Samenvatting Diervoeding hond en kat

Diervoeding hond en kat
Hoofdstuk 1: voedingsstoffen
1.1 Inleiding
Voeding  ingrediënt  nutriënt/voedingsstof
Voedingsstoffen of nutriënten = organische moleculen of minerale elementen die
de samenstelling van voedingsmiddelen vormen en onmisbaar zijn voor het
functioneren van het lichaam
 Puzzelstukjes die elkaar in de juiste verhouding moeten aanvullen
waardoor er geen deficiënties ontstaan = ‘complete voeding’


Voeding beantwoord aan 4 doelen:
1. Opbouwen en onderhouden van lichaam
2. Voorzien van energie
3. Voorkomen van ziekten
4. Genezen


Voedingsstoffen/nutriënten zijn verdeeld in 6 hoofdcategorieën 
basiscomponenten van voedsel = voedingsbouwstenen




Kg/dag g/dag g/dag g/dag mg/dag
g/dag
- Eiwitten: 4 kcal  bouwstof
- Koolhydraten: 4 kcal  brandstof
- Vetten: 9 kcal  brandstof
- Vitaminen  hulpstof
- Mineralen  hulpstof
- Sporenelementen  hulpstof
- Ruwvezel  hulpstof
- Water  hulpstof
 Energieleverende voedingsstoffen: koolhydraten, eiwitten, en vetten


Behoeften zijn individueel en dierafhankelijk:
- Diersoort, ras, geslacht, leeftijd, …
- Verhoogde omgevingstemperatuur, lactatie, verhoogde urineproductie,
diarree, braken, ernstige bloedingen, …

,Bij voeder altijd rekening houden met zowel hoeveelheid als onderlinge
verhoudingen van voedingsstoffen!


Belangrijk bij voeder:
- Geur (dieren hebben goed reukorgaan!)
- Vorm (belangrijk voor tanden  sommige vormen kunnen tandplak
voorkomen)
- Gewoonte
- Acceptatiefactoren
- Warm voedsel (geuren komen beter los)
- Vlees van goede kwaliteit (geen ranzig vet)
- Vet in voedsel (vet is aantrekkelijk!)
- Vocht in voedsel
- Alleen of in roedel
 Kleur van brokjes niet belangrijk! (= marketing)

1.2 Water
Water behoort samen met zuurstof tot essentiële behoefte van dier!
 Lichaam bestaat uit 60-80% uit water:
- -10% = ziekte
- -15% = sterfte


Water heeft geen energetische waarde (0 kcal)  voeding met hoog
vochtgehalte heeft lage energiedichtheid


Bronnen water:
1. Vrij drinkwater:
- Kwantitatief (= hoeveelheid gedronken water)
- Kwalitatief (= kwaliteit gedronken water)
2. Gebonden water = water in voeding:
- Kwantitatief
3. Metabolisch water = water in lichaam dat vrijkomt bij reacties  bij
verbranding van glucose (waarbij water en koolzuurgas overblijven)
4. Water bij weefselafbraak (van vetten en eiwitten)


100g koolhydraten  60g water
100g eiwitten  41g water
100g vetten  107g water




Belang van water voor dier:

, - Niet vervuilend eindproduct van oxidatie-reacties
- Smeermiddel en schokabsorberend
- Transportmedium van (afval)stoffen
- Circulatiemedium van bloed- en lymfecellen
- Betrokken bij thermoregulatie
- Speelt rol in vertering


Dagelijkse H2O behoefte (ml) = dagelijkse E behoefte (kcal ME of kJ ME):
 +/- 50 ml (of cc) / kg lichaamsgewicht / dag (pup of kitten meer)
 Kan oplopen tot 100 ml / kg / dag bij bv. warme temperaturen
 Problematisch: meer dan 100 ml / kg / dag


Dagelijkse H2O behoefte (4 – 5% van LG) afhankelijk van:
- Dier:
o Leeftijd: hoe jonger hoe meer behoefte
o Grootte: hoe kleiner hoe meer behoefte
o Fysiologische toestand: melk 85%, foetus 90%, spier 75%
o Diersoort: vogels < zoogdieren
o Gezondheidstoestand: koorts, polyurie, diarree, braken, …
- Voeder: meer droge stof, mineralen, eiwit, of ruwe celstof, dan meer
behoefte
- Omgeving:
o Temperatuur: hoe hoger hoe meer behoefte
o Vochtigheid: hoe lager hoe meer behoefte


Bv. hond van 10 kg:
 Normaal als 4-5% van lichaamsgewicht = 400-500 ml water OF 50 ml /
kg / dag = 500 ml water
 Pathologisch als meer dan 100 ml / kg / dag = meer dan 1 l per dag


Altijd water moeten voorzien, behalve als dier buitensporig braakt!


1.3 Koolhydraten
Koolhydraten bestaan uit drie grote groepen:
- Suiker  snel verteerd, smakelijk, kunnen voeropname doen stijgen,
niet-vezel koolhydraten
- Zetmeel  snel verteerd, niet-vezel koolhydraten, graan- en
maïssoorten hebben hoog % aan zetmeel
- Vezels  koolhydraten met celwand, bestaan uit pectine,
hemicellulose, cellulose, en lignine
Moleculen zijn opgebouwd uit C (koolstof), H (waterstof) en O (zuurstof) 
vormen samen:

, - Monosacchariden (= 1 suikermolecule)
- Disacchariden (= 2 suikermoleculen)
- Oligosacchariden (= 2-10 suikermoleculen)
- Polysacchariden  zetmeel, vezels (= 10 of meer suikermoleculen)


Indeling koolhydraten:
- Verteerbaar vs onverteerbaar
o Verteerbare koolhydraten: kunnen door lichaam opgenomen worden
en gebruikt worden als energiebron (bv. glucose, fructose,
galactose, maltose, zetmeel)
o Niet-verteerbare koolhydraten: kunnen niet door lichaam
opgenomen worden, zijn voedingsvezels zonder energiebron  wel
belangrijk voor functie van darmen!
- Glycemisch vs niet-glycemisch


Bronnen koolhydraten:
1. Plantaardig  goede bron (bv. tarwe, aardappelen, rijst, bieten, haver,
gerst, …)
2. Dierlijk  slechte bron behalve bloedglucose, glycogeen, en lactose


Belang van koolhydraten voor dier:
1) Functie enkelvoudige suikers en zetmeel (= verteerbare
koolhydraten):
- Energie:
o Rechtstreeks gebruik: glucose (hersenen, zenuwweefsel, RBC, WBC),
lactose, zetmeel
o Opslag: glycogeen (lever en spieren), vet (glucose  glycerol  vet)
- Bouwsteen (bv. lactose  lactatie)
- Warmte: wanneer gemetaboliseerd worden voor energie
Opletten!  te veel zetmeel of onvoldoende gekookt zetmeel wordt onvolledig
verteerd waardoor diarree krijgen
2) Functie van voedingsvezels (= niet-verteerbare koolhydraten):
- Bevorderen en reguleren van normale darmfunctie
- Behouden van gezondheid van dikke darm (mucosa)
Opletten!  toevoeging van vezels aan dieet zorgt voor vertragen maaglediging,
heeft invloed op de transittijd doorheen de darm, heeft invloed op het volume en
de consistentie van faeces, …
Opletten!  zowel bij te weinig als te veel vezels constipatie of diarree krijgen
(goede balans dus belangrijk!)
 Voordeel voedingsvezels: minder snelle suikers die goed zijn in dieet voor
dieren met diabetes of dieren die moeten vermageren
 Nadeel voedingsvezels: faecale output verhoogt, meer flatulentie (= slecht
ruikende scheten), en meer borborygmi (= darmgeluiden)