NIEUWS EN JOURNALISTIEK
LES 1: NIEUWSGEBRUIK , MEDIAVERTROUWEN, NIEUWSGELETTERDHEID
• Incidenteel nieuwsconsumptie – per toeval, we waren op gsm iets anders aant doen maar
dan zien we nieuws en pikken we dat op -> niet geheel nieuws fenomeen, vroeger was dat
met radio dat er dan nieuws opkwam
• Echt nieuws opzoeken doen we meestal niet -> daarom zij nwe in vrij beperkte mate bereid
om te betalen voor nieuws
• Imec Digimeter
- Jaarlijkse survey bij panel van 2754 Vlamingen (15+)
- Uitgevoerd door onderzoeksgroep Imec-MICT-Ugent
- Vaak momentopname, maar waarde diigmeteer: longitudinale waardes oplevert, jaar na
jaar ongeveer vast panel en dan zie je hoe bv jongeren of ouderen gelijdelijk aan hun
nieuwsgebruik veranderen
• Digital News Report
- Jaarlijkse survey in 40 landen wereldwijd -> Waaronder België
- Gecoördineerd door Reuters Institute for the Study of Journalism, University of Oxford
➔ studies v dit en vorig jaar
➔ Verandering in nieuwsconsumptie is enorm snel: 10j geleden krant nog steeds
centrale nieuwsmedium en digitaal was additioneel -> verschuiving. Naar sociale
media en smartphone is heel recent, enkel laatste jaar dat tv. In mindere mate erop
achteruitgaat maar vooral krant
IMEC DIGIMETER
• 88% consumeert dagelijks nieuws (!) -> Vaak meerdere keren per dag
• Nieuwsgebruik is cross-mediaal
-> Hele lijst hoe mensen nieuws consumeren (krant, tablet, tv, apps, radio…?) -> zorgt ervoor
dat nieuws ons een hele dag bereikt
• Papier → digitaal
• ! Tv (en radio) houdt stand, ondanks opkomst digitale media, komen erboven op maar
vervangen radio en tv niet (radio verdwijnt wel bij jongeren; 26% consumeert dagelijks
radionieuws; papieren krant al helemaal achteruit)
• Nieuwsgebruik is mobiel (smartphone)
• Digitaal nieuwsgebruik vooral via nieuwssites en -apps (!)
-> Nieuws is voor de meeste nog steeds iets dat je vindt op nieuwssites, hln en vrt nieuws
belangrijkste nieuwskanalen - Nieuwsbrieven doen het ook nog steeds goed
, • Opmars ‘social’ en ‘search’
-> Zoekmachine (via google nieuws opzoeken) = search
messegaing: whatsapp in opmars
• 41% raadpleegt dagelijks nieuws via sociale media
• 28% via zoekmachine
• 12% via messaging apps
• 24% betaalt (nog) voor nieuws -> Jongeren matig bereid om te betalen
• Hoe ouder, hoe hoger de betaalbereidheid
REUTERS INSTITUTE DIGITAL NEWS REPORT 2020
• Monitoren nieuwsgebruik wereldwijd
• 1 vd effecten v corona: begin meer nieuws consumeren, mensen hadden hoge behoefte aan
nieuws
• Toevlucht naar tv (vooral publieke omroepen kregen een piek wereldwijd, ook vtm)
• We worden wel wat coronamoe dus we zien niet zo veel nieuws meer, door sociale media
krijgen we ook een afkeer aan nieuwsmedia
• 4 belangrijke inzichten:
- Corona onzekerheid doen toneemen -> we zjn meer naar nieuwsmedia gegaan -> biedt
kansen en nieuwe kwetsbaarheden, 2020 was heel belangrikj jaar maar ze hebben dat
niet kunne omzetten naar meer abonnees en advertentie inkomsten
-> Lezers verwachten dat er nieuws is, heisa over bepaalde coronaberichten dat ze
achter betaalmuur hadden gezet en dat was een schande volgens de mensen ->
belangrijke berichtgeving gratis gesteld
- Sociale media vullen ons nieuwsmedia gebruik verder aan, we gaan nieuwsd verder
bekijken opzoeken en bediscussieren via fb yt whatsapp en google ook -> beter en
breder geinformeerd voor anderen dat we misinformatie of desinformatie gaan geloven
en in de war geraken over wat we nog moeten geloven
- Nieuws is aan het dalen en 38% vd mensen wereldwijd zegt dat ze het nieuws meestal
wel vertrouwen, groot deel wantrouwen tov nieuws (isdeels goed natuurlijk; kritisch zijn,
maar het lijkt een structureel probleem te worden als je niets meer verrouwt v media) -
groot onderscheid nieuws op sm en klassieke media ( daar meer vertrouwen)
,REUTERS INSTITUTE DIGITAL NEWS REPORT 2019
• Zoveel tegenstrijdige signalen : we hebben nood aan kwaliteitsnieuws (goeie journalisitke) –
maar vanaf je doorvraagt wil je ervoor betalen, dan is de kasn groot dat we niet willen
betalen
- Beperkte bereidheid om te betalen voor nieuws hoge verwachtingen t.a.v.
betrouwbare en kwaliteitsvolle journalistiek (paradox 1)
- Ook digitaal nieuwsgebruik concentreert zich rond klassieke nieuwsmerken groeiende
kritiek op mainstream-media (paradox 2)
- Laag vertrouwen in nieuws via sociale media toenemend nieuwsgebruik via gesloten
groepen en messaging apps (paradox 3)
- Hoog nieuwsgebruik (‘always-on’) ‘news fatigue’ en (poging tot) nieuwsvermijding
(paradox 4)
, 3 FENOMENEN GELINKT AAN DIGITAAL NIEUWSGEBRUIK
1. Informatie-overload en ‘news fatigue’
2. Wantrouwen in media en mediakritiek
3. Verwarring en nood aan nieuwsgeletterdheid
• De Nieuwsfabriek – Rob Wijnberg
-> Oprichter van de correspondent; we moeten minder negatief kijken naar wat er gebeurt in
de wereld en minder ve mug een olifant maken
“Nieuws…
- is de grootste onopgemerkte verslaving van onze tijd
-> Nieuws is eigenlijk beetje verslavend, we zien kleine berichtjes en gaan dan meer
bekijken…
- is onze belangrijkste verbinding met de wereld om ons heen
- beïnvloedt onze opvattingen en onze blik op de wereld
- Is niet zomaar een blik op de wereld
- gaat, op een enkele uitzondering na, altijd over uitzonderingen
-> nieuws is vaak negatief
- is op verschillende manieren extreem repetitief.”
➔ volgens hem moet er meer aandacht zijn voor dingen die ook goed gaan
➔ Negativity bias; negativiteit werkt beter -> mensen zijn erop getraind om aandacht te
hebben wat misloopt (alles wat afwijkt in onze omgeveing/uitzonderlijk is stimuleert
ons om extra aandacht te hebben) + journalistiek heeft zichzelf zo gevormd dat ze
moeten kritisch zijn (bv. 95% vult belastingsbrief goed in -> journ zal zich focussen op
die 5% die dat niet goed invullen)
• Het Nieuwsdieet – Rolf Dobelli
-> Gebaseerd op artikel in The Guardian; 10 redenen om te stoppen met nieuwsconsumptie,
hij zegt dat zijn leven er veel beter v geworden is
- Nieuws misleidt en manipuleert
- Nieuws is irrelevant (!)
-> Teruggaan voorbije maand, welk nieuws geconsumeerd en nadenken dat je leven
veranderd is -> je vindt bijna niks terug; er zijn zo veel andere dingen die ons leven wel
veranderen
LES 1: NIEUWSGEBRUIK , MEDIAVERTROUWEN, NIEUWSGELETTERDHEID
• Incidenteel nieuwsconsumptie – per toeval, we waren op gsm iets anders aant doen maar
dan zien we nieuws en pikken we dat op -> niet geheel nieuws fenomeen, vroeger was dat
met radio dat er dan nieuws opkwam
• Echt nieuws opzoeken doen we meestal niet -> daarom zij nwe in vrij beperkte mate bereid
om te betalen voor nieuws
• Imec Digimeter
- Jaarlijkse survey bij panel van 2754 Vlamingen (15+)
- Uitgevoerd door onderzoeksgroep Imec-MICT-Ugent
- Vaak momentopname, maar waarde diigmeteer: longitudinale waardes oplevert, jaar na
jaar ongeveer vast panel en dan zie je hoe bv jongeren of ouderen gelijdelijk aan hun
nieuwsgebruik veranderen
• Digital News Report
- Jaarlijkse survey in 40 landen wereldwijd -> Waaronder België
- Gecoördineerd door Reuters Institute for the Study of Journalism, University of Oxford
➔ studies v dit en vorig jaar
➔ Verandering in nieuwsconsumptie is enorm snel: 10j geleden krant nog steeds
centrale nieuwsmedium en digitaal was additioneel -> verschuiving. Naar sociale
media en smartphone is heel recent, enkel laatste jaar dat tv. In mindere mate erop
achteruitgaat maar vooral krant
IMEC DIGIMETER
• 88% consumeert dagelijks nieuws (!) -> Vaak meerdere keren per dag
• Nieuwsgebruik is cross-mediaal
-> Hele lijst hoe mensen nieuws consumeren (krant, tablet, tv, apps, radio…?) -> zorgt ervoor
dat nieuws ons een hele dag bereikt
• Papier → digitaal
• ! Tv (en radio) houdt stand, ondanks opkomst digitale media, komen erboven op maar
vervangen radio en tv niet (radio verdwijnt wel bij jongeren; 26% consumeert dagelijks
radionieuws; papieren krant al helemaal achteruit)
• Nieuwsgebruik is mobiel (smartphone)
• Digitaal nieuwsgebruik vooral via nieuwssites en -apps (!)
-> Nieuws is voor de meeste nog steeds iets dat je vindt op nieuwssites, hln en vrt nieuws
belangrijkste nieuwskanalen - Nieuwsbrieven doen het ook nog steeds goed
, • Opmars ‘social’ en ‘search’
-> Zoekmachine (via google nieuws opzoeken) = search
messegaing: whatsapp in opmars
• 41% raadpleegt dagelijks nieuws via sociale media
• 28% via zoekmachine
• 12% via messaging apps
• 24% betaalt (nog) voor nieuws -> Jongeren matig bereid om te betalen
• Hoe ouder, hoe hoger de betaalbereidheid
REUTERS INSTITUTE DIGITAL NEWS REPORT 2020
• Monitoren nieuwsgebruik wereldwijd
• 1 vd effecten v corona: begin meer nieuws consumeren, mensen hadden hoge behoefte aan
nieuws
• Toevlucht naar tv (vooral publieke omroepen kregen een piek wereldwijd, ook vtm)
• We worden wel wat coronamoe dus we zien niet zo veel nieuws meer, door sociale media
krijgen we ook een afkeer aan nieuwsmedia
• 4 belangrijke inzichten:
- Corona onzekerheid doen toneemen -> we zjn meer naar nieuwsmedia gegaan -> biedt
kansen en nieuwe kwetsbaarheden, 2020 was heel belangrikj jaar maar ze hebben dat
niet kunne omzetten naar meer abonnees en advertentie inkomsten
-> Lezers verwachten dat er nieuws is, heisa over bepaalde coronaberichten dat ze
achter betaalmuur hadden gezet en dat was een schande volgens de mensen ->
belangrijke berichtgeving gratis gesteld
- Sociale media vullen ons nieuwsmedia gebruik verder aan, we gaan nieuwsd verder
bekijken opzoeken en bediscussieren via fb yt whatsapp en google ook -> beter en
breder geinformeerd voor anderen dat we misinformatie of desinformatie gaan geloven
en in de war geraken over wat we nog moeten geloven
- Nieuws is aan het dalen en 38% vd mensen wereldwijd zegt dat ze het nieuws meestal
wel vertrouwen, groot deel wantrouwen tov nieuws (isdeels goed natuurlijk; kritisch zijn,
maar het lijkt een structureel probleem te worden als je niets meer verrouwt v media) -
groot onderscheid nieuws op sm en klassieke media ( daar meer vertrouwen)
,REUTERS INSTITUTE DIGITAL NEWS REPORT 2019
• Zoveel tegenstrijdige signalen : we hebben nood aan kwaliteitsnieuws (goeie journalisitke) –
maar vanaf je doorvraagt wil je ervoor betalen, dan is de kasn groot dat we niet willen
betalen
- Beperkte bereidheid om te betalen voor nieuws hoge verwachtingen t.a.v.
betrouwbare en kwaliteitsvolle journalistiek (paradox 1)
- Ook digitaal nieuwsgebruik concentreert zich rond klassieke nieuwsmerken groeiende
kritiek op mainstream-media (paradox 2)
- Laag vertrouwen in nieuws via sociale media toenemend nieuwsgebruik via gesloten
groepen en messaging apps (paradox 3)
- Hoog nieuwsgebruik (‘always-on’) ‘news fatigue’ en (poging tot) nieuwsvermijding
(paradox 4)
, 3 FENOMENEN GELINKT AAN DIGITAAL NIEUWSGEBRUIK
1. Informatie-overload en ‘news fatigue’
2. Wantrouwen in media en mediakritiek
3. Verwarring en nood aan nieuwsgeletterdheid
• De Nieuwsfabriek – Rob Wijnberg
-> Oprichter van de correspondent; we moeten minder negatief kijken naar wat er gebeurt in
de wereld en minder ve mug een olifant maken
“Nieuws…
- is de grootste onopgemerkte verslaving van onze tijd
-> Nieuws is eigenlijk beetje verslavend, we zien kleine berichtjes en gaan dan meer
bekijken…
- is onze belangrijkste verbinding met de wereld om ons heen
- beïnvloedt onze opvattingen en onze blik op de wereld
- Is niet zomaar een blik op de wereld
- gaat, op een enkele uitzondering na, altijd over uitzonderingen
-> nieuws is vaak negatief
- is op verschillende manieren extreem repetitief.”
➔ volgens hem moet er meer aandacht zijn voor dingen die ook goed gaan
➔ Negativity bias; negativiteit werkt beter -> mensen zijn erop getraind om aandacht te
hebben wat misloopt (alles wat afwijkt in onze omgeveing/uitzonderlijk is stimuleert
ons om extra aandacht te hebben) + journalistiek heeft zichzelf zo gevormd dat ze
moeten kritisch zijn (bv. 95% vult belastingsbrief goed in -> journ zal zich focussen op
die 5% die dat niet goed invullen)
• Het Nieuwsdieet – Rolf Dobelli
-> Gebaseerd op artikel in The Guardian; 10 redenen om te stoppen met nieuwsconsumptie,
hij zegt dat zijn leven er veel beter v geworden is
- Nieuws misleidt en manipuleert
- Nieuws is irrelevant (!)
-> Teruggaan voorbije maand, welk nieuws geconsumeerd en nadenken dat je leven
veranderd is -> je vindt bijna niks terug; er zijn zo veel andere dingen die ons leven wel
veranderen
