COST ACCOUNTING &
BUDGETTERING
Volledige Theoriesamenvatting KMO
KdG | 2025–2026
Docent: Liesbet Geerits
Behaald eindresultaat d.m.v. deze samenvatting: 17/20
Deel 1 — Cost Accounting (H01 + H02)
Deel 2 — Beleidsbeslissingen (H03 + H04 + H05)
, INHOUDSTABEL
DEEL 1: COST ACCOUNTING........................................................................................................3
Hoofdstuk 1: Inleidende begrippen...............................................................................................3
1.1 Kostenindeling..................................................................................................................... 3
1.2 Traditionele kostprijsberekening..........................................................................................4
1.3 Waardering materiaalverbruik.............................................................................................5
Hoofdstuk 2: Kostprijsberekeningsmethoden................................................................................6
2.1 Kostenplaatsmethode..........................................................................................................6
2.2 Activity Based Costing (ABC)..............................................................................................6
2.3 Productie op Order (Job Order Costing)..............................................................................7
2.4 Massaproductie (Process Costing)......................................................................................7
DEEL 2: BELEIDSBESLISSINGEN..................................................................................................9
Hoofdstuk 3: Break-evenanalyse..................................................................................................9
3.1 Break-even bij één product..................................................................................................9
3.2 Break-even bij meerdere producten..................................................................................10
3.3 Uitbreidingen bij Break-evenanalyse.................................................................................10
Hoofdstuk 4: Korte Termijn Beleidsbeslissingen.........................................................................10
4.1 Acceptatie van een incidenteel order.................................................................................11
4.2 Make or Buy...................................................................................................................... 11
4.3 Stopzetting van een product..............................................................................................12
4.4 Assortimentsbepaling bij knelpuntsituatie..........................................................................12
Hoofdstuk 5: Investeringsanalyse...................................................................................................14
5.1 Inleidende begrippen financiële wiskunde.............................................................................14
Kapitaliseren (Toekomstige waarde / Slotwaarde)..................................................................14
Actualiseren (Actuele waarde / Huidige waarde).....................................................................14
5.2 Investeringsbeslissingen.......................................................................................................15
Werkkapitaal bij investeringen.................................................................................................15
Kasstromen voor investeringsanalyse.....................................................................................15
Minimale rendementseis (Kapitaalkost)...................................................................................16
Tijdspatroon en belastingen....................................................................................................16
5.3 Methodes voor investeringsanalyse (Capital Budgeting).......................................................16
Overzicht 5 methodes............................................................................................................. 17
5.3.1 Paybackmethode (PB)....................................................................................................17
5.3.2 Return on Investment (ROI)...........................................................................................17
5.3.3 Net Present Value (NPV)................................................................................................18
5.3.4 Discounted Payback (DPB)............................................................................................18
5.3.5 Internal Rate of Return (IRR)..........................................................................................18
5.3.6 Investeringen met effect op werkkapitaal........................................................................19
Overzicht beslissingscriteria....................................................................................................19
, DEEL 1: COST ACCOUNTING
Hoofdstuk 1: Inleidende begrippen
Cost accounting is het systematisch registreren, analyseren en rapporteren van kosten binnen een
onderneming. Het vormt de basis voor kostprijsberekeningen, beleidsbeslissingen en budgettering.
1.1 Kostenindeling
Kosten kunnen op vier manieren worden ingedeeld:
1. Kostensoorten
Kostensoorten zijn de aard van de kosten zoals weergegeven in de jaarrekening (bv.
materiaalkosten, loonkosten, afschrijvingen). Men onderscheidt kaskosten (daadwerkelijke
gelduitstroom) en niet-kaskosten (geen gelduitstroom, bv. afschrijvingen, waardeverminderingen).
Categorie Voorbeelden Kasuitstroom?
Materiaalverbruik grondstoffen, hulpstoffen Ja
Loonkosten bezoldigingen, sociale lasten Ja
Afschrijvingen machines, gebouwen NEE (niet-kaskost)
Diensten & Div. Goederen huur, verzekeringen Ja
Waardeverminderingen op voorraden, vorderingen NEE (niet-kaskost)
2. Productie- en niet-productiekosten
Productiekosten Niet-productiekosten
Materiaalverbruik (DM) Pre-productie: O&O, design
Directe arbeid (DA) Post-productie: marketing, distributie
Indirecte productiekosten Customer service, beheerskosten
3. Directe en indirecte kosten
Hamvraag: Is de kost rechtstreeks gelinkt aan een bepaald kostenobject (bv. eindproduct)?
Directe kosten (JA) Indirecte kosten (NEE = Overhead)
Onmiddellijk toe te wijzen aan één kostenobject Verdeelsleutels nodig voor toewijzing
Grondstoffen voor één product Smeermiddel voor meerdere producten
Reclame voor één product Huur winkelruimte (meerdere producten)
Directe arbeid Loon ploegbaas
BUDGETTERING
Volledige Theoriesamenvatting KMO
KdG | 2025–2026
Docent: Liesbet Geerits
Behaald eindresultaat d.m.v. deze samenvatting: 17/20
Deel 1 — Cost Accounting (H01 + H02)
Deel 2 — Beleidsbeslissingen (H03 + H04 + H05)
, INHOUDSTABEL
DEEL 1: COST ACCOUNTING........................................................................................................3
Hoofdstuk 1: Inleidende begrippen...............................................................................................3
1.1 Kostenindeling..................................................................................................................... 3
1.2 Traditionele kostprijsberekening..........................................................................................4
1.3 Waardering materiaalverbruik.............................................................................................5
Hoofdstuk 2: Kostprijsberekeningsmethoden................................................................................6
2.1 Kostenplaatsmethode..........................................................................................................6
2.2 Activity Based Costing (ABC)..............................................................................................6
2.3 Productie op Order (Job Order Costing)..............................................................................7
2.4 Massaproductie (Process Costing)......................................................................................7
DEEL 2: BELEIDSBESLISSINGEN..................................................................................................9
Hoofdstuk 3: Break-evenanalyse..................................................................................................9
3.1 Break-even bij één product..................................................................................................9
3.2 Break-even bij meerdere producten..................................................................................10
3.3 Uitbreidingen bij Break-evenanalyse.................................................................................10
Hoofdstuk 4: Korte Termijn Beleidsbeslissingen.........................................................................10
4.1 Acceptatie van een incidenteel order.................................................................................11
4.2 Make or Buy...................................................................................................................... 11
4.3 Stopzetting van een product..............................................................................................12
4.4 Assortimentsbepaling bij knelpuntsituatie..........................................................................12
Hoofdstuk 5: Investeringsanalyse...................................................................................................14
5.1 Inleidende begrippen financiële wiskunde.............................................................................14
Kapitaliseren (Toekomstige waarde / Slotwaarde)..................................................................14
Actualiseren (Actuele waarde / Huidige waarde).....................................................................14
5.2 Investeringsbeslissingen.......................................................................................................15
Werkkapitaal bij investeringen.................................................................................................15
Kasstromen voor investeringsanalyse.....................................................................................15
Minimale rendementseis (Kapitaalkost)...................................................................................16
Tijdspatroon en belastingen....................................................................................................16
5.3 Methodes voor investeringsanalyse (Capital Budgeting).......................................................16
Overzicht 5 methodes............................................................................................................. 17
5.3.1 Paybackmethode (PB)....................................................................................................17
5.3.2 Return on Investment (ROI)...........................................................................................17
5.3.3 Net Present Value (NPV)................................................................................................18
5.3.4 Discounted Payback (DPB)............................................................................................18
5.3.5 Internal Rate of Return (IRR)..........................................................................................18
5.3.6 Investeringen met effect op werkkapitaal........................................................................19
Overzicht beslissingscriteria....................................................................................................19
, DEEL 1: COST ACCOUNTING
Hoofdstuk 1: Inleidende begrippen
Cost accounting is het systematisch registreren, analyseren en rapporteren van kosten binnen een
onderneming. Het vormt de basis voor kostprijsberekeningen, beleidsbeslissingen en budgettering.
1.1 Kostenindeling
Kosten kunnen op vier manieren worden ingedeeld:
1. Kostensoorten
Kostensoorten zijn de aard van de kosten zoals weergegeven in de jaarrekening (bv.
materiaalkosten, loonkosten, afschrijvingen). Men onderscheidt kaskosten (daadwerkelijke
gelduitstroom) en niet-kaskosten (geen gelduitstroom, bv. afschrijvingen, waardeverminderingen).
Categorie Voorbeelden Kasuitstroom?
Materiaalverbruik grondstoffen, hulpstoffen Ja
Loonkosten bezoldigingen, sociale lasten Ja
Afschrijvingen machines, gebouwen NEE (niet-kaskost)
Diensten & Div. Goederen huur, verzekeringen Ja
Waardeverminderingen op voorraden, vorderingen NEE (niet-kaskost)
2. Productie- en niet-productiekosten
Productiekosten Niet-productiekosten
Materiaalverbruik (DM) Pre-productie: O&O, design
Directe arbeid (DA) Post-productie: marketing, distributie
Indirecte productiekosten Customer service, beheerskosten
3. Directe en indirecte kosten
Hamvraag: Is de kost rechtstreeks gelinkt aan een bepaald kostenobject (bv. eindproduct)?
Directe kosten (JA) Indirecte kosten (NEE = Overhead)
Onmiddellijk toe te wijzen aan één kostenobject Verdeelsleutels nodig voor toewijzing
Grondstoffen voor één product Smeermiddel voor meerdere producten
Reclame voor één product Huur winkelruimte (meerdere producten)
Directe arbeid Loon ploegbaas
