DYSFAGIE
VOLGENDE LEERDOELEN STAAN VOOROP:
- Een definitie van slikken en dysfagie geven.
- De verschillende classificaties om dysfagie te beschrijven opnoemen en kort toelichten.
- Aangeven of dysfagie een vaak voorkomend probleem is en illustreren aan de hand van 1
voorbeeld.
- De slikact beschrijven volgens de 3 fasen van het slikken.
- Aangeven welke fase willekeurig dan wel onwillekeurig gebeurt.
- De impact van een vertraagde slikreflex op de faryngeale fase toelichten.
- De vallecula en sinus piriformis aanduiden op een tekening.
- Het tot stand komen van luchtwegbescherming toelichten.
- De verschillende factoren die voor het openen van de bovenste oesofageale sfincter zorgen,
opnoemen.
- Specifieke terminologie aanwenden in het beschrijven van dysfagie.
- Kenmerken van een observatie terugkoppelen aan de fase van slikken.
- De rol van sensibiliteit in het slikproces toelichten.
- De taak van de logopedist in het assessment opnoemen.
- Toelichten hoe een screening naar dysfagie er doorgaans uitziet.
- De verschillende aspecten van het klinisch slikonderzoek oplijsten.
- Het onderzoeksinstrument noemen dat aanvullend bij het klinisch slikonderzoek kan worden
gebruikt.
- Het doel van de MASA noemen.
- Instrumenteel onderzoek bij dysfagie benoemen, toelichten en vergelijken.
- Verschillende schalen en vragenlijsten voor het onderzoek van dysfagie oplijsten en hun doel
toelichten.
- De medische behandeling van dysfagie bespreken.
- Algemene aandachtspunten tijdens de maaltijd opnoemen en motiveren.
- Het verschil tussen revaliderende en compenserende technieken duiden.
- Revaliderende technieken opnoemen.
- Op basis van een probleem (bolusvorming, boluspropulsie, ...) een revaliderende techniek
kunnen voorstellen.
- Compenserende technieken opnoemen.
- Compenserende technieken toelichten.
- Het belang van psycho-educatie bij personen met een dysfagie duiden.
1
,DEFINITIE
- Slikken
o Van plaatsen voedsel in de mond
o De orale, faryngeale en oesofageale fasen
o Tot het voedsel via de gastro-oesofageale sfincter in de maag terechtkomt.
Sfincter is sluitspier en opent door bepaalde invloeden
o Als er voedsel voorbij de voorste verhemelteboog komt -> wordt er signaal gestuurd
naar de medulla oblongata ( naar ons slikcentrum)
o Lijkt eenvoudig en evident
o Complex proces
o Veel betrokken structuren en zenuwen
o Spierkracht van tong -> anders stase vallecullae
o CZS/PCS
o Spierkracht
o Timing & coördinatie
Deze tabel niet specifiek op examen maar wel in achterhoofd
CZ motorisch sensorisch
n. Trigeminus (V) - Kauw- en - Gevoel mondholte + gelaat
mondbodemspieren
- Gevoel voorste 2/3 tong
- Larynxspieren
n. Facialis (VII) - Tong- en lipspieren - Gevoel orofarynx
- Smaak: voorste 2/3 van de tong
- Speekselklieren (submanidibulair &
sublingualis)
n. Glossopharyngeus (IX) Farynx- en - Gevoel achterste 1/3 tong
verhemeltespieren
- Smaak: achterste 1/3 van de tong
2
, - Speekselklieren (parotis)
n. Vagus (X) - Larynx- en - Gevoel farynx
farynxspieren
- Gevoel larynx
- Verhemeltespieren
n. Accesorius (XI) Hals- en /
verhemeltespieren
n. Hypoglossus (XII) Tongspieren /
- Dysfagie
o Verminderd functioneren structuren/spieren/zenuwen
o In orale, faryngeale en/of oesofageale gebied
o Gevolg: problemen transport en/of beveiliging
Eten niet efficiënt naar achter of naar beneden krijgen
Probleem met beveiliging -> beveiliging van luchtpijp
o Risico: aspiratiepneumonie, dehydratatie en/of malnutritie
Malnutritie = mensen met slikproblemen gaan vaker minder drinken of eten
CLASSIFICATIE
- Indeling volgens leeftijd
o verworven dysfagie vs presbyfagie
- Indeling volgens fasen
o Orofaryngeale vs oesofageale dysfagie
- Indeling volgens etiologie
3
, Presby = alles gerelateerd aan leeftijd
Oesofageale dysfagie = verslikken in reflux
Psychogeen = angst voor te slikken
Latogeen = slikstoornis na ingrijp
PREVALENTIE
- Frequent voorkomend probleem
- Thuiswonende 50+: 12-22%
- WZC: 60%
- Neurologische aandoeningen:
o Dementie: 13-57%
o Hoofd-halstumoren: 50%
o PD: 35-82% ( parkinson)
o TBI: 38-65% ( traumatisch hersenletsel)
ANATOMIE EN FYSIOLOGIE VAN SLIKKEN
3 fasen slikken
ORALE FASE
- Anatomie
o Zie anatomie, fysiologie en genetica (MT1/S1)
4
VOLGENDE LEERDOELEN STAAN VOOROP:
- Een definitie van slikken en dysfagie geven.
- De verschillende classificaties om dysfagie te beschrijven opnoemen en kort toelichten.
- Aangeven of dysfagie een vaak voorkomend probleem is en illustreren aan de hand van 1
voorbeeld.
- De slikact beschrijven volgens de 3 fasen van het slikken.
- Aangeven welke fase willekeurig dan wel onwillekeurig gebeurt.
- De impact van een vertraagde slikreflex op de faryngeale fase toelichten.
- De vallecula en sinus piriformis aanduiden op een tekening.
- Het tot stand komen van luchtwegbescherming toelichten.
- De verschillende factoren die voor het openen van de bovenste oesofageale sfincter zorgen,
opnoemen.
- Specifieke terminologie aanwenden in het beschrijven van dysfagie.
- Kenmerken van een observatie terugkoppelen aan de fase van slikken.
- De rol van sensibiliteit in het slikproces toelichten.
- De taak van de logopedist in het assessment opnoemen.
- Toelichten hoe een screening naar dysfagie er doorgaans uitziet.
- De verschillende aspecten van het klinisch slikonderzoek oplijsten.
- Het onderzoeksinstrument noemen dat aanvullend bij het klinisch slikonderzoek kan worden
gebruikt.
- Het doel van de MASA noemen.
- Instrumenteel onderzoek bij dysfagie benoemen, toelichten en vergelijken.
- Verschillende schalen en vragenlijsten voor het onderzoek van dysfagie oplijsten en hun doel
toelichten.
- De medische behandeling van dysfagie bespreken.
- Algemene aandachtspunten tijdens de maaltijd opnoemen en motiveren.
- Het verschil tussen revaliderende en compenserende technieken duiden.
- Revaliderende technieken opnoemen.
- Op basis van een probleem (bolusvorming, boluspropulsie, ...) een revaliderende techniek
kunnen voorstellen.
- Compenserende technieken opnoemen.
- Compenserende technieken toelichten.
- Het belang van psycho-educatie bij personen met een dysfagie duiden.
1
,DEFINITIE
- Slikken
o Van plaatsen voedsel in de mond
o De orale, faryngeale en oesofageale fasen
o Tot het voedsel via de gastro-oesofageale sfincter in de maag terechtkomt.
Sfincter is sluitspier en opent door bepaalde invloeden
o Als er voedsel voorbij de voorste verhemelteboog komt -> wordt er signaal gestuurd
naar de medulla oblongata ( naar ons slikcentrum)
o Lijkt eenvoudig en evident
o Complex proces
o Veel betrokken structuren en zenuwen
o Spierkracht van tong -> anders stase vallecullae
o CZS/PCS
o Spierkracht
o Timing & coördinatie
Deze tabel niet specifiek op examen maar wel in achterhoofd
CZ motorisch sensorisch
n. Trigeminus (V) - Kauw- en - Gevoel mondholte + gelaat
mondbodemspieren
- Gevoel voorste 2/3 tong
- Larynxspieren
n. Facialis (VII) - Tong- en lipspieren - Gevoel orofarynx
- Smaak: voorste 2/3 van de tong
- Speekselklieren (submanidibulair &
sublingualis)
n. Glossopharyngeus (IX) Farynx- en - Gevoel achterste 1/3 tong
verhemeltespieren
- Smaak: achterste 1/3 van de tong
2
, - Speekselklieren (parotis)
n. Vagus (X) - Larynx- en - Gevoel farynx
farynxspieren
- Gevoel larynx
- Verhemeltespieren
n. Accesorius (XI) Hals- en /
verhemeltespieren
n. Hypoglossus (XII) Tongspieren /
- Dysfagie
o Verminderd functioneren structuren/spieren/zenuwen
o In orale, faryngeale en/of oesofageale gebied
o Gevolg: problemen transport en/of beveiliging
Eten niet efficiënt naar achter of naar beneden krijgen
Probleem met beveiliging -> beveiliging van luchtpijp
o Risico: aspiratiepneumonie, dehydratatie en/of malnutritie
Malnutritie = mensen met slikproblemen gaan vaker minder drinken of eten
CLASSIFICATIE
- Indeling volgens leeftijd
o verworven dysfagie vs presbyfagie
- Indeling volgens fasen
o Orofaryngeale vs oesofageale dysfagie
- Indeling volgens etiologie
3
, Presby = alles gerelateerd aan leeftijd
Oesofageale dysfagie = verslikken in reflux
Psychogeen = angst voor te slikken
Latogeen = slikstoornis na ingrijp
PREVALENTIE
- Frequent voorkomend probleem
- Thuiswonende 50+: 12-22%
- WZC: 60%
- Neurologische aandoeningen:
o Dementie: 13-57%
o Hoofd-halstumoren: 50%
o PD: 35-82% ( parkinson)
o TBI: 38-65% ( traumatisch hersenletsel)
ANATOMIE EN FYSIOLOGIE VAN SLIKKEN
3 fasen slikken
ORALE FASE
- Anatomie
o Zie anatomie, fysiologie en genetica (MT1/S1)
4
