Deel 1 Redeneren
Cognitieve achtegrond
Drievuldig brein (triune brain)
1.Oudste laag: reptielachtig brein
-Hersenstam en cerebellum
-Spieren, evenwicht, autonome functies
-Rigide, obsessief, compulsief gedrag
2.Tweede laag: oude zoogdierenbrein
-Limbisch brein: amygdala, hippocampus, hypothalamus
-Emoties, motivatie, stressrespons, geur
-+ Leren / geheugen via beloning (hippocampus)
3.Derde laag: recente zoogdierenbrein
-Neocortex: cognitie
Gevolg van evolutionaire wortel van menselijk redeneren
- Manipuleerbaarheid (ook ten goede) (‘nudging’)
Systeem 1 denken en Systeem 2 denken
Systeem 1: snel, intuïtief denken
-Automatisch; vaak onbewust; associatief; geleerde patronen
-Op basis van snelle indrukken → gevaar voor bias!
-Stuurt meeste van onze handelingen en gedrag
-Vaardigheden uit reptielen en limbisch brein
, Systeem 2: traag, analytisch
-Vereist inspanning en aandacht: ideeën ordenen, nadenken over wat te doen
-Rekenen, logisch redeneren, bewuste keuzes
- (Overrulet soms Systeem 1)
Systeem 1 ≠ emotie
Systeem 2 ≠ rede
● emotie en rede in beide systemen
Systeem 1: lezen en autorijden: patroonherkenning, taalintuïtie,
routinehandelingen, automatische vaardigheden
Systeem 2: rationeel omgaan met frustratie: emotie beheersen, impulscontrole,
plannen
● verschil = snelheid en mate van controle en inspanning, niet “gevoel vs verstand”
-> Overgang van Systeem 2 naar Systeem 1
● Inslijting – rol van ervaring
● Keerzijde: curse of knowledge à als kennis vanzelfsprekend is (geworden), is
deze vaak ook moeilijker om over te dragen
Systeem 2: actieve controle van verbanden
Systeem 1: spontaan verbanden tussen allerlei soorten informatie (concepten,
gebeurtenissen, stellingen …)
1.Voordelen van systeem 1
● Coherent kader: uit losse prikkels en feiten samenhangend, betekenisvol verhaal
● Efficiëntie: werkt snel en met weinig mentale inspanning → handig voor
routinebeslissingen
● Detecteert sneller mogelijk gevaar en stuurt onmiddellijke reactie aan
● intuïtie / buikgevoel gericht op veiligheid en dus op herkennen dreiging
● vb. ”als we luide brul horen, kunnen we er misschien maar beter van uitgaan dat
het een leeuw is, ook al hebben we technisch gezien onvoldoende informatie om
dat met zekerheid te kunnen concluderen”
● Automatisering van vaardigheden door oefening
2.Nadelen van systeem 1
Cognitieve achtegrond
Drievuldig brein (triune brain)
1.Oudste laag: reptielachtig brein
-Hersenstam en cerebellum
-Spieren, evenwicht, autonome functies
-Rigide, obsessief, compulsief gedrag
2.Tweede laag: oude zoogdierenbrein
-Limbisch brein: amygdala, hippocampus, hypothalamus
-Emoties, motivatie, stressrespons, geur
-+ Leren / geheugen via beloning (hippocampus)
3.Derde laag: recente zoogdierenbrein
-Neocortex: cognitie
Gevolg van evolutionaire wortel van menselijk redeneren
- Manipuleerbaarheid (ook ten goede) (‘nudging’)
Systeem 1 denken en Systeem 2 denken
Systeem 1: snel, intuïtief denken
-Automatisch; vaak onbewust; associatief; geleerde patronen
-Op basis van snelle indrukken → gevaar voor bias!
-Stuurt meeste van onze handelingen en gedrag
-Vaardigheden uit reptielen en limbisch brein
, Systeem 2: traag, analytisch
-Vereist inspanning en aandacht: ideeën ordenen, nadenken over wat te doen
-Rekenen, logisch redeneren, bewuste keuzes
- (Overrulet soms Systeem 1)
Systeem 1 ≠ emotie
Systeem 2 ≠ rede
● emotie en rede in beide systemen
Systeem 1: lezen en autorijden: patroonherkenning, taalintuïtie,
routinehandelingen, automatische vaardigheden
Systeem 2: rationeel omgaan met frustratie: emotie beheersen, impulscontrole,
plannen
● verschil = snelheid en mate van controle en inspanning, niet “gevoel vs verstand”
-> Overgang van Systeem 2 naar Systeem 1
● Inslijting – rol van ervaring
● Keerzijde: curse of knowledge à als kennis vanzelfsprekend is (geworden), is
deze vaak ook moeilijker om over te dragen
Systeem 2: actieve controle van verbanden
Systeem 1: spontaan verbanden tussen allerlei soorten informatie (concepten,
gebeurtenissen, stellingen …)
1.Voordelen van systeem 1
● Coherent kader: uit losse prikkels en feiten samenhangend, betekenisvol verhaal
● Efficiëntie: werkt snel en met weinig mentale inspanning → handig voor
routinebeslissingen
● Detecteert sneller mogelijk gevaar en stuurt onmiddellijke reactie aan
● intuïtie / buikgevoel gericht op veiligheid en dus op herkennen dreiging
● vb. ”als we luide brul horen, kunnen we er misschien maar beter van uitgaan dat
het een leeuw is, ook al hebben we technisch gezien onvoldoende informatie om
dat met zekerheid te kunnen concluderen”
● Automatisering van vaardigheden door oefening
2.Nadelen van systeem 1
