Hoofdstuk 1: Duurzaamheid & de energietransitie
1) Duurzaamheid
1.1) Betekenis
= Geschikt om lang te blijven bestaan
- Maar wordt vaak op 2 manieren geïnterpreteerd, e.g. in ‘duurzaam beton
1. Met weinig impact op klimaat/milieu
2. Stevig, sterk, gaat lang mee
1.2) Oorsprong
- 18e eeuw: Hoge nood aan hout voor mijnbouw
- Ontstaan van het concept ‘duurzaam bosbeheer’
- Evenwichtig aanplanten versus kappen van bomen
-> Doel: Bos in stand houden en tegelijk voldoende hout produceren voor de mijnbouw
1.3) boek: Silent Spring (1962)
- door Rachel Carson (1907 – 1964)
- milieu-impact door gebruik van pesticiden
- verzet vanuit chemische industrie
- Carson beschuldigde de industrie van verspreiding van desinformatie
- geleidt tot ban op DDT in 1972
- Begin van de ‘milieubeweging’
1.4) Planetaire grenzen
= waarbinnen de mens moet blijven om duurzaam gebruik te maken van de bronnen van de
aarde
1.4.1) 9 Grenzen
1. Opwarming van de aarde
2. Verlies aan biodiversiteit
3. Stikstofkringloop
4. Gat in de ozonlaag
,5. Verzuring van de oceaan
6. Waterschaarste
7. Landgebruik
8. Chemische verontreiniging
9. Aerosolen in de atmosfeer
1.5) Earth Overshoot Day
= Jaarlijkse dag waarop de mensheid alle natuurlijke hulpbronnen heeft verbruikt die de aarde in
een heel jaar kan regenereren
-> België rond 11/04
1.6) Brundtland 1987
- eenvoudige definitie van duurzaamheid
= Omgaan met de bronnen van de wereld zonder negatieve impact op toekomstige generaties
1.7) People, Planet, Profit
1.8) Kyoto, Parijs, EU, Green Deal
1997: Kyoto Protocol → Reductie van uitstoot broeikasgassen
2016: Paris Agreement → Opwarming beperken tot +1.5°C
2020: European Green Deal
,1.9) SDG = Sustainable Developement Goals
1.9.1) SDG wedding cake
- Verdeling in categorieën
-> Biosphere: Leven in het water, op land, klimaat, ...
-> Society: Armoede, vrede, energie, gezondheid, onderwijs, ...
-> Economy: Groei, innovatie, infrastructuur, consumptie, ...
1.9.2) Welke SDG’s in duurzame energietechnieken
7 - Affordable and clean energy
13 - Climate action
-> linken met:
9 - Industry, innovation and infrastructure
11 - Sustainable cities and communities
12 - Responsible consumption and production
1.10) Duurzame industrie, innovatie
- We zitten in de 5e ‘Industriële revolutie’: Industry 5.0
- Periode van significante technologische vooruitgang
- Hoe kunnen we technologie inzetten om energie-verbruik en afval te verminderen?
- Hoe maken we technologie die beter samenwerkt met de mens? (cfr. ‘werkbaar werk’)
1.11) Duurzame steden
- Centrale infrastructuur voor energie-productie en opslag
-> Voorbeeld: Warmtenetten (‘District heating’)
1.12) circulariteit
- Reduceren van afval en vervuiling
- ‘Closing the loop’
- R-ladder: Refuse, Rethink, Reduce, ...
, 1.13) Levenscyclus-analyse (LCA)
- Gestandaardiseerde methode
- Evaluatie van milieu-impact over volledige levensduur van een product, process of dienst
- Dit is een vakgebied op zich
- 5 stappen in een levenscyclus
1. Extractie van ruwe materialen – ‘Cradle’
2. Maken of verwerken – ‘Gate’
3. Transport en distributie
4. Gebruik en consumptive
5. End-of-live – ‘Grave’
2) Klimaatopwarming
- 19e eeuw: Reeds vermoeden van negatieve impact van uitstoot op het klimaat
- 20e eeuw: Geleidelijk aan bewustwording, maar ook scepticisme
- Nu: Effecten duidelijk voelbaar en meetbaar
2.1) IPCC rapporten
= Meest betrouwbare wetenschappelijke bron over klimaatopwarming
2.2) Broeikasgassen
- Zonder broeikaseffect zou de gemiddelde temperatuur op aarde -18°C zijn
- Dankzij broeikaseffect hebben we echter 14°C
- Methaan CH4 is 23x ‘sterker’ als broeikasgas dan koolstofdioxide CO2
- Maar CO2heeft veel langere levensduur en hogere concentratie
2.3) Transport van CO2
- Groene pijlen: Natuurlijk transport van CO2 → In balans
- Rode pijlen: Antropogene CO2 → Onbalans! Netto 15gton
- Gevolg: Geleidelijke toename CO2 in de atmosfeer
1) Duurzaamheid
1.1) Betekenis
= Geschikt om lang te blijven bestaan
- Maar wordt vaak op 2 manieren geïnterpreteerd, e.g. in ‘duurzaam beton
1. Met weinig impact op klimaat/milieu
2. Stevig, sterk, gaat lang mee
1.2) Oorsprong
- 18e eeuw: Hoge nood aan hout voor mijnbouw
- Ontstaan van het concept ‘duurzaam bosbeheer’
- Evenwichtig aanplanten versus kappen van bomen
-> Doel: Bos in stand houden en tegelijk voldoende hout produceren voor de mijnbouw
1.3) boek: Silent Spring (1962)
- door Rachel Carson (1907 – 1964)
- milieu-impact door gebruik van pesticiden
- verzet vanuit chemische industrie
- Carson beschuldigde de industrie van verspreiding van desinformatie
- geleidt tot ban op DDT in 1972
- Begin van de ‘milieubeweging’
1.4) Planetaire grenzen
= waarbinnen de mens moet blijven om duurzaam gebruik te maken van de bronnen van de
aarde
1.4.1) 9 Grenzen
1. Opwarming van de aarde
2. Verlies aan biodiversiteit
3. Stikstofkringloop
4. Gat in de ozonlaag
,5. Verzuring van de oceaan
6. Waterschaarste
7. Landgebruik
8. Chemische verontreiniging
9. Aerosolen in de atmosfeer
1.5) Earth Overshoot Day
= Jaarlijkse dag waarop de mensheid alle natuurlijke hulpbronnen heeft verbruikt die de aarde in
een heel jaar kan regenereren
-> België rond 11/04
1.6) Brundtland 1987
- eenvoudige definitie van duurzaamheid
= Omgaan met de bronnen van de wereld zonder negatieve impact op toekomstige generaties
1.7) People, Planet, Profit
1.8) Kyoto, Parijs, EU, Green Deal
1997: Kyoto Protocol → Reductie van uitstoot broeikasgassen
2016: Paris Agreement → Opwarming beperken tot +1.5°C
2020: European Green Deal
,1.9) SDG = Sustainable Developement Goals
1.9.1) SDG wedding cake
- Verdeling in categorieën
-> Biosphere: Leven in het water, op land, klimaat, ...
-> Society: Armoede, vrede, energie, gezondheid, onderwijs, ...
-> Economy: Groei, innovatie, infrastructuur, consumptie, ...
1.9.2) Welke SDG’s in duurzame energietechnieken
7 - Affordable and clean energy
13 - Climate action
-> linken met:
9 - Industry, innovation and infrastructure
11 - Sustainable cities and communities
12 - Responsible consumption and production
1.10) Duurzame industrie, innovatie
- We zitten in de 5e ‘Industriële revolutie’: Industry 5.0
- Periode van significante technologische vooruitgang
- Hoe kunnen we technologie inzetten om energie-verbruik en afval te verminderen?
- Hoe maken we technologie die beter samenwerkt met de mens? (cfr. ‘werkbaar werk’)
1.11) Duurzame steden
- Centrale infrastructuur voor energie-productie en opslag
-> Voorbeeld: Warmtenetten (‘District heating’)
1.12) circulariteit
- Reduceren van afval en vervuiling
- ‘Closing the loop’
- R-ladder: Refuse, Rethink, Reduce, ...
, 1.13) Levenscyclus-analyse (LCA)
- Gestandaardiseerde methode
- Evaluatie van milieu-impact over volledige levensduur van een product, process of dienst
- Dit is een vakgebied op zich
- 5 stappen in een levenscyclus
1. Extractie van ruwe materialen – ‘Cradle’
2. Maken of verwerken – ‘Gate’
3. Transport en distributie
4. Gebruik en consumptive
5. End-of-live – ‘Grave’
2) Klimaatopwarming
- 19e eeuw: Reeds vermoeden van negatieve impact van uitstoot op het klimaat
- 20e eeuw: Geleidelijk aan bewustwording, maar ook scepticisme
- Nu: Effecten duidelijk voelbaar en meetbaar
2.1) IPCC rapporten
= Meest betrouwbare wetenschappelijke bron over klimaatopwarming
2.2) Broeikasgassen
- Zonder broeikaseffect zou de gemiddelde temperatuur op aarde -18°C zijn
- Dankzij broeikaseffect hebben we echter 14°C
- Methaan CH4 is 23x ‘sterker’ als broeikasgas dan koolstofdioxide CO2
- Maar CO2heeft veel langere levensduur en hogere concentratie
2.3) Transport van CO2
- Groene pijlen: Natuurlijk transport van CO2 → In balans
- Rode pijlen: Antropogene CO2 → Onbalans! Netto 15gton
- Gevolg: Geleidelijke toename CO2 in de atmosfeer
