsrecht = recht op autonomie
o Je mag behandeling weigeren
Arts-patientrelatie bij volwassenen = simpel
à pt legt probleem uit à arts stelt diagnose à arts geeft behandelingsoptie à pt kiest
autonoom
Arts-patientrelatie bij kind = complexer
à in theorie gelden al de wetten op deze relatie, maar igv minderjarige moet rekening
gehouden worden met ouders
- Eenvoudig bij jonge kinderen (zuigeling, peuter, kleuter) :
o kunnen niet zelf beslissen
o Minder rechten en plichten dan volwassene
o Ouders beslissen
- Moeilijker bij
o Oudere kinderen en adolescenten
§ Hebben meer vermogen tot autonome beslissingen
§ Dus gradueel meer rechten en plichten
§ Per casus maturiteit evalueren
o Nieuw samengesteld gezin
§ Mag niet-biologische ouder mee beslissen?
o Vechtscheidingen of discordantie tss ouders
§ Wie heeft beslissingsrecht?
8
,WET VAN DE PATIENTENRECHTEN
Artikel 12. Vertegenwoordiging van de patient
Indien pt niet zelf kan beslissen à wie beslist dan?
- Paragraaf 1. Bij een patient die minderjarig is, worden de rechten zoals vastgesteld
door deze wet uitgeoefend door de ouders die het gezag over de minderjarige
uitoefenen of door zijn voogd
- Paragraaf 2. De patient wordt betrokken bij de uitoefening van zijn rechten rekening
houdend met zijn leeftijd en maturiteit. De in de wet opgesomde rechten kunnen door
de minderjarige patient die tot een redelijke beoordeling van zijn belangen in staat
kan worden geacht, zelfstandig worden uitgeoefend
Dus in belgie
- Ouders beslissen volgens artikel 12§1
- Minderjarigen mogen beslissen volgens artikel 12§2
- Arts kan afwijken van de wil van ouders teneinde een bedreiging van leven of een
ernstige aantasting gezondheid van minderjarige af te wenden (artikel 15§2)
o 15§2 is vooral van toepassing bij spoedeisende hulp, maar gebeurd
uitzonderlijk
o Vb als ouders niet willen dat kind bloed krijgt maar het kind is wel aan het
doodbloeden à dan mag je als arts hierover gaan en wel bloed geven
KNELPUNTEN
Er is een grijze zone!
- Materie vaak slecht gekend door arts
- Hoe wordt ‘maturiteit’ vastgesteld?
- Hoe wordt invulling gegeven aan recht op confidentialiteit / op toestemmen?
o Ouders vaak inzagerecht in dossier, maar anderzijds heeft een
oordeelsbekwame minderjarige recht op privacy
- Wat bij afwezige ouder of vechtscheiding?
CASUSSEN
Casus 1
9
, Meisje 15j met zware acne, wilt hier medicatie voor. Deze medicatie heeft vele bijwerkingen.
Als je uitleg geeft over de bijwerkingen lijkt ze niet goed op te letten, ze lijkt dus niet matuur
genoeg. Je vraagt om te herhalen wat de nevenwerkingen zijn, maar dat kan ze niet
à je gaat de medicatie niet voorschrijven en laat het meisje terugkomen met haar ouders
Casus 2
Jongen van 15j neemt rilatine voor ADHD. Hij wilt dit graag stoppen want voelt zich zelf niet,
maar zijn ouders willen dat hij dit doorneemt omdat hij het dan beter doet op school
à inschatting maturiteit zelf maken
Casus 3
Meisje komt op consultatie met plusmama, met duidelijke klachten van cystitis. Je wilt AB
voorschrijven. Mag je dit via de plusmama meegeven
à je zou dit intuitief doen, maar eigenlijk mag dit enkel via de biologische ouders. (Hierdoor
willen veel artsen dat de regels aangepast worden)
Casus 4
Jongen van 16j valt met fiets na uitgaan. Hij heeft een fractuur. Hij wilt niet dat je vertelt aan
de ouders dat hij gedronken heeft
à beroepsgeheim wordt opgeroepen, hij lijkt matuur genoeg voor mij om dit te volgen
KINDERMISHANDELING EN VERWAARLOZING
FACTOREN
Kindfactoren
- Niet geplande zwangerschap, ongewenst kind
- Prematuriteit, aangeboren afwijkingen, mentale retardatie
- Gedragsstoornissen, leerstoornissen, ADHD, ASS
- Psychiatrische ziekten
- Chronische ziekten
à Alles wat niet een gouden kindje maakt
Ouderfactoren
10
