Samenvatting fysiologie van de zwangerschap eerstejaar vroedkunde semester 1

FYSIOLOGIE VAN DE ZWANGERSCHAP
GEZONDHEIDSPROMOTIE
= het proces om mensen in staat te stellen om controle over de gezondheid te doen nemen & gezondheid
verbeteren

 Zwangere info geven (BV, tips, wat (niet) te doen
 Wat is gezondheid?
 Vroedvrouw ook rekening houden met sociale, fysieke, mentale aspect

Taak VV: empowerment – vrouwen & hun partner in staat stellen controle te krijgen over eigen
(bevallings)ervaring & ontwikkeling van vaardigheden i/h dagelijks leven (bv. infoavonden) + COMMUNICATIE
(durven moeilijke vragen stellen)

THE POWER OF MIDWIFERY
Midwifery = bevallingshulp + deskundige, deskundige en meelevende zorg voor zwangere vrouwen,
pasgeboren baby's en gezinnen gedurende het hele traject van pre-zwangerschap, zwangerschap, bevalling,
postpartum en de eerste weken van het leven

Family-planning: wanneer goed om zwanger te worden

 Verlening van reproductieve gezondheidsdiensten
 Optimaliseren van de normale biologische, psychologische, sociale & culturele processen v/d bevalling
 Gebruik van ingrepen tot minimum beperken

SAVE MOTHERHOOD! Preventie van sterfte onder vrouwen en kinderen – veiligheid staat voorop

BEHOEFTEN VAN ZWANGERE VROUWEN EN PASGEBOREN BABY’S
 Hun overleving, gezondheid en welzijn  Gevoel van controle (denk aan jezelf in die
 Respectvolle, klinische competente zorg positie)
 Goede communicatie  Mogelijkheid om deel te nemen aan hun
 Hoogwaardige informatie  evidence based zorg & keuzes maken
midwifery

INLEIDING
Epidemiologie

Pos. test  gaan naar (vanaf 7 weken – hartslag + bevallingsdatum vastleggen) huisdokter, VV (tussenin
consultatie + meer post dan pre (zelfstandig)), gynaecoloog  samenwerking (na verlies) heel belangrijk

 Doel preconceptionele & prenatale maatregelen: minder risico’s  beweging, roken, BMI (normaal
BMI: 18,5-24,9), medicatie (B11)

Richtlijn domus medica

Doelstelling:

 Zwangerschap & geboorte zijn unieke levenservaringen
 Zwangerschap optimaal begeleiden met wetenschappelijke evidentie
 Ontwikkeld voor gebruik door huisartsen & vroedvrouwen

1

,  Toekomstige ouders kunnen meer verantwoordelijkheid opnemen & geïnformeerde beslissingen nemen

Doelgroep:

 Wie in eerste lijn de opvolging van een normale zwangerschap tussen conceptie en 42 weken doet (tot
10 dagen over tijd als er geen risico’s zijn + ook verschillende redenen om niet over datum te laten gaan)
 Preventie is belangrijk voor de opvolging, vb. gezonde levensstijl, voor zwangerschap foliumzuur

Doelpopulatie:

 Zwangere vrouwen met een laag verloskundig risico die bevallen tussen 37-42 weken
 Bevalling met zwangerschapsduur van < 37 weken of > 42 weken = niet normaal  tweede lijn

DEFINITIES EN BEGRIPPEN
Eerstelijnsgezondheid

Zorg aangeboden door zorgverstrekkers waarbij cliënten een beroep doen voor een eerste deskundige opvang,
behandeling of continue begeleiding van gezondheidsproblemen

 Zorgversterkers: VV, huisarts, apotheek, tandarts …

VV en huisarts kunnen begeleiding zwangerschap in samenwerking met gynaecoloog – laagrisico zwangerschap
+ normale geboorte

Laagrisico zwangerschap

Risicoprofiel v/d vrouw = aan- en/of afwezigheid van risicofactoren

Laagrisicoprofi el = afwezigheid van elk identificeerbaar risico dat bijkomende zorg of maatregelen noodzaakt

Iedere laagrisico kan hoogrisico worden

Normale geboorte

 De geboorte begint spontaan  Na de geboorte: moeder en kind in goede
 Laagrisico tijdens arbeid en bevalling conditie (psychisch & sociaal)
 Eenlinggeboorte tussen 37-42 weken

Geboorte

= geboorte van 1 kind, levend of dood, van ≥ 500g of van ≥ 22 weken bij een onbekend geboortegewicht

Indien beide onbekend, dan geldt een lengte van ≥ 25cm als criterium

 GPA = graviteit (aantal x zwanger), pariteit (aantal bevalling), abortus

Vroeggeboorte Laag geboortegewicht

= bevalling voor de 37e zwangerschapsweek GG < 2500g

Vanaf 42 = postterm Tienerzwangerschap

= zwangerschap bij vrouwen tussen 15-19j, of jonger
dan 20j




2

, MENSTRUELE CYCLUS!
Regeling via een terugkoppelingsmechanisme

 Slechts 1 follikel komt tot ovulatie o 5-6 dagen in uterus als zygote
 Eicel wordt bevrucht in eileider (tuba)  Vrouw is zwanger
 Na enkele dagen innesteling in baarmoeder o Innesteling kan pijn doen – krampen
(uterus) als blastocyst

Betrokken organen

Ingedeeld via niveau:

 Centraal: cortex cerebri, hypothalamus,  Doelorgaan: ovaria (eierstokken)
hypofyse  Eindorgaan: uterus, cervix, vagina

Betrokken hormonen

 Follikelstimulerend hormoon (FSH)  Oestradiol
 Luteïniserend hormoon (LH)  Progesteron

Normale cyclus 28d met als startdag 1e dag menstruatie

 Zie dia 22 goodnotes
1) Begin cyclus: FSH-spiegel hoog om aantal follikels te laten rijpen
 Productie van oestradiol aangezet
= hormoon dat geproduceerd wordt door groeiende follikels


2) In hypothalamus en hypofyse wordt de oestradiolspiegel ‘gemeten’
 FSH-spiegel daalt om te voorkomen dat er meer dan 1 follikel kan doorgroeien
 Oestradiol is verantwoordelijk voor opbouw van endometrium & productie cervixslijm
 Cervixslijm heeft net voor ovulatie een aantal eigenschappen waardoor zaadcellen hierin meer dan 48u
kunnen overleven


3) Door de snel stijgende oestradiolspiegel ontstaat een uitstoot van het hormoon LH. Deze LH-piek zet de
laatste fase van de follikel- & eicel rijping in gang
 Een proces van ‘verslijming’: de eicel komt los te liggen in de follikel
 Bij het barsten van de follikelwand kan de eicel vrijkomen
 De LH-piek – kort (24-36u), nadien rustfase LH- & FSH-spiegels


4) De productie van progesteron komt nu op gang door gebarsten follikel  het gele lichaam
 Na de eisprong gaat het geel lichaam/corpus luteum overwegend progesteron produceren
 Progesteron is het hormoon dat het endometrium en de rest van het lichaam in gereedheid brengt voor
een zwangerschap
 Progesteron leidt tot verdere rijping van het endometrium (secretiefase) & stelt het
temperatuurcentrum van het lichaam ongeveer 0,5°C in
 Verhoogde lichaamstemperatuur laat een aantal biologische processen sneller & effectiever verlopen
zodat een bevruchte eicel zoveel mogelijk kans heeft op innesteling
 Het corpus luteum heeft een voorgeprogrammeerde levensduur van ong. 12 dagen




3

, NIEUWE CYCLUS OF ZWANGERSCHAP
De FSH-spiegel stijgt als de progesteron- & oestrogeenspiegels dalen  follikels voor de volgende cyclus worden
aangezet tot groei

Bij zwangerschap wordt corpus luteum gered door het hormoon HCG (humane choriongonadotrofine) dat
wordt geproduceerd door de trofoblast van ontwikkelde zwangerschap

 Levensduur corpus luteum wordt verlengd
 Productie van progesteron & oestradiol wordt voortgezet zodat de zwangerschap zich verder kan
ontwikkelen

PRECONCEPTIEZORG
= de zorg voor de zwangerschap

Doelgroep: iedereen die kinderen wil in reproductieve fase

Gezond zwanger worden

 Goede basis voor een gezonde zwangerschap
 Gezonde levensstijl
 Voorbereidingsperiode op de zwangerschap  maatregelen ter bevordering van de
gezondheidstoestand = preconceptie zorg
 Voorbereidend samen zitten met koppel, vragen stellen, factoren vastleggen – maatregelen, ongezond
gedrag  gezond gedrag

Definities

Preconceptionele consultatie: specifiek consult voor elke vrouw (of koppel dat) in de nabije toekomst een
zwangerschap plant (= zwangerschapswens)

Preconceptiezorg: elke vorm van preconceptionele zorg binnen de gewone consultaties (huisarts, vroedvrouw,
gynaecoloog, fertiliteitscentra...)

 Doel: preconceptionele informeren + uitvoeren of voorschrijven van bepaalde handelingen

Interconceptionele consultatie: preconceptionele consultatie NA de bevalling + incidenten overlopen van de
1ste zwangerschap (diabetes, dreigende vroeggeboorte, …)  volgende zwangerschap beter plannen en
begeleiden

Interconceptionele zorg: bij postnataal onderzoek: analyse zwangerschap en partus  conclusies trekken voor
een volgende zwangerschap

Primaire preventie: elke actie met als doel verlagen van de incidentie van de ziekte

 Preventief werken om vorige complicaties te vermijden

Secundaire preventie: elke actie met als doel: verminderen van de prevalentie van de ziekte

 Opsporing in asymptomatisch stadium + ingrijpen in vroeg stadium  gevolgen beperken!




4