H0 INLEIDING
INLEIDING
WAT IS PSYCHOLOGIE
• Psychologie: wetenschap van gedrag en mentale processen van het individu
WETENSCHAPPELIJKE PSYCHOLOGIE VS PSEUDO-WETENSCHAP
Wetenschap Intuïtieve kennis of pseudo-wetenschap
Gegevens verzamelen • Zo objectief mogelijk • Persoonlijke meningen of ideeën
• Systematisch • Losse, willekeurige observaties
• Geen storende variabelen • Storende variabelen
Theorie Herhaaldelijk toetsen Voor waar aannemen
H3 WAARNEMING
WAARNEMINGSPROCES IN VOGELVLUCHT
DE LANGE WEG VAN PRIKKEL TOT WAARNEMING
• Waarneming/ percepten: resultaat van diepgaande verwerkingsprocessen – bv. geur pitta, smaak limonade…
• Gewaarwording/ sensaties: verwijzen naar bewustzijnsinhoud die onmiddellijk resultaat zijn van prikkeling
van zintuigen – bv. licht en donker, druk op huid…
WAARNEMINGSPROCES
• Fysische prikkel bereikt zintuigen
• Prikkel bevat receptoren
• Transductie: receptor zet prikkel om in zenuwimpulsen
• Beeld op netvlies zal ondersteboven geprojecteerd worden
Netvlies bevat 2 soorten receptoren:
▪ Staafjes: gevoelig voor lage lichtintensiteit + rol in nachtzicht
▪ Kegeltjes: grote lichtintensiteit nodig + gevoelig voor kleur
PROCESSEN IN DE WAARNEMING
• Rol van geheugen
• Rol van denken en fantasie
• Rol van behoeften, interesses en emoties
3 PSYCHOLOGISCHE ACTIVITEITEN
• Selectief proces – wat dringt door tot mijn bewustzijn?
• Structurerende activiteit – welke structuur zoekt mijn brein hierin?
• Zingevende activiteit – welke betekenis ken ik hieraan toe?
WAARNEMEN IS SELECTEREN
HET WAARNEEMBARE SPECTRUM
, DE MINIMUMINTENSITEIT VAN PRIKKELS
• Absolute drempel/ detectiedrempel : minimumintensiteit die prikkel moet hebben zodat wij hem kunnen
waarnemen
• Verschildrempel/ differentiële drempel: minimum verschil dat nodig is om 2 prikkels van elkaar te scheiden
DE SELECTIEVE AANDACHT
• Externe factoren: kenmerken van prikkels
▪ Intensiteit van prikkels
▪ Contrast
▪ Verandering
▪ Beweging
Proces van habituatie: bewustzijn went snel aan onveranderlijke binnenkomende prikkels (vooral
geuren)
• Interne factoren:
▪ Behoeften en interesses
▪ Verwachtingen
▪ Emoties
• Cocktailparty fenomeen: zo gefocust op gesprek met gesprekspartner terwijl storende geluiden in omgeving
weg gefilterd worden.
• Blindsight/ blindzien: visuele info die binnenkomt in hersenen naar verschillende verwerkingsmodules
verstuurd word waarvan enkele aanleiding geven tot ontstaan van bewuste waarnemingen.
WAARNEMEN IS STRUCTUREN
FIGUUR EN ACHTERGROND
KENMERKEN FIGUUR VS ACHTERGROND
• Grens tussen figuur en achtergrond schrijven we toe aan figuur
• Figuur springt vooruit
• Meer aandacht voor details
OMKEERBARE FIGUREN
= 2 figuren in 1 illusie
STRUCTURERINGSFACTOREN
GESTALTWETTEN
Wet van de nabijheid Prikkels die dichter bij elkaar staan -> zien als
samen horend
Wet van de gelijkheid Elementen die op elkaar lijken -> zien als
samen horend
Wet van het Prikkels die hetzelfde ondergaan -> zien als
gemeenschappelijk lot samen horend
Wet van geslotenheid Geneigd om gesloten gehelen te zien.
Verklaart bestaan van subjectieve contouren.
Wet van continuïteit Geneigd om continue patronen te herkennen.
INLEIDING
WAT IS PSYCHOLOGIE
• Psychologie: wetenschap van gedrag en mentale processen van het individu
WETENSCHAPPELIJKE PSYCHOLOGIE VS PSEUDO-WETENSCHAP
Wetenschap Intuïtieve kennis of pseudo-wetenschap
Gegevens verzamelen • Zo objectief mogelijk • Persoonlijke meningen of ideeën
• Systematisch • Losse, willekeurige observaties
• Geen storende variabelen • Storende variabelen
Theorie Herhaaldelijk toetsen Voor waar aannemen
H3 WAARNEMING
WAARNEMINGSPROCES IN VOGELVLUCHT
DE LANGE WEG VAN PRIKKEL TOT WAARNEMING
• Waarneming/ percepten: resultaat van diepgaande verwerkingsprocessen – bv. geur pitta, smaak limonade…
• Gewaarwording/ sensaties: verwijzen naar bewustzijnsinhoud die onmiddellijk resultaat zijn van prikkeling
van zintuigen – bv. licht en donker, druk op huid…
WAARNEMINGSPROCES
• Fysische prikkel bereikt zintuigen
• Prikkel bevat receptoren
• Transductie: receptor zet prikkel om in zenuwimpulsen
• Beeld op netvlies zal ondersteboven geprojecteerd worden
Netvlies bevat 2 soorten receptoren:
▪ Staafjes: gevoelig voor lage lichtintensiteit + rol in nachtzicht
▪ Kegeltjes: grote lichtintensiteit nodig + gevoelig voor kleur
PROCESSEN IN DE WAARNEMING
• Rol van geheugen
• Rol van denken en fantasie
• Rol van behoeften, interesses en emoties
3 PSYCHOLOGISCHE ACTIVITEITEN
• Selectief proces – wat dringt door tot mijn bewustzijn?
• Structurerende activiteit – welke structuur zoekt mijn brein hierin?
• Zingevende activiteit – welke betekenis ken ik hieraan toe?
WAARNEMEN IS SELECTEREN
HET WAARNEEMBARE SPECTRUM
, DE MINIMUMINTENSITEIT VAN PRIKKELS
• Absolute drempel/ detectiedrempel : minimumintensiteit die prikkel moet hebben zodat wij hem kunnen
waarnemen
• Verschildrempel/ differentiële drempel: minimum verschil dat nodig is om 2 prikkels van elkaar te scheiden
DE SELECTIEVE AANDACHT
• Externe factoren: kenmerken van prikkels
▪ Intensiteit van prikkels
▪ Contrast
▪ Verandering
▪ Beweging
Proces van habituatie: bewustzijn went snel aan onveranderlijke binnenkomende prikkels (vooral
geuren)
• Interne factoren:
▪ Behoeften en interesses
▪ Verwachtingen
▪ Emoties
• Cocktailparty fenomeen: zo gefocust op gesprek met gesprekspartner terwijl storende geluiden in omgeving
weg gefilterd worden.
• Blindsight/ blindzien: visuele info die binnenkomt in hersenen naar verschillende verwerkingsmodules
verstuurd word waarvan enkele aanleiding geven tot ontstaan van bewuste waarnemingen.
WAARNEMEN IS STRUCTUREN
FIGUUR EN ACHTERGROND
KENMERKEN FIGUUR VS ACHTERGROND
• Grens tussen figuur en achtergrond schrijven we toe aan figuur
• Figuur springt vooruit
• Meer aandacht voor details
OMKEERBARE FIGUREN
= 2 figuren in 1 illusie
STRUCTURERINGSFACTOREN
GESTALTWETTEN
Wet van de nabijheid Prikkels die dichter bij elkaar staan -> zien als
samen horend
Wet van de gelijkheid Elementen die op elkaar lijken -> zien als
samen horend
Wet van het Prikkels die hetzelfde ondergaan -> zien als
gemeenschappelijk lot samen horend
Wet van geslotenheid Geneigd om gesloten gehelen te zien.
Verklaart bestaan van subjectieve contouren.
Wet van continuïteit Geneigd om continue patronen te herkennen.
