Samenvatting Organisatie van de gezondheidszorg | Vroedkunde | VIVES | 2025/26

Organisatie van de gezondheidszorg


Hoofdstuk 1: Ontstaan en kernmerken van het Belgische
gezondheidszorgsysteem


1. Wat is gezondheidszorg?
volgens de WHO (Wereldgezondheidsorganisatie):“Een toestand
van volledig lichamelijk, geestelijk en maatschappelijk welzijn, en niet
enkel de afwezigheid van ziekte.”
 De overheid is verantwoordelijk voor de organisatie, kwaliteit en
toegankelijkheid van zorg.
 Doel van gezondheidszorg:
o Ziekte voorkomen en genezen
o Gezondheid behouden en bevorderen
o Mensen met beperkingen helpen om zo goed mogelijk te
functioneren


2. Wat is een gezondheidszorgsysteem?
geheel van instellingen, diensten en regels dat zorgt voor preventie,
behandeling en verzorging.
Belangrijke kenmerken:
 Niet statisch – het verandert voortdurend.
 Bestaat uit veel verschillende organisaties en beroepen.
 Maatschappelijke invloeden: kennis, technologie, onderwijs,
inkomen, cultuur.
 Kwaliteitsbewaking en efficiëntie zijn belangrijk (denk aan MVG en
MZG).
 Grootste deel van de uitgaven gaat naar ziekenhuizen, medicijnen
en langdurige zorg.


3. Invloed van sociaaleconomische factoren
Gezondheid wordt sterk beïnvloed door:
 Inkomen en werk
 Opleidingsniveau
 Levensstijl (beweging, voeding, roken, alcohol)

,  Leefomgeving (milieu, veiligheid)
 Erfelijkheid
-> Mensen met een hoger inkomen en opleiding leven gemiddeld langer
en gezonder.
Voorbeeld:
Vrouwen leven gemiddeld 84 jaar, Mannen gemiddeld 79 jaar, Meer
chronische ziekten in Brussel en Wallonië dan in Vlaanderen


4. Internationale modellen
Voorbeeldla
Model Kenmerken
nd

Bismarck- Solidariteit: iedereen heeft recht op zorg,
🇧🇪
model ongeacht inkomen

Beveridge- Gezondheidszorg volledig door overheid
🇬🇧
model gefinancierd via belastingen

Privaat
Mensen betalen zelf of via privéverzekeringen 🇺🇸
model
België gebruikt dus het Bismarckmodel:.


5. Hoe is het Belgische systeem ontstaan?
 1936: Ministerie van Volksgezondheid opgericht.
 1963: Oprichting van het RIZIV (Rijksinstituut voor Ziekte- en
Invaliditeitsverzekering).
 Het RIZIV regelt de verplichte ziekteverzekering voor alle burgers.
De Sociale Zekerheid is opgesplitst in 3 stelsels:
1. Werknemers
2. Zelfstandigen
3. Ambtenaren
Met 7 belangrijke takken:
1. Pensioenen
2. Werkloosheid
3. Arbeidsongevallen
4. Beroepsziekten
5. Gezinsbijslag

, 6. Ziekte- en invaliditeitsverzekering
7. Jaarlijkse vakantie


6. Kenmerken van het Belgische systeem
Voordelen:
 Iedereen heeft recht op gezondheidszorg.
 Vrije keuze van arts, ziekenhuis, apotheker …
 Ruim aanbod aan zorgdiensten.
 Competitie tussen instellingen verhoogt kwaliteit.
Nadelen:
 “Medical shopping”: mensen raadplegen te veel artsen.
 Moeilijke opvolging van medische gegevens.
 Stijgende zorgkosten door vergrijzing en nieuwe technologie.


7. Huidige uitdagingen
 Meer oudere mensen met chronische ziekten.
 Hogere verwachtingen van patiënten.
 Arbeidsintensieve sector met personeelstekort.
 Toenemende psychische problemen.
Hervormingen nodig:
 Betere samenwerking tussen zorgverleners.
 Goedkopere geneesmiddelen.
 Meer preventie.
 Gebruik van digitale middelen (E-Health).


Hoofdstuk 2: Instellingen van de curatieve sector (ziekenhuizen)


1. Ontstaan van ziekenhuizen
 7e–12e eeuw: kloosters en gasthuizen zorgden voor armen en
pelgrims.
 15e eeuw: steden gingen ziekenhuizen beheren.