ETHISCH ONDERNEMEN
SHAUNI CATRYSSE
1
,HOOFDSTUK 1: ZINGEVING EN
LEVENSBESCHOUWING
Reflecties over hoe we in de wereld kunnen zijn.
Victor Frankl:
“De vraag is fout gesteld, wanneer we vragen naar de zin van het leven. Het leven is het,
dat vragen stelt.”
1. IRVIN YALOM EN DE VIER GROTE VRAGEN VAN ONS BESTAAN
Stelt zich de vraag:
• “Wat zijn de ultieme bezorgdheden van ons bestaan?”: de vragen waarmee
iedereen geconfronteerd wordt en worstelt in het leven
Op basis van zijn therapeutische ervaring onderscheid Yalom 4
uitdagingen/gegevenheden/bezorgdheden waarop iedere mens een antwoord moet
formuleren.
Uitdagingen zijn een onderdeel van ons menszijn (menselijke conditie)
Ze gelden voor iedereen en zijn onveranderlijk
VIER GROTE VRAGEN VAN ONS BESTAAN:
1. Vrijheid (en verantwoordelijkheid): de keuzes die we maken en de
verantwoordelijkheid die we opnemen
2. Angst (voor de dood en het verlies): hoe we omgaan met het oncontroleerbare
van het leven
3. Isolatie en connectie: hoe wij ons verbinden met de ander en de wereld
4. Zinloosheid en zingeving: de zin en onzin van ons leven
1. VRIJHEID
“De mens is gedoemd om vrij te zijn” Sartre: vrijheid is een onvermijdelijk onderdeel
van het mens-zijn.
We ervaren allemaal een zeker auteurschap over onszelf en ons leven we moeten
keuzes maken en zijn daarin (deels) verantwoordelijk voor onszelf
Vraagt dat we een zeker verantwoordelijkheid voor onszelf en de wereld opnemen
spanning tussen vrijheid en verantwoordelijkheid, tussen kiezen en verliezen
Uitdaging: Hoe maken we betekenisvolle keuzes? Welke verantwoordelijkheid nemen we
op? Wat betekent het voor om echte vrij te zijn?
1.2 ANGST VOOR DE DOOD EN VERLIES (HET ONCONTROLEERBARE)
2
,We hebben heel wat dingen in de wereld niet in de hand
En we hebben onszelf vaak nauwelijks in de hand…
Onderscheid maken tussen de dingen die we in de hand hebben en de dingen die we
niet kunnen veranderen!
Uitdaging: hoe geven we een plaats aan de dingen die we niet controleren
en aan onze eindigheid/sterfelijkheid?
1.3 ISOLATIE EN CONNECTIE (RELATIES)
De mens is fundamenteel eenzaam: er is altijd een zeker afstand tussen mezelf en
de ander ik kan niet voelen wat een ander voelt, ik kan niet weten wat een ander denkt,
…
Wij hebben allemaal nood aan connectie, maar connectie is ook beangstigend: vaak
kunnen we alleen vertrouwen, niet weten
Uitdaging: Hoe kunnen wij ons op een betekenisvolle manier verbinden met
onszelf, de andere en de wereld? Hoe creëren we intimiteit? Hoe worden we
deel van een gemeenschap?
1.4 ZINLOOSHEID EN ZINGEVING
We zijn in de wereld “geworpen”: we hebben niet voor gekozen wie we zijn, waar we
geboren zijn, zelfs niet dat we er zijn, …
“De zoektocht naar zin en betekenis is de belangrijkste motivator van de mens” (Viktor
Frankl) we hebben nood aan betekenis en zin in ons leven
Uitdaging: Hoe geven we zin aan ons leven? Hoe ontvangen we zin? Hoe gaan
we om met ervaringen van zinloosheid?
1.5 BELANG VAN DEZE UITDAGING VOLGENS YALOM
Yalom argumenteert dat deze vier bezorgdheden of condities onvermijdelijk deel zijn
van ons menszijn We moeten er allemaal op onze manier een antwoord op formuleren
• Proces van een antwoord geven op deze uitdagingen begint bij aanvaarding van
deze condities heeft geen zin ertegen te vechten, alleen de manier waarop je er
mee omgaat heb je deels in de hand
• Vb: angststoornis
• Volgens Yalom hoort die angst bij het mens-zijn.
Je kan ze niet volledig vermijden, maar je kan wel leren ermee omgaan.
• Doorheen ons leven stellen deze uitdagingen zich op verschillende manieren,
afhankelijk van onze context we komen in ons dagelijks leven op eender welk
moment wel eens deze vier uitdagingen tegen!
• Alle levensvragen komen voort uit deze vier uitdagingen
• “Wie wil ik zijn?” → vrijheid & verantwoordelijkheid.
3
, • “Waarom overkomt mij dit?” → angst voor controleverlies.
• “Waarom voel ik me zo alleen?” → isolatie & verbondenheid.
• “Wat is de zin van mijn leven?” → zingeving
• Belangrijk om deze vragen niet te ontwijken of op een dogmatische manier af te
sluiten, maar om ze recht in de ogen te kijken
• Deze vragen niet moeten vermijden of vullen met kant-en-klare
antwoorden (zoals clichés of dogma’s).
• “Het goed is om je onder te dompelen in de stroom van het leven”
4
SHAUNI CATRYSSE
1
,HOOFDSTUK 1: ZINGEVING EN
LEVENSBESCHOUWING
Reflecties over hoe we in de wereld kunnen zijn.
Victor Frankl:
“De vraag is fout gesteld, wanneer we vragen naar de zin van het leven. Het leven is het,
dat vragen stelt.”
1. IRVIN YALOM EN DE VIER GROTE VRAGEN VAN ONS BESTAAN
Stelt zich de vraag:
• “Wat zijn de ultieme bezorgdheden van ons bestaan?”: de vragen waarmee
iedereen geconfronteerd wordt en worstelt in het leven
Op basis van zijn therapeutische ervaring onderscheid Yalom 4
uitdagingen/gegevenheden/bezorgdheden waarop iedere mens een antwoord moet
formuleren.
Uitdagingen zijn een onderdeel van ons menszijn (menselijke conditie)
Ze gelden voor iedereen en zijn onveranderlijk
VIER GROTE VRAGEN VAN ONS BESTAAN:
1. Vrijheid (en verantwoordelijkheid): de keuzes die we maken en de
verantwoordelijkheid die we opnemen
2. Angst (voor de dood en het verlies): hoe we omgaan met het oncontroleerbare
van het leven
3. Isolatie en connectie: hoe wij ons verbinden met de ander en de wereld
4. Zinloosheid en zingeving: de zin en onzin van ons leven
1. VRIJHEID
“De mens is gedoemd om vrij te zijn” Sartre: vrijheid is een onvermijdelijk onderdeel
van het mens-zijn.
We ervaren allemaal een zeker auteurschap over onszelf en ons leven we moeten
keuzes maken en zijn daarin (deels) verantwoordelijk voor onszelf
Vraagt dat we een zeker verantwoordelijkheid voor onszelf en de wereld opnemen
spanning tussen vrijheid en verantwoordelijkheid, tussen kiezen en verliezen
Uitdaging: Hoe maken we betekenisvolle keuzes? Welke verantwoordelijkheid nemen we
op? Wat betekent het voor om echte vrij te zijn?
1.2 ANGST VOOR DE DOOD EN VERLIES (HET ONCONTROLEERBARE)
2
,We hebben heel wat dingen in de wereld niet in de hand
En we hebben onszelf vaak nauwelijks in de hand…
Onderscheid maken tussen de dingen die we in de hand hebben en de dingen die we
niet kunnen veranderen!
Uitdaging: hoe geven we een plaats aan de dingen die we niet controleren
en aan onze eindigheid/sterfelijkheid?
1.3 ISOLATIE EN CONNECTIE (RELATIES)
De mens is fundamenteel eenzaam: er is altijd een zeker afstand tussen mezelf en
de ander ik kan niet voelen wat een ander voelt, ik kan niet weten wat een ander denkt,
…
Wij hebben allemaal nood aan connectie, maar connectie is ook beangstigend: vaak
kunnen we alleen vertrouwen, niet weten
Uitdaging: Hoe kunnen wij ons op een betekenisvolle manier verbinden met
onszelf, de andere en de wereld? Hoe creëren we intimiteit? Hoe worden we
deel van een gemeenschap?
1.4 ZINLOOSHEID EN ZINGEVING
We zijn in de wereld “geworpen”: we hebben niet voor gekozen wie we zijn, waar we
geboren zijn, zelfs niet dat we er zijn, …
“De zoektocht naar zin en betekenis is de belangrijkste motivator van de mens” (Viktor
Frankl) we hebben nood aan betekenis en zin in ons leven
Uitdaging: Hoe geven we zin aan ons leven? Hoe ontvangen we zin? Hoe gaan
we om met ervaringen van zinloosheid?
1.5 BELANG VAN DEZE UITDAGING VOLGENS YALOM
Yalom argumenteert dat deze vier bezorgdheden of condities onvermijdelijk deel zijn
van ons menszijn We moeten er allemaal op onze manier een antwoord op formuleren
• Proces van een antwoord geven op deze uitdagingen begint bij aanvaarding van
deze condities heeft geen zin ertegen te vechten, alleen de manier waarop je er
mee omgaat heb je deels in de hand
• Vb: angststoornis
• Volgens Yalom hoort die angst bij het mens-zijn.
Je kan ze niet volledig vermijden, maar je kan wel leren ermee omgaan.
• Doorheen ons leven stellen deze uitdagingen zich op verschillende manieren,
afhankelijk van onze context we komen in ons dagelijks leven op eender welk
moment wel eens deze vier uitdagingen tegen!
• Alle levensvragen komen voort uit deze vier uitdagingen
• “Wie wil ik zijn?” → vrijheid & verantwoordelijkheid.
3
, • “Waarom overkomt mij dit?” → angst voor controleverlies.
• “Waarom voel ik me zo alleen?” → isolatie & verbondenheid.
• “Wat is de zin van mijn leven?” → zingeving
• Belangrijk om deze vragen niet te ontwijken of op een dogmatische manier af te
sluiten, maar om ze recht in de ogen te kijken
• Deze vragen niet moeten vermijden of vullen met kant-en-klare
antwoorden (zoals clichés of dogma’s).
• “Het goed is om je onder te dompelen in de stroom van het leven”
4
