Cultuurgeschiedenis
Map 1
Overzicht
Wat is cultuurgeschiedenis? specifiek gebied binnen de
geschiedschrijving, geeft een samenhangend beeld van een historische
periode of evolutie adhv verschillende gebieden van cultuur. (kunst,
literatuur, pol denken, architectuur…)
Architectuur leert ons dingen over het individu en de maatschappij
in een bepaalde context.
Materiele ruimte = ruïnes, plannen…
Imaginaire ruimte= architectuur afgebeeld in kunst (schilderijen,
literatuur…)
Individu en de context apart bestuderen concluderen hoe het
individu leefde in zijn/haar maatschappelijke context
Voorbeelden
Am Steinhof, Otto Wagner (1901-1909) = psychiatrische instelling
1
,Belangrijkste vb. vd modernistische arch. toegepast op de
psychiatrische instelling; zien=controle
Geeft opvattingen over
De psychiatrie: hygiëne, controle, decriminalisering, ordening
De patiënt: geen gevangene of misdadiger
Een gezonde maatschappij: niet verborgen, hygiënisch,
gecontroleerd, gezien
Les plaisirs du bal, Antoine Watteau (1715-1717)
Imaginaire ruimte dmv kunst (schilderij)
Afscheiding tussen:
Voorgrond: theatraal, sociaal gebeuren vh adellijk leven
Achtergrond: geïdealiseerd landschap
projectie van fantasie, toont hoe deze sociale klasse naar de wereld
keek, wereld = projectie van de verbeelding
2
,1.1 De cultuur van de barok
16e en 17e eeuw = turbulente eeuwen door oa. opkomst vh
protestantisme, godsdienstoorlogen (katholiek vs. protestant),
ontdekkingsreizen, revolutionaire ontwikkelingen…
Pol. Vlak: ontwikkeling vh vorstelijk absolutisme
(Frankrijk, Spanje) en ontwikkeling ve burgerlijke
cultuur (Noordelijke NL)
Kunst in de barok speelt met de illusie. Bedrogen worden door je
zintuigen (trompe-l’oeil) wordt ook ingezet in de religieuze strijd
La vida es sueño, Pedro Calderón de la Barca (1635)
=een vd meest vooraanstaande voorbeelden vd
litteraire barok tijdens de ‘Spaanse Gouden Eeuw’
(=16e – 17e eeuw) = bloeiperiode op vlak v kunst,
literatuur en toneel
Relatie tss illusie en realiteit staat centraal, kunnen
we droom en realiteit onderscheiden?
Verhaal: ‘Het leven is een droom’ gaat over een Poolse
prins, Segismundo, die opgesloten zit in een kerker. Zijn
vader, koning Basilio, houdt hem daar gevangen. Deze had
namelijk als astroloog in de sterren gelezen dat zijn zoon
een tiran zou worden. Op een gegeven moment mag hij toch
voor een dag koning zijn, en wordt hij, na te zijn ingeslapen door middel van
een slaapdrank, naar het kasteel van zijn vader overgebracht. Wanneer hij daar
wakker wordt begint hij zich echter wreed te gedragen, zoals zijn vader in de
sterren had gelezen, en wordt hij weer opgesloten, na opnieuw te zijn
gedrogeerd. In zijn kerker vertelt zijn bewaker en opvoeder Clotaldo hem dat
alles wat gebeurd was in het kasteel van zijn vader slechts een droom was…
Vertegenwoordigers vd barok in:
3
, Italië:
Michelangelo (1475-1564)
Tintoretto (1518-1594)
Annibale Carracci (1560-1609)
Michelangelo Merisi da Caravaggio (1571-1610)
Peter Paul Rubens (1577-1640)
dynamisch, abundant en dramatisch
Spanje (realisme, verbinden met Italiaanse barok):
Jusepe de Ribera (1591-1652)
Francisco de Zurbarán (1598-1664)
Diego Velázquez (1599-1660)
Alonso Cano(1601-1667)
Algemene kenmerken vd barok:
-Sterke natuurgetrouwheid
-vastleggen vh dramatisch moment/suggestie wat gaat komen
-chiaroscuro (licht-schadumcontrast)
Voorbeelden
Narcissus, Caravaggio (1597-1599)
-chiaroscuro
-ingehouden beweging: spankracht tss de
dynamiek en de psycholgische fixatie v
Narcissus die opgaat in zijn spiegelbeeld
-meest dramatische moment: net voor
verdrinking van Narcissus
4
Map 1
Overzicht
Wat is cultuurgeschiedenis? specifiek gebied binnen de
geschiedschrijving, geeft een samenhangend beeld van een historische
periode of evolutie adhv verschillende gebieden van cultuur. (kunst,
literatuur, pol denken, architectuur…)
Architectuur leert ons dingen over het individu en de maatschappij
in een bepaalde context.
Materiele ruimte = ruïnes, plannen…
Imaginaire ruimte= architectuur afgebeeld in kunst (schilderijen,
literatuur…)
Individu en de context apart bestuderen concluderen hoe het
individu leefde in zijn/haar maatschappelijke context
Voorbeelden
Am Steinhof, Otto Wagner (1901-1909) = psychiatrische instelling
1
,Belangrijkste vb. vd modernistische arch. toegepast op de
psychiatrische instelling; zien=controle
Geeft opvattingen over
De psychiatrie: hygiëne, controle, decriminalisering, ordening
De patiënt: geen gevangene of misdadiger
Een gezonde maatschappij: niet verborgen, hygiënisch,
gecontroleerd, gezien
Les plaisirs du bal, Antoine Watteau (1715-1717)
Imaginaire ruimte dmv kunst (schilderij)
Afscheiding tussen:
Voorgrond: theatraal, sociaal gebeuren vh adellijk leven
Achtergrond: geïdealiseerd landschap
projectie van fantasie, toont hoe deze sociale klasse naar de wereld
keek, wereld = projectie van de verbeelding
2
,1.1 De cultuur van de barok
16e en 17e eeuw = turbulente eeuwen door oa. opkomst vh
protestantisme, godsdienstoorlogen (katholiek vs. protestant),
ontdekkingsreizen, revolutionaire ontwikkelingen…
Pol. Vlak: ontwikkeling vh vorstelijk absolutisme
(Frankrijk, Spanje) en ontwikkeling ve burgerlijke
cultuur (Noordelijke NL)
Kunst in de barok speelt met de illusie. Bedrogen worden door je
zintuigen (trompe-l’oeil) wordt ook ingezet in de religieuze strijd
La vida es sueño, Pedro Calderón de la Barca (1635)
=een vd meest vooraanstaande voorbeelden vd
litteraire barok tijdens de ‘Spaanse Gouden Eeuw’
(=16e – 17e eeuw) = bloeiperiode op vlak v kunst,
literatuur en toneel
Relatie tss illusie en realiteit staat centraal, kunnen
we droom en realiteit onderscheiden?
Verhaal: ‘Het leven is een droom’ gaat over een Poolse
prins, Segismundo, die opgesloten zit in een kerker. Zijn
vader, koning Basilio, houdt hem daar gevangen. Deze had
namelijk als astroloog in de sterren gelezen dat zijn zoon
een tiran zou worden. Op een gegeven moment mag hij toch
voor een dag koning zijn, en wordt hij, na te zijn ingeslapen door middel van
een slaapdrank, naar het kasteel van zijn vader overgebracht. Wanneer hij daar
wakker wordt begint hij zich echter wreed te gedragen, zoals zijn vader in de
sterren had gelezen, en wordt hij weer opgesloten, na opnieuw te zijn
gedrogeerd. In zijn kerker vertelt zijn bewaker en opvoeder Clotaldo hem dat
alles wat gebeurd was in het kasteel van zijn vader slechts een droom was…
Vertegenwoordigers vd barok in:
3
, Italië:
Michelangelo (1475-1564)
Tintoretto (1518-1594)
Annibale Carracci (1560-1609)
Michelangelo Merisi da Caravaggio (1571-1610)
Peter Paul Rubens (1577-1640)
dynamisch, abundant en dramatisch
Spanje (realisme, verbinden met Italiaanse barok):
Jusepe de Ribera (1591-1652)
Francisco de Zurbarán (1598-1664)
Diego Velázquez (1599-1660)
Alonso Cano(1601-1667)
Algemene kenmerken vd barok:
-Sterke natuurgetrouwheid
-vastleggen vh dramatisch moment/suggestie wat gaat komen
-chiaroscuro (licht-schadumcontrast)
Voorbeelden
Narcissus, Caravaggio (1597-1599)
-chiaroscuro
-ingehouden beweging: spankracht tss de
dynamiek en de psycholgische fixatie v
Narcissus die opgaat in zijn spiegelbeeld
-meest dramatische moment: net voor
verdrinking van Narcissus
4
