Samenvatting pedagogiek

Pedagogiek
Wat is pedagogiek?
Definiëring
Object van de studie

 De pedagogiek probeert opvoeding en opvoedend handelen systematisch te beschrijven door,
o.b.v. kwalitatief en kwantitatief onderzoek, algemeen geldende uitspraken te doen
 Pedagogiek houdt zich bezig met de studie vd opvoeding van kinderen & jongeren v 0-18 jaar
 Handelingswetenschap
= de praktijk moet iets hebben aan de verworven kennis en inzichten

3 Niveaus van de pedagogiek
De theorie, de opvoedingswetenschap (pedagogieK)

 Opvoedingswetenschap
= onderzoek om wetenschappelijke kennis over de omgang met kinderen te doen
= handelen van opvoeders staat centraal
 Bv. wetenschappelijk artikel over effecten van straffen en belonen

De prakti jktheorie, theoreti sche aanwijzingen die het pedagogische handelen ondersteunen

 Theoretische aanwijzingen die het pedagogisch handelen ondersteunen
 Bv. advies over hoe om te gaan met straffen en belonen – beter belonen voor wat kind goed doet,
dan straffen voor wat kind verkeerd doet

De prakti jk zelf, opvoedingskunde/ pedagogie (hoe handelen we werkelijk?)

 Het dagelijkse opvoeden
 Bv. vader probeert agressief gedrag van zoon te negeren en beloont hem wanneer hij lief is. Het
lukt niet altijd…

Het ontstaan van de pedagogie als wetenschap
 Opvoeding (de praktijk) is een thema dat even oud is als de mensheid
 Vb: Griekse oudheid
 De Spartaanse opvoeding
o Grootbrengen buiten het gezin zodat ze zelfstandig hun weg vinden
o Doelen: lichamelijke ontwikkeling en discipline
 Opvoedingspraktijk was vroeger een thema voor filosofen
 Pedagogiek als wetenschap= jong
o Eerste leerstoel aan de universiteit van Halle (Duitsland) : 1779
o Als wetenschap dus pas laat invloed op het werkveld.
Bekende eerste pedagogen: Decroly in België, Langeveld, Kohnstamm, Bladergroen in
Nederland,…

Situering van de pedagogiek in de wetenschappen
 Agogiek/ agogische wetenschap/ handelingswetenschap id overkoepelende wetenschap vh werken
ah welzijn van mensen ih algemeen
 Agogen= leiden, begeleiden
 Pedagogiek= deelwetenschap
1

,  Pedagogiek als deelwetenschap ngl. leeftijd
o Pedagogiek: kinderen
o Andragogiek: volwassenen
o Gerontagogiek: ouderen
 Pedagogiek al deelwetenschap ngl. Studieobject
o Orthopedagogiek
= begeleiden van mensen in nood
o Sociale agogiek
= maatschappelijke problematieken begeleiden
o Psycho-agogiek
= begeleiden van mensen in psychische nood
o Pedagogiek
= begeleiden van kinderen & jongeren naar volwassenheid
 Onderwijspedagogiek
 Klinische pedagogiek
 Gezinspedagogiek
 Forensische pedagogiek
 Historische pedagogiek
 Theoretische pedagogiek
 Sociale pedagogiek

Hulpwetenschappen van de pedagogiek
= wetenschappen waarvan de inzichten helpen voor de theorievorming van een andere wetenschap, in dit
geval de pedagogiek.
 Inzichten uit andere disciplines gebruiken (bv. filosofie, psychologie,…)

Onderscheid tussen psychologie en pedagogiek
Psychologie Pedagogiek
• Historisch: nastreven van waardenvrije • Historisch: gebonden aan levensbeschouwelijke
benadering van het menselijke gedrag stromingen
• Wetenschap van beschrijven en • Na WOII: geseculariseerd (maar voor korte tijd)
verklaren van menselijk gedrag • Terrein van practici: onderwijzers, artsen, …
• Wetenschap van tussenkomen, ingrijpen,
begeleiden, handelingswetenschap

 Multidisciplinaire activiteit
=is een activiteit, zoals bepaalde vormen van wetenschap en kunst, waarbij kennis vanuit meerdere
disciplines gecombineerd wordt ingezet om de activiteit te voltooien.
bv. verschillende leerkrachten die andere inzichten delen over verschillende vakken
 Interdisciplinaire activiteit
= samenwerking met verschillende disciplines
bv. een orthopedagoog, een arts, sociaal werker, leerkracht

De pedagogische relatie
 De relatie tussen opvoeder & kind is niet vergelijkbaar met andere beïnvloedingsrelaties om 4
belangrijke redenen
1. De ouder kan niet om zijn verantwoordelijkheid heen
2. De pedagogische relatie is gepreïntendeerd
3. De pedagogische relatie heeft een boven- en ondergrens

2

, 4. De pedagogische relatie is een tweezijdige relatie
Denkkaders in de pedagogiek
Behavioristische benadering
=leertheoretische/ gedragstherapeutische benadering
 Richt zich oh gedrag vd mens & de invloed vd omgeving oh gedrag
 Gefocust op het hier en nu
 Alle gedrag is aangeleerd (niet aangeboren)

Cognitieve leertheoretische benadering
 Gebaseerd op het stadiamodel van Piaget
 Ontwikkeling dient rekening te houden mh ontwikkelingsstadia waarin het kind zich bevindt

Sociaal constructivistische benadering
 Grondlegger: Vygotsky
 Kind leert leefwereld begrijpen via z’n probleemoplossende interacties m volwassenen &  kids




3