Samenvatting Krachtig kijken naar kinderen en jongeren

Krachtig kijken naar kinderen en jongeren 2020 - 2021



Spelen en het belang van spelen
Waarom spelen kinderen?
 Natuurlijke neiging tot spelen (Elly  Ontsnappen aan werkelijkheid
Singer)  Omgaan met onverwachte situaties
 FUN  Gevoelens en emoties uiten
 Begrijpen hoe wereld in elkaar zit en
hoe hierin handelen

 Ieder kind heeft recht op spelen!

Vrij spelen vertelt iets over:

 Ontdekkingsdrang  Hun belevingswereld
 Autonomie  Interesses en talenten
 Creativiteit  Buurt/samenleving waarin kind leeft

Speelvormen
Speelvormen baby
Bewegingsspelen of lichamelijke spelen (motorisch)  spelen waarbij kinderen de grote
spiergroepen gebruiken vb. tuimelen, rollen
Tactiele spelen (sensorisch)  spelen die de zintuigen prikkelen
vb. voelzak

Speelvormen peuter
Bewegingsspelen  dingen in beweging brengen
Vb. loopfiets
Manipulatieve spelen/ creatieve spelen  spelen waarbij kinderen hun handen gebruiken
Vb. zand, puzzels
Rollenspelen/ fantasiespelen  kind neemt een rol aan
Vb. mama en papa

Speelvormen kleuter
Bewegingsspelen
Vb. trampolines
Manipulatief/ creatief spelen
Vb. kasteel bouwen
Rollenspelen/ fantasiespelen  van eenvoudig naar complex
Vb. politie en boef
Regelspelen  spel met regels die moeten gerespecteerd worden
Vb. UNO




1

,Krachtig kijken naar kinderen en jongeren 2020 - 2021


Speelvormen lagereschoolkind
Gevoelig voor uitdaging, spanning, fysieke inspanning en competitie
Vb. estafetten
Groepsspelen
Vb. levende Stratego
Kampen bouwen, tenten bouwen  Robinsonfase
Passieve activiteiten  goede balans tussen actief en passief vinden
Vb. lezen
Techniek
Vb. Lego

Speelvormen jongeren
Beïnvloed door peergroup, wat vrienden doen, doe ik ook
Vaardigheden oefenen en bijsturen
Vb. skaten

ABC van spelen
Activiteit  samenhangend maar gevarieerd geheel van speelimpulsen
Verloop kwaliteitsvolle activiteit = wisselwerking tussen speelimpulsen
Activiteitenaanbod  geheel van activiteiten dat elke dag een begeleidersploeg wordt voorbereid
& voorgesteld aan de kinderen
Begeleider  volwassen persoon die kinderen en op jongeren ondersteunt in hun spelen
Spel  activiteit of bezigheid die ontspannend is maar wel aan bepaalde regels is gebonden vb.
voetbalspel
Spelen  plezier hebben, plezier maken uit gekheid zonder een uitgesproken doel
Speelaanbod  geheel van speelkansen die op een bepaald moment voorzien worden
Speelimpuls  kleine tussenkomst van een begeleider of van kinderen zelf die het spel verrijkt
Speelvisie  pedagogische visie op spelen
Spelend leren  methodiek die komt vanuit onderwijsmiddens
Verbreden van spelen  interventie van de begeleider die meer mogelijkheden geeft,
verschillende ideeën aanbrengt, zaken combineert
Verdiepen van spelen  interventie van de begeleider die meer mogelijkheden beperkt, eisen
oplegt, gerichter laat (door)werken
Vrij spelen  momenten waarop kinderen en of jongeren de ruimte, tijd en vrijheid krijgen om
spontaan tot zelfgekozen spelen te komen




2

,Krachtig kijken naar kinderen en jongeren 2020 - 2021


Spelen & ontwikkeling
Spelen = ontwikkeling

De Flow
In de flow zijn  vaardigheden en uitdaging zijn in balans
Te veel vaardigheid, te weinig uitdaging  verveling
Te weinig vaardigheden, te veel uitdaging  angst
Kind leert zoveel mogelijk in flow
Tijdens spelen ontwikkelen op diverse domeinen
Spelen is belangrijke verbinden tussen kind & volwassenen



VALKUIL!
Autonomie & creativiteit vergeten

 Konijn geven om te kleuren  verarming, geen autonomie
 Wit blad & helpen konijn te tekenen, ontdekken hoe konijn tekenen  scaffolding

De zone van naaste ontwikkeling
Vygotsky (1896-1934) – onderzoek hoe kinderen ontwikkelen door te spelen
Verschillende leerniveaus:

 Actuele/ feitelijke ontwikkelingsniveau  wat kind zelfstandig kan
 Hogere/ potentiële ontwikkelingsniveau  wat kind kan met ondersteuning  Zone van
naaste ontwikkeling

Scaffolding  helpen, begeleiden en sturen bij dingen die het nog niet zelfstandig kan

Ontwikkelen zonder formele of informele leerdruk
Kinderen moeten

 Kunnen participeren in het aanbod van de opvang
 Keuze hebben om al dan niet deel te nemen aan activiteiten
 Autonomie hebben binnen het aanbod


Katharsis:

1) Emoties van een ander ook voelen (empathie)
2) Uiting geven aan emotie (omgekeerde catharsis)
Vb. Syrische kindjes gebruiken veel zwart, raketten, …  verwerken wat ze
meegemaakt hebben
 Onbewust!




3

, Krachtig kijken naar kinderen en jongeren 2020 - 2021




Het krachtige kind & kind als onderzoeker
Kin visie  hoe kijken we naar kinderen?

Het krachtige kind en de krachtige jongere
Kindvisie door tijd geëvolueerd

Vroeger Nu
 Lege vaten  Vat vol mogelijkheden
 Onbeschreven bladen  Autonomie
 Tabula Rasa-perceptie  Eigen keuzes maken
 Onschuldig  Zelfstandiger en onafhankelijker
 IK wil het kind DIT leren  Kijken, luisteren en inspelen
 Hoe kan ik dit het best aanleren?  Interactie
Krachtig kindbeeld volgens Meeuwig Schepers en van der Werf:

 Krachtig
 Gedreven om te leren
 Vermogen om eigen kennis te produceren
 Initiatief nemen

Nederlands jeugdinstituut: leren omdat ze het graag willen

 Leren op eigen manier/ tempo
 Zijn graag zelfstandig en nemen initiatief
 Allerjongsten  eenvoudige keuzes
 Oudere kinderen  bewustere en complexere keuzes
 In stimuleren omgeving  zelfstandiger en onafhankelijker gedragen
 Durf/schrik om wereld te ontdekken
 Sterke band met volwassenen nodig ter bevestiging van hun zelfstandigheid
 Zelfvertrouwen ontwikkelen waardoor ze hun omgeving durven te onderzoeken
 Ontdekkingen die zowel veilig als uitdagend zijn

Het kind en de jongere als onderzoeker
Motor voor ontwikkeling
Kind = onderzoeker  al doende leren kinderen wereld ontdekken
Kind = nieuwsgierig & leergierig
Kind = onderzoeker  geven vorm aan eigen ontwikkeling

Analyseren hun ervaringen

Redenen om op onderzoek uit te gaan
1. Baby-peuter  zintuigelijk onderzoek, vooral via mond
2. Peuter-kleuter  willen begrijpen wat ze zien en denken
3. Lagereschoolkind  meer invloed hebben op omgeving
4. Lagereschoolkind – jongere  zoeken naar nieuwe uitdagingen

Voorwaarden om op onderzoek uit te gaan
1. Omgeving (ruimte & materiaal) = aanlokkelijk
2. Veilig voelen


4