Bank en Geld volledige samenvatting Arteveldehogeschool | 2025/26

Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: Het Belgische financiewezen..................................4
1. Financiële sector in brede zin........................................................4
2. Betalingsinstellingen en instellingen voor elektronisch geld (EGI)...6
3. monetaire overheid......................................................................6
4. Controlerende instellingen............................................................7
5. centrales......................................................................................9
6. beroepsverenigingen..................................................................10
7. Ombudsdiensten.........................................................................10
8. garantiefondsen en beschermingsfonds......................................11
9. Bemiddelaars of tussenpersonen.................................................11
10. andere instellingen...................................................................13
Hoofdstuk 2: KI en intermediatie..............................................13
1. Financiële intermediatie.............................................................13
2. Balans van een bank...................................................................16
3. Resultaten van een kredietinstelling............................................18
4. Intermediatie onder druk............................................................18
Hoofdstuk 3: KI en betalingen..................................................20
1. Evolutie betaalmiddelen..............................................................20
2. Chartaal geld..............................................................................21
3. Digitale euro..............................................................................21
4. Giraal geld.................................................................................21
6. Paymenent services directive (PSD).............................................22
7. Zichtrekening.............................................................................23
8. Overschrijvingen........................................................................26
10. Debetkaart...............................................................................27
11. Kredietkaart.............................................................................28
12. Prepaidkaarten.........................................................................29
13. Mobiel betalen..........................................................................29
14. Betalen met cryptocurrencies....................................................29
Hoofdstuk 4: KI en diensten.....................................................30
1. Algemeen...................................................................................30
2. Bankverzekering.........................................................................31

, 3. Wisselverrichtingen....................................................................31
4. Effectenrekening........................................................................32
5. Private banking..........................................................................32
6. Verhuur bankkluizen...................................................................33
7. Slapende rekeningen..................................................................33
8. Nalatenschapsdossier.................................................................33
11. Crowdfundingsplatform.............................................................34
12. Bemiddelen bij leasing..............................................................34
Hoofdstuk 5: Start to invest.....................................................34
1. Financiële basiskennis................................................................34
2. Liquide buffer: een must.............................................................35
3. Fiscaal sparen............................................................................35
4. Beleggen....................................................................................36
5. Bepalen beleggingsprofiel...........................................................36
6. Vergelijk de productfiches...........................................................38
Hoofdstuk 6: Risicoloze spaarproducten....................................41
1. Gereglementeerde spaarrekening................................................41
2. Niet-gereglementeerde spaarrekening.........................................45
3. TAK-21 situering.........................................................................45
4. Termijnrekening..........................................................................48
5. e-Depo.......................................................................................48
6. Kasbon.......................................................................................49
Hoofdstuk 7: Aandelen.............................................................51
1. Omschrijving..............................................................................51
2. Rendement.................................................................................51
3. Hoe kopen: aandelenmarkt..........................................................53
4. Beursorder.................................................................................53
5. Beurskosten...............................................................................54
8. Tips voor beginnende beleggers..................................................55
9. Beursindexen.............................................................................55
Hoofdstuk 8: Obligaties...........................................................56
1. Omschrijving..............................................................................56
2. Hoe kopen: obligatiemarkten......................................................57

, 3. Kosten.......................................................................................58
4. Risico’s......................................................................................58
5. Opbrengst..................................................................................59
6. Rendement.................................................................................60
7. Pro en contra..............................................................................61
8. Beleggersprofiel.........................................................................61
9. Obligaties versus aandelen.........................................................61
10. Soorten....................................................................................62
11. Staatsobligaties........................................................................63
Hoofdstuk 9: Beleggingsfondsen & co.......................................65
1. Fondsen.....................................................................................65
1.3 indeling op basis van juridsche structuur...................................66
2. Tracker (ETF)..............................................................................73
3. TAK 23-fondsen..........................................................................74
4. Spaarplannen.............................................................................76
5. Pensioenspaarfondsen................................................................77
Hoofdstuk 10: Consumentenkrediet..........................................78
1. Omschrijving..............................................................................78
2. WER (wetboek economisch recht)................................................79
3. Soorten......................................................................................81
Hoofdstuk 11: Woonkrediet......................................................82
1. Omschrijving..............................................................................82
2. Hypotheek als waarborg.............................................................82
3. Contractueel verplichte verzekeringen.........................................83
4. Leningbedrag.............................................................................84
5. WER boek VII betalings- en kredietdiensten.................................84
6. Rentevoetbepalende factoren.....................................................86
7. Diverse woonkredietformules......................................................86
8. Aflossingsmethoden...................................................................87
9. Vervroegde terugbetaling en herfinanciering...............................87
10. Fiscale behandeling..................................................................87

, BANK EN GELD
DEEL 1: BANKEN
DEEL I: BANKEN

Hoofdstuk 1: Het Belgische financiewezen
1. Financiële sector in brede zin
Iedere instelling die beroep doet op:
1. Het spaarwezen
2. Financiering van de onderneming faciliteert
3. Fungeert als tussenpersoon tussen spaarwezen en kredietnemer

1.1 Kredietinstellingen (KI)
= fin sector sensu stricto

1.1.1 Omschrijving
Kernactiviteit van hun inkomsten:
- Deposito’s
- Kredieten
- + andere activiteiten (rente-inkomsten en niet rente-inkomsten)

Extra activiteiten:
 Leasing
 Betalingsverrichtingen
 Uitgifte en beheer van betaalmiddelen
 Verlenen van garanties en stellen van borgtochten
 Transacties voor eigen rekening of voor klanten met betrekking tot
 Geldmarktinstrumenten, valuta’s, futures en opties, swaps en effecten
 Deelnemingen aan effectenemissies
 Advies aan ondernemingen
 Bemiddeling op de interbankenmarkt
 Vermogensbeheer en beleggingsadvies
 Bewaargeving en effecten
 Commerciële inlichtingen
 Verhuur van safes
 Uitgeven van betaalinstrumenten in de vorm van elektronisch geld

Verzekeringen:
 Bank als tussenpersoon
 Bancassurance (bankverzekeringen) – bank die verzekeringen verkoopt
Bv. KBC (groep) – KBC-bank, KBC-verzekeringen, KBC securties…

1.1.2 functies
3 functies van de KI:
1. Financiële intermediatie = als tussenpersoon of bemiddelaar optreden
tussen economische actoren met een te veel aan financiële middelen of
die met een tekort

, 2. Beheer betalingsverkeer = faciliteren van het girale geldverkeer via
zichtrekeningen en aanverwante diensten.
3. Financiële diensten = diensten en producten die extra inkomsten of
commissies opleveren
1.1.3 Register van de nationale bank van België
Elke KI moet beschikken over een vergunning en geregistreerd zijn bij de
Nationale bank van België = NBB, ze maken een onderscheid tussen:
1. Kredietinstellingen naar Belgisch recht
a. Banken
b. Spaarbanken of spaarkassen (inclusief federaties van KI)
c. Effectenbanken (EKI)
2. Bijkantoren in België van KI die ressorteren onder een staat die geen lid is
van de EER

A. BANKEN
= grootste groep, het deposito – verder onderscheiden naar de volgende criteria:
 Geografische actieradius waarin ze actief zijn:
1. Grote banken:
= uitgebreid net van filialen en agentschappen waardoor ze goed
bereikbaar zijn voor het publiek
 The belgian big 4 = KBC, BNP Paribas Fortis, ING en Belfius
2. Regionale en/of gespecialiseerde banken:
= lokaal een grote invloed uitoefen of door hun specialisatie
bekendheid hebben verworven
Bv. Europabank
3. Kleine banken:
= gering aantal vestigingen en beperkt gespecialiseerd clienteel
Bv. BEObank, triodos bank

 Op basis van distributiekanalen:
1. Traditionele banken:
= Volgen een omnichannelstrategie, waarbij fysieke bankkantoren
worden gecombineerd met een website, een app en bankieren op
afstand.
 Het onderhouden van een eigen kantorennetwerk is kostbaar,
maar garandeert een brede fysieke aanwezigheid. Voorbeelden
zijn KBC en ING.
2. Onlinebanken:
= gebruiken het internet of/en bankapp als hun exclusieve
distributiekanaal
 Focussen zich op verkoop van standaardproducten en het
faciliteren van beursorders
B. SPAARBANKEN
Er bestaan in België 5 spaarbanken:
1. Argenta
2. VDK Bank
3. Banque CPH
4. CKV (Centrale Kredietverlening)

, 5. Crelan
C. EFFECTENBANKEN
 Tussen bank en beursvennootschap
 Effectenverrichting en vermogensbeheer
 Depositorekeningen
 Geen kredietverlening => hierdoor zijn ze geen bank

2. Betalingsinstellingen en instellingen voor elektronisch
geld (EGI)
2.1 ontstaan
Gevolg van PSD = payment services directive
 Verrichten van nevendiensten van betalingsdiensten
 Exploiteren van betalingssystemen

2.2 Betalingsdiensten
Volgens WER zijn betalingsdiensten:
 Dienst mogelijkheden geboden wordt geld op te nemen en deponeren van
cash betaalrek
 Transactie via overschrijving, domiciliering, betaalkaarten
 Transacties met kredietovereenkomsten
 Uitgifte en aanvaarding betaalinstrumenten

2.3 Betalingsinstellingen
 Mogen geen deposito’s en kredieten ontvangen
 Mogen enkel betaalrekeningen aanhouden die uitsluitend voor transacties zijn
2.4 EGI
Instellingen voor elektronisch geld (EGI) staan een stap hoger want naast
aanbieding van betalingsdiensten zijn ze toegelaten:
1. Uitgifte van elektronisch geld
2. Distributie/terugbetaling van elektronisch geld
3. monetaire overheid
= Staat komt tussen op financiële markten: als ontlener, belastingontvanger,
controleur, … Monetaire overheid omvat instanties die het monetair beleid
bepalen en uitvoeren.

3.1 ECB, ESBC en het eurosysteem
1. Europese centrale bank
 Verantwoordelijk binnen eurozone voor:
 Monetair beleid
 Prijsstabiliteit handhaven (door inflatie te bewaken)
 Bepaalt hoeveel bankbiljetten in omloop en gedrukt
 Toezicht op NCB’s
 Leningen aan banken (‘lender of last resort’)
 Voorzitter: Christine Lagarde
ESCB = Europees stelsel van centrale banken

,Eurosysteem = ECB + centrale banken EU-lidstaten met € O.a. prijsstabiliteit 
inflatie 2%  ECB-rente
3.2 nationale bank van België (NBB)
3.2.1 algemeen
 Hoofdzetel = Brussel
 Sinds 1850 centrale bank van België
 Pierre Wunsch =. Gouverneur NBB sinds 2/01/2019

3.2.2 taken
1. Europees monetair beleid
 Betrokken bij bepaling en uitvoering van het monetair beleid van het
ESCB en het eurosysteem
2. Uitgifte van Europese biljetten en munten
 Veilige bankbiljetten en betaalsystemen
3. Financieel toezicht
 Toezicht om de stabiliteit van het financiële systeem te waarborgen
4. Dienstverlening voor de staat
 Rijkskassier voor Belgische schatkist
 Uitgifte staatsleningen

4. Controlerende instellingen
4.1 Gemeenschappelijke toezichtsmechanisme (GTM)
= Single Supervisory Mechanism (SSM)
Bestaat uit ECB en de nationale toezicht autoriteiten van de deelnemende landen
 Verantwoordelijk voor toezicht op banken eurozone en probleembanken
 Vergunningen toekennen en intrekken
 Inspecties uitvoeren
 Direct toezicht: ECB houdt enkel toezicht op de zogenaamde.
‘Systeemrelevante banken’ (banken waarvan faillissement grote impact
zou hebben op de financiële sector)
 Indirect toezicht: nationale centrale banken houden toezicht op de
andere banken
4.2 Nationale bank van België
De NBB is verantwoordelijk voor prudentieel toezicht. Dit betekent dat ze
controleert of financiële instellingen (banken, verzekeraars, etc.) voldoende
kapitaal en liquiditeit aanhouden om stabiel te blijven
 Macro-prudentieel toezicht
o Toezicht op de financiële sector in zijn geheel
 Micro-prudentieel toezicht:
o Toezicht op o.a. de banken
4.3 Autoriteit voor financiële diensten en markten (FSMA)
De FSMA focust op de gedragsregels en de bescherming van de consument. Haar
taken omvatten:
 Toezicht op de financiële markten (de 'beurswaakhond' die o.a. handel
met voorkennis bestrijdt).
 Toezicht op financiële producten, tussenpersonen (agenten, makelaars)
en aanvullende pensioenen.

,  Financiële educatie van het grote publiek.
4.4 FOD financiën
Minister van financiën: Jan Jambon
 Bevoegd voor de financiële sector en de banksector
 Kan rechtstreeks tussenkomen bij controlerende instellingen
 Verantwoordelijk voor monetair beleid en budgettering
 Moet belangen van de kleine beleggers vastleggen
4.5 Hoge raad van financiën (HRF)
 Studie- en adviesorgaan
 Voorgezeten door minister van Financiën
 Analyseren en bestuderen fundamentele problemen van budgettaire,
financiële en fiscale aard en stellen aanpassingen en hervormingen voor
4.6 FOD economie, KMO, middenstand en energie
3 taken:
1. Controleren of alles volgens de economische wet verloopt
Opsporen en vaststellen van inbreuken. Koppelverkoop bij financiële
producten verbieden Misleidende reclame tegengaan
2. Strijd tegen fraude en bedrog
3. Bevorderen van geschillenregeling

“Economische inspectie”  Toezicht op economische wetgeving!!!!

Oa.
 Misleidende reclame
 Koppelverkoop: niet bij financiële producten!
 Gebundelde verkoop
 Consumentenkrediet
 …
4.7 cel voor financiele informatieverschaffing (CFI)
4.7.1 Omschrijving
Bestrijding van het gebruik van het financieel stelsel voor het witwassen van geld
en voor het financieren van terrorisme
AML-regels:
 Identificatie en controle van identiteit van cliënten
 Cliënt-acceptatiebeleid en analyse van risiconiveau
 Voortdurende waakzaamheid
 Meldingsplicht (verbod om cliënt op de hoogte te brengen)
 Compliance afdeling (compliance officer)
4.7.2 Anti-money laundering
Witwassen: illegaal geld in een legaal circuit brengen
Anti-witwas cellen: opsporen van zwart geld
4.7.3 Cel ‘compliance’
Compliance officer:
 Verantwoordelijke van meldingsplichtige instelling
 Interne financiële toezichthouder van kredietinstelling
 Onderworpen aan erkenningsplicht
Taak: