Samenvatting Deontologie UA - 1e master rechten

Academiejaar
2025 - 2026




Deontologie

,Inhoudsopgave
1 Inleiding...........................................................................................................................................................9
1.1 Afdeling 1. Deontologie en tuchtrecht..................................................................................................9
1.1.1 §1 Definitie..................................................................................................................................9
1.1.2 §2 Kritiek op deze definitie en begripsafbakening....................................................................10
1.2 Afdeling 2. Het onderscheid tussen deontologie en moraal................................................................11
1.3 Afdeling 3. Het onderscheid tussen tuchtrecht en strafrecht..............................................................13
1.3.1 §1 Onderscheid.........................................................................................................................13
1.3.2 §2 De autonomie van de tuchtvordering..................................................................................15
1.4 Afdeling 4. Het onderscheid tussen tuchtrecht en burgerrechtelijke aansprakelijkheid.....................22
1.4.1 §1 Onderscheid.........................................................................................................................22
1.4.2 §2 Autonomie van de tuchtvordering.......................................................................................22
1.5 Afdeling 5. Codificeren of niet?...........................................................................................................23
2 De magistraat.................................................................................................................................................24
2.1 Afdeling 1. Deontologische waarden...................................................................................................24
2.1.1 §1 Onafhankelijkheid................................................................................................................25
2.1.2 §2 Onpartijdigheid....................................................................................................................25
2.1.2.1 A. Onverenigbaarheden.................................................................................................26
2.1.2.2 B. Wrakings- en verschoningsgronden...........................................................................28
2.1.2.3 C. Gedrag in de werksfeer..............................................................................................33
2.1.2.4 D. Privé- en sociaal leven................................................................................................33
2.1.2.5 E. Recht van vereniging..................................................................................................33
2.1.2.6 F. Vrijheid van meningsuiting.........................................................................................34
2.1.3 §3 Integriteit.............................................................................................................................37
2.1.4 §4 Terughoudendheid en discretie...........................................................................................37
II. “Geen commentaar”-regel.....................................................................................................42
III. Vermijden van mediatisering van de persoon van de magistraat.........................................42
IV. Varia......................................................................................................................................42
2.1.5 §5 Ijver......................................................................................................................................42
2.1.6 §6 Respect en luisterbereidheid...............................................................................................43
2.1.7 §7 Gelijke behandeling..............................................................................................................43
2.1.8 §8 Bekwaamheid.......................................................................................................................43
2.2 Afdeling 2. Tucht..................................................................................................................................44
2.2.1 Soorten tuchtstraffen................................................................................................................44
2.2.2 Wie kan welke straf opleggen?.................................................................................................45
2.2.3 Tuchtprocedure........................................................................................................................45
2.3 Afdeling 3. Aansprakelijkheid..............................................................................................................46
2.3.1 §1 Strafrechtelijke aansprakelijkheid........................................................................................46
2.3.2 §2 Burgerrechtelijke aansprakelijkheid.....................................................................................47



Deontologie |2

,3 De notaris.......................................................................................................................................................49
3.1 Afdeling 1. Verschillende functies van de notaris................................................................................49
3.1.1 §1 Notaris - openbare ambtenaar.............................................................................................49
3.1.2 §2 Notaris - juridisch zakenman en estate-planner...................................................................50
3.1.3 §3 Notaris – raadsman..............................................................................................................51
3.1.4 §4 Notaris – vertrouwensman..................................................................................................51
3.1.5 §5 Notaris – bemiddelaar..........................................................................................................51
3.1.6 §6 Notaris - schepper van recht................................................................................................51
3.2 Afdeling 2. De notaris..........................................................................................................................52
3.2.1 §1 Benoeming tot kandidaat-notaris en notaris.......................................................................52
3.2.2 § 2. Vennootschappen van notarissen......................................................................................53
3.2.3 § 3. Onverenigbaarheden.........................................................................................................54
3.2.4 § 4. Verboden (neven)activiteiten............................................................................................54
3.3 Afdeling 3. De notariële beroepsorganisatie.......................................................................................55
3.4 Afdeling 4. Deontologische code.........................................................................................................55
3.4.1 § 1 Onpartijdigheid en onafhankelijkheid.................................................................................55
3.4.2 § 2 Informatie- en raadgevingsplicht........................................................................................56
3.4.3 § 3 Beroepsgeheim, mededelingsverbod en discretieplicht.....................................................56
3.4.3.1 A. Beroepsgeheim..........................................................................................................56
3.4.3.2 B. Mededelingsverbod...................................................................................................58
3.4.3.3 C. Discretieplicht............................................................................................................58
3.4.4 §4 Ereloon.................................................................................................................................58
3.4.5 §5 Publiciteit.............................................................................................................................59
3.4.6 §6 Varia.....................................................................................................................................60
3.5 Afdeling 5. Tuchtrecht.........................................................................................................................60
3.5.1 §1 Tuchtonderzoek...................................................................................................................60
3.5.2 §2 Auditoraat NK notarissen.....................................................................................................60
3.5.3 §3 Nederlandstalige en Franstalige tuchtkamer.......................................................................61
3.5.4 §4 Procedurele waarborgen.....................................................................................................61
3.5.5 §5 Rechtsmiddelen...................................................................................................................61
3.5.6 §6 Ombudsdienst voor het notariaat........................................................................................61
3.6 Afdeling 6. Notariële aansprakelijkheid...............................................................................................61
3.6.1 §1 Strafrechtelijke aansprakelijkheid........................................................................................61
3.6.2 §2 Burgerrechtelijke aansprakelijkheid.....................................................................................62
4 De advocaat...................................................................................................................................................64
4.1 Afdeling 1. De advocaat.......................................................................................................................64
4.1.1 §1 De toegang tot het beroep...................................................................................................64
4.1.1.1 Diploma..........................................................................................................................64
4.1.1.2 Nationaliteit...................................................................................................................65
4.1.1.3 Eed.................................................................................................................................66


Deontologie |3

, 4.1.1.4 Stage...............................................................................................................................68
4.1.1.5 Permanente vorming......................................................................................................68
4.1.2 §2 Samenwerkingsverbanden tussen advocaten en met niet-advocaten.................................68
4.1.2.1 Samenwerking tussen advocaten...................................................................................68
4.1.2.2 Samenwerking tussen advocaten en niet-advocaten.....................................................70
4.2 Afdeling 2. De organisatie van de advocatuur.....................................................................................72
4.3 Afdeling 3. Plichtenleer.......................................................................................................................73
4.3.1 §1 Onafhankelijkheid................................................................................................................73
4.3.1.1 Onverenigbaarheden......................................................................................................74
4.3.1.2 Verdediging van persoonlijke belangen.........................................................................76
4.3.1.3 Tegenstrijdige belangen – (gewezen) cliënten...............................................................76
4.3.1.4 Contacten van advocaten met getuigen.........................................................................79
4.3.1.5 Contacten van advocaten met gedetineerden...............................................................79
4.3.1.6 Optreden voor een verzekeraar BA of rechtsbijstand....................................................79
4.3.2 §2 Rechtschapenheid, kiesheid en waardigheid.......................................................................80
4.3.2.1 A. Waardigheid...............................................................................................................80
4.3.2.2 B. Kiesheid......................................................................................................................80
4.3.2.3 C. Rechtschapenheid......................................................................................................80
4.3.2.4 D. Publiciteit...................................................................................................................81
4.3.2.5 E. Media.........................................................................................................................82
4.3.3 §3 Begroting van kosten en erelonen.......................................................................................83
4.3.4 §4 Het beroepsgeheim van de advocaat...................................................................................86
4.3.4.1 I. Grondslag....................................................................................................................86
4.3.4.2 II. Strafrechtelijk – 352 Sw..............................................................................................87
4.3.4.3 III. Deontologisch............................................................................................................93
4.3.4.4 IV. Contractueel..............................................................................................................93
4.3.4.5 V. Leerstuk van het ongeoorloofd bewijs.......................................................................93
4.3.5 §5 Briefwisseling tussen advocaten..........................................................................................94
4.3.5.1 Tussen advocaten...........................................................................................................94
4.3.5.2 Tussen advocaten en gerechtelijke mandatarissen-advocaten......................................94
4.3.6 §6 Beslag onder derden bij een advocaat.................................................................................95
4.3.7 §7 Huiszoeking bij een advocaat...............................................................................................95
4.4 Afdeling 4. Tuchtrecht van de advocaat..............................................................................................96
4.5 Afdeling 5. Aansprakelijkheid van de advocaat...................................................................................97
4.5.1 §1 Strafrechtelijke aansprakelijkheid........................................................................................97
4.5.2 §2 Aansprakelijkheid t.a.v. de cliënt.........................................................................................97
4.5.3 §3 Aansprakelijkheid ten aanzien van derden........................................................................100
4.5.4 §4 Verjaring.............................................................................................................................100
5 De gerechtsdeurwaarder.............................................................................................................................101
5.1 §1 Taken van de gerechtsdeurwaarder.............................................................................................101


Deontologie |4

, 5.2 §2 De gerechtsdeurwaarder..............................................................................................................103
5.2.1 A. Toegang tot het ambt.........................................................................................................103
5.2.2 B. Onverenigbaarheden..........................................................................................................103
5.2.3 C. Samenwerkingsverbanden & vennootschappen.................................................................104
5.3 §3 Beroepsorganisatie.......................................................................................................................104
5.4 §4 Deontologie..................................................................................................................................105
5.4.1 Onafhankelijkheid en onpartijdigheid.....................................................................................105
5.4.2 Onbaatzuchtigheid..................................................................................................................105
5.4.3 Beroepsgeheim en discretieplicht...........................................................................................105
5.4.4 Ereloon....................................................................................................................................107
5.4.5 Reclame en media...................................................................................................................107
5.4.6 Andere kernwaarden..............................................................................................................107
5.5 §5 Tuchtrecht....................................................................................................................................108
5.5.1 A. Auditoraat NKG...................................................................................................................108
5.5.2 B. Tuchtonderzoek..................................................................................................................108
5.5.3 C. Nederlandstalige en Franstalige tuchtkamer......................................................................108
5.5.4 D. Procedurele waarborgen....................................................................................................108
5.5.5 E. Rechtsmiddelen..................................................................................................................108
5.6 §6 Aansprakelijkheid.........................................................................................................................109
5.6.1 A. Strafrechtelijk.....................................................................................................................109
5.6.2 B. Burgerrechtelijk..................................................................................................................109
6 De gerechtsdeskundige................................................................................................................................110
6.1 §1 Taken van de (gerechts)deskundige.............................................................................................110
6.1.1 A. Technisch raadgever...........................................................................................................110
6.1.2 B. Eenzijdig deskundigenonderzoek........................................................................................110
6.1.3 C. Minnelijk deskundigenonderzoek.......................................................................................111
6.1.4 D. Gerechtelijk deskundigenonderzoek..................................................................................112
6.2 §2 De (gerechts)deskundige..............................................................................................................112
6.3 §3 Beroepsorganisatie gerechtsdeskundige......................................................................................113
6.3.1 Nationaal register...................................................................................................................113
6.3.2 Beroepsbekwaamheid............................................................................................................114
6.3.3 Beschikbare informatie in register..........................................................................................114
6.3.4 Identificatienummer en legitimatiekaart................................................................................114
6.4 §4 Deontologie..................................................................................................................................114
6.4.1 A. Onafhankelijkheid...............................................................................................................115
A. Onpartijdigheid............................................................................................................................115
6.4.2 B. Discretieplicht, geen beroepsgeheim..................................................................................116
6.4.3 C. Bepaling van het ereloon....................................................................................................118
6.4.4 D. Diligentie............................................................................................................................119
6.4.5 E. Permanente vorming (art. 13 DC).......................................................................................119


Deontologie |5

, 6.4.6 F. Verzekering (art. 14 DC)......................................................................................................119
6.5 §5 Tuchtrecht....................................................................................................................................120
6.6 §6 Aansprakelijkheid.........................................................................................................................121
6.6.1 A. Strafrechtelijke aansprakelijkheid.......................................................................................121
6.6.2 B. Burgerrechtelijke aansprakelijkheid....................................................................................121
7 De bemiddelaar............................................................................................................................................123
7.1 §1 Wie is bemiddelaar.......................................................................................................................124
7.1.1 Niet-erkend bemiddelaar in B2B geschillen............................................................................124
7.1.2 Erkend bemiddelaar................................................................................................................124
7.2 §2 Federale bemiddelingscommissie.................................................................................................125
7.3 §3 Deontologie..................................................................................................................................125
7.3.1 A. Partij-autonomie.................................................................................................................126
7.3.2 B. Onafhankelijkheid, onpartijdigheid en neutraliteit.............................................................127
7.3.3 C. Diligentieplicht....................................................................................................................127
7.3.4 D. Voorafgaandelijke informatieplicht....................................................................................127
7.3.5 E. Transparantie m.b.t. ereloon..............................................................................................127
7.3.6 F. Evenwichtig verloop............................................................................................................128
7.3.7 G. Beëindiging.........................................................................................................................128
7.3.8 H. Vertrouwelijkheid & beroepsgeheim..................................................................................128
7.3.9 I. Permanente vorming...........................................................................................................128
7.3.10 J. Publiciteit...........................................................................................................................129
7.4 §4 Tuchtrecht....................................................................................................................................129
7.5 §5 Aansprakelijkheid.........................................................................................................................130
7.5.1 A. Strafrechtelijk.....................................................................................................................130
7.5.2 B. Burgerrechtelijk..................................................................................................................130
8 De arbiter.....................................................................................................................................................131
8.1 §1 Wie kan optreden als arbiter?......................................................................................................131
8.1.1 Begrip......................................................................................................................................131
8.1.2 Soorten arbitrage....................................................................................................................131
8.2 §2 Beroepsorganisatie.......................................................................................................................131
8.3 §3 Deontologie..................................................................................................................................132
8.3.1 A. Onafhankelijkheid en onpartijdigheid.................................................................................132
8.3.2 B. Deskundigheid....................................................................................................................132
8.3.3 C. Diligentie.............................................................................................................................133
8.3.4 D. Beroepsgeheim...................................................................................................................133
8.3.5 E. Ereloon en kosten...............................................................................................................133
8.4 §4 Tuchtrecht....................................................................................................................................134
8.5 §5 Aansprakelijkheid.........................................................................................................................134
9 De bedrijfsjurist............................................................................................................................................135
9.1 §1 Wie is bedrijfsjurist.......................................................................................................................135


Deontologie |6

, 9.2 §2 Beroepsorganisatie van de bedrijfsjuristen..................................................................................135
9.3 §3 Deontologie..................................................................................................................................136
9.3.1 A. Onafhankelijk, maar partijdig.............................................................................................136
9.3.2 B. Eer en waardigheid beroep.................................................................................................136
9.3.3 C. Gebruik titel........................................................................................................................136
9.3.4 D. Beroepsgeheim?.................................................................................................................137
9.4 §4 Tuchtrecht....................................................................................................................................140
9.5 §5 Aansprakelijkheid.........................................................................................................................141
9.5.1 A. Strafrechtelijk.....................................................................................................................141
9.5.2 B. Burgerrechtelijk..................................................................................................................141
10 De belastingadviseur en de accountant.....................................................................................................142
10.1 §1 De accountant en de belastingadviseur......................................................................................142
10.1.1 A. Wie is accountant of belastingadviseur............................................................................142
10.1.2 B. Taken en functies..............................................................................................................142
10.1.2.1 Gecertificeerd accountant..........................................................................................143
10.1.2.2 Gecertificeerd belastingadviseur................................................................................143
10.1.3 C. Uitoefening beroep in vennootschapsverband.................................................................144
10.2 §2 Beroepsorganisatie.....................................................................................................................145
10.3 §3 Deontologie................................................................................................................................145
10.3.1 A. Onafhankelijkheid.............................................................................................................145
10.3.2 B. Waardigheid, rechtschapenheid en kiesheid....................................................................146
10.3.3 C. Beroepsdiscretieplicht en beroepsgeheim........................................................................146
10.3.4 D. Ereloon.............................................................................................................................146
10.3.5 E. Publiciteit(sverbod)...........................................................................................................146
10.3.6 F. Retentierecht....................................................................................................................147
10.3.7 G. Permanente vorming........................................................................................................147
10.4 §4 Tuchtrecht..................................................................................................................................147
10.5 §5 Aansprakelijkheid.......................................................................................................................148
10.5.1 A. Strafrechtelijk...................................................................................................................148
10.5.2 B. Burgerrechtelijk................................................................................................................148
11 Wettelijke regelingen gemeenschappelijk aan vrije beroepen..................................................................149
11.1 §1Boek III WER , titel 3: Algemene verplichtingen van de ondernemingen.....................................149
11.1.1 A. Toepassingsgebied Titel 3 Boek III....................................................................................149
11.1.2 B. Informatieverplichtingen..................................................................................................149
11.1.2.1 Altijd te verstrekken gegevens...................................................................................149
11.1.2.2 Gegevens enkel te verstrekken op vraag van de cliënt..............................................149
11.1.2.3 Tijdstip waarop bovenstaande informatie verstrekt moet worden............................150
11.1.2.4 Informatie met betrekking tot geschillenbeslechting consumenten..........................150
11.1.3 C. Eisen die niet aan de afnemer mogen worden gesteld.....................................................150
11.1.4 D. Waarschuwingsprocedure en stakingsprocedure.............................................................150


Deontologie |7

, 11.1.5 E. Sancties.............................................................................................................................150
11.2 §2 Boek VI WER Marktpraktijken en consumentenbescherming....................................................151
11.2.1 A. Toepassingsgebied............................................................................................................152
11.2.2 B. Misleidende en vergelijkende reclame.............................................................................152
11.2.3 C. Onrechtmatige bedingen..................................................................................................152
11.2.4 D. Op afstand gesloten overeenkomsten..............................................................................154
11.2.5 E. Algemeen verbod oneerlijke praktijken............................................................................155
11.2.6 F. Verhouding met tuchtoverheid.........................................................................................155
11.2.7 G. Sancties............................................................................................................................155
11.3 §3 Antiwitwaswet (AWW)...............................................................................................................156
11.3.1 A. Ratione personae..............................................................................................................156
11.3.2 B. Ratione materiae..............................................................................................................157
11.3.3 C. Verplichtingen...................................................................................................................157
11.3.3.1 Waakzaamheid ten aanzien van de cliënten en de verrichtingen..............................158
11.3.3.2 Meldplicht..................................................................................................................159
11.3.3.3 De plicht bijkomende informatie te verschaffen........................................................162
11.3.3.4 Plicht tot geheimhouding t.a.v. de cliënt....................................................................162
11.3.3.5 Plicht tot het bewaren van gegevens.........................................................................162
11.3.4 D. Tuchtrechtelijke sancties..................................................................................................162
11.3.5 E. Immuniteit bij schending beroepsgeheim.........................................................................162
11.3.6 F. Verhouding preventieve witwaswet met het strafrecht...................................................162




Examen: twee open vragen (casussen en stellingen – juist/fout met toelichting).




Deontologie |8

,Voorbeeldvragen
Vraag 1: Advocaat Christian Van Buggenhout, zich beroepend op zijn beroepsgeheim, weigerde zowel de eed
af te leggen als te getuigen voor de parlementaire onderzoekscommissie in de zaak Fortis over de contacten
die hij had met magistraten die bij de zaak betroken waren. Was deze dubbele weigering volgens u correct?
Leg uit.
Was er een schending van de scheiding der machten als door de regering een aantal magistraten
werden aangespoord een bepaalde koers te nemen?
art 352 Sw – beroepsgeheim; vallen advocaten daaronder? – ja.
Sw voorziet een uitzondering: beroepsgeheim mag doorbroken worden zonder strafrechtelijke
vervolging – bij getuigen bij parlementair onderzoek.
Codex Deontologie van orde van Vlaamse Balie: zelfs als u ogv het strafrecht zou mogen spreken, dan
nog gaat de deontologie verder – en dan reikt het beroepsgeheim van de advocaat verder dan het
strafrecht.
Strafrechtelijk wordt de advocaat dan niet vervolgd, de deontologie bakent de ruimte van het sw
verder af – op basis daarvan mag de advocaat blijven zwijgen.

Vraag 2: Een gecertificeerd accountant en een advocaat willen een samenwerkingsverband aangaan.
Bespreek deze hypothese vanuit het oogpunt van de deontologie van beide beroepsbeoefenaars.
Sommige casussen: gelijkenissen of verschillen tussen verschillende beroepen.
Regel voor advocaat en accountant: je kan geen professionele vennootschap aangaan met iemand
van een andere beroepsgroep (kan volgens beide deontologieën wel). Wat wel kan: een groepering,
een middelenvennootschap (bepaalde kosten delen).
Stelling: juist of fout met toelichting.

TIP: pas bij het beantwoorden van de vragen op het examen het IRAC principe toe:
Handige vuistregel
 Issue
Vraag 1: vraag uit beroepsgeheim – 352 Sw
 Rule(s)
 Application (toepassing op de casus)
 Conclusion (besluit)
Bv: belangenconflict – echtgenote van beroepsoefenaar wiens vennootschap de partij was. Geen duidelijke
deontologische regels over, maar is wel vergelijkbaar met bepaalde situaties waar wel deontologische regels
over bestaan.




1 Inleiding
1.1 Afdeling 1. Deontologie en tuchtrecht
1.1.1 §1 Definitie
Klassieke omschrijving van deontologie (handboek van deontologie voor magistraten)
“het geheel van gedragsregels, zowel geschreven als ongeschreven, die de professionele verplichtingen
uitmaken die rusten op diegenen die behoren tot een bepaalde beroepsgroep en die zowel betrekking



Deontologie |9

, hebben op hun interne verhoudingen als op hun verhouding met derden, in het licht van de finaliteit
van het betrokken beroep”

Geschreven en ongeschreven: groot verschil tss beroepsgroepen – deontologie magistraat: vnl ongeschreven
(hebben een gids – 8 belangrijke regels die worden toegelicht, maar geen uitgeschreven codex) vs
deontologie van de advocaten: hebben een codex deontologie van de orde van Vlaamse balies (meer
dan 300 artikelen, lange artikelen); bijna alles in een codex.
Ondanks de 300 wettelijke bepalingen voor de advocaten, is er nog een catch-all bepaling (open norm):
iedere gedraging die afbreuk doet aan de eer en waardigheid van het beroep.

Bepaalde beroepsgroep: deontologie is groepsrecht. Regels die gelden voor mensen die deel uitmaken van
een beroepsgroep.

Interne verhoudingen: beoefenaars tov elkaar, tov de hogere instantie, tov derden (rechtszoekenden,
cliënten).

In het licht van de finaliteit: zo goed mogelijk het beroep uitoefenen. Beroepsgroep zo goed mogelijk zijn taak
zal vervullen.


1.1.2 §2 Kritiek op deze definitie en begripsafbakening
- DEONTOLOGIE = de geschreven of ongeschreven regelen die erover waken dat de jurist zijn functie op
een maatschappelijk verantwoorde wijze vervult en die hoofdzakelijk betrekking hebben op de
verhouding tussen de jurist en de rechtszoekende, rekening houdende met het algemeen belang (cfr.
“professional responsibility”). Deze regelen vindt men terug in verschillende rechtstakken.
“het moet omdat het hoort”
Deontologie in de enge zin van het woord. ‘legal ethics’ – een vorm van ethiek of ‘professional
responsability’ – beroepsgroepen die verplichtingen hebben tav de samenleving.

- DISCIPLINAIRE REGELEN= regelen die ertoe strekken de interne cohesie of het aanzien van het beroep
naar buiten toe te handhaven
“het moet omdat het moet”
Omgangsvormen; bv volgorde in een rechtszaak. Bv strafzaken en burgerlijke zaken volgen een andere
volgorde (hangt gewoon af van de deontologie aan de balie).
Uitmaken of het een deontologische regel of disciplinaire regel is. Bv: notaris is verplicht een provisie te
vragen – is dat een deontologische of disciplinaire regel? Algemeen belang of een omgangsvorm?
Eerder disciplinair.
De provisie is geen deontologische regel, ookal staat dat wettelijk verankerd in de deontologie
van de notaris. Disciplinaire regelen heeft eerder een interne werking.




- TUCHTRECHT = instrumentarium ter handhaving van de deontologische en disciplinaire regelen
Zuiver deontologische of disciplinaire schending: wordt beide vervolgd door het tuchtrecht.




Deontologie | 10