ORTHOPEDAGOGIEK POB
LES 1 inleiding en historiek
I1. SITUERING OPLEIDINGSONDERDEEL
Orthopedagogiek is de wetenschap van het methodisch, integratief en zinvol sociaal
interactief handelen in opvoedkundige situaties die als problematisch ervaren worden, met
als doel leefsituaties, kwaliteit van leven, participatie te verbeteren.
Doelgroepen= Orthopedagogiek & Disability Studies
Werkvelden= Praktijk, onderzoek & beleid
Belangrijke woorden : leefsituaties, kwaliteit van leven en participatie/inclusie.
We kijken altijd naar de mensen hun leefsituaties om ze zo, richting kwaliteit van leven proberen “beteren”,
met oog op participatie en inclusie. Uiteindelijk willen we dat ze opnieuw kunnen deelnemen aan de
samenleving.
Structuren en sectoren :
Jeugdhulp
Kind en gezin
VAPH
Opgroeien
Jeugdrechtbank
Federale overheidsdienst justitie
CCG
Pleegzorg
…
I2. WERKVELDEN IN BEWEGING
5 werkvelden
Opvang, begeleiding en ondersteuning voor personen met een beperking
Preventie en hulpverlening in het kader van de bijzondere jeugdzorg/ Jongerenwelzijn/
Jeugdhulp
Buitengewoon, geïntegreerd en inclusief onderwijs
Observatie, opvang en behandeling binnen de geestelijke gezondheidszorg -Integrale
jeugdhulp
Integrale jeugdhulp
Zoveel meer dan enkel beperkingen
!! Erkenning van de klinisch orthopedagoog als autonoom gezondheidszorg !!
“Het uitoefenen van de klinisch orthopedagogiek is het vanuit een wetenschappelijk
onderbouwd referentiekader verrichten van autonome handelingen gericht op de preventie,
de diagnostiek, de begeleiding en behandeling van opvoedings, ontwikkelings, leer, gedrags
en emotionele problemen en de psychosociale gevolgen ervan bij kinderen, jongeren of
volwassenen en hun context.”
Indeling boek
Steeds dezelfde pijl:
historisch overzicht > actuele situatie > recente ontwikkelingen en toekomstperspectieven >
kritische analyse evoluties en tendensen
Gelijkenissen en gelijkaardige evoluties over sectoren heen:
deinstitutionalisering/ vermaatschappelijking van zorg
Vraaggerichte en geïndividualiseerde hulp: zorg op maat, recht op zelfbepaling, participatie
, Integratie, coördinatie, afstemming van zorg
Van kwaliteit van zorg / Quality of Care naar kwaliteit van bestaan / Quality of Life
Inclusief beleid…
Wervelden in beweging : organisatie
6) Oprichting Vlaams Agentschap voor personen met een handicap (2006)
7) Nieuwe wet op de Jeugdbescherming (2006)
8) Nieuwe reconversie in de GGZ (2011)
9) Implementatie Integrale Jeugdhulp (2014)
10) Nieuwe Potpourriwet internering (2017)
11) Kind en Gezin en Jongerenwelzijn smelten samen tot Agentschap Opgroeien (2020)
Dynamisch karakter, aanhoudende uitdagingen
12) Comités worden Ondersteuningscentra Jeugdzorg (2014)
13) Uitrollen van de Integrale Jeugdhulp in Vlaanderen (2014)
14) Het M-decreet voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften
(2014- 2015) > ondersteuningsnetwerken (2017)
15) Implementatie van artikel 107 in de ggz (2010)
16) Klinisch orthopedagoog als ggz-beroep (2016)
17) Persoonsvolgende financiering (2017)
Constante vernieuwingen/veranderingen! Learning never ends.
I3. ORGANISATIE VAN ZORG IN VLAANDEREN
HOE IS DE ZORG GEORGANISEERD
Pleegzorg: niet alleen kinderen, ook volwassenen (met een beperking)
Outreaching: we kijken waar de mensen zijn die hulpverlening nodig hebben
Bemoeizorg: mensen die niet geholpen willen worden, hulpverlener zet eerste stap
Instroom, doorstroom en uitstroom in zorg
Subsidiariteitsbeginsel: je moet het niet hoger oplossen als het lager ook kan
Zorgverstrekkers in Vlaanderen
Overheid (publieke sector): gemeenschapsinstellingen, OPZ Geel en Rekem Openbaar Psychiatrisch
Zorgcentrum…
Privéinitiatief : profit versus non profit -> “Caritas catholica”, vzw’s (katholieke vs. vrijzinnige en pluralistisch
,initiatieven.) versus private zorgaanbieders (wzc, thuishulp, beveiliging)
Informele versus formele zorg : mantelzorg (partners, kinderen, ouders en buren) versus
vrijwilligerswerk: ondersteuning van professionelen of zelf hulp verlenen, zelfhulp- en belangengroepen.
Mantelzorg
Wanneer ben je mantelzorger? Als je: hulp of zorg biedt aan iemand die omwille van ziekte,
handicap of ouderdom is zorgbehoevend in nabije kring.
Belangrijk is dat er ook zorg voorzien wordt voor de mantelzorg zelf, omdat het ook een “last”
(psychologisch) kan geven.
Zie ZOJONG
Vrijwilligers
Vrijwilligers zijn belangrijke onmisbare aanvulling op betaalde arbeidskrachten.
Zie VLAANDERENVRIJWILLIGT
Zelfhulp
= Aanvullende vorm van ondersteuning, naast
professionele en informatie ondersteuners
Belang van lotgenotencontact
Veel aandoeningen vereisen continue ondersteuning
Laagdrempelig
ZORG EN ONDERSTEUNING VOOR PERSONEN MET EEN HANDICAP
Wat doet het Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap (VAPH)
Zorg en ondersteuning, geen tewerkstelling.
Aanvraagprocedure (NRTH = niet rechtstreeks toegankelijke hulpverlening – meerderjarigen).
Van aanbodgestuurde zorg naar persoonsgebonden ondersteuning
Kwaliteitsdecreet (1997, 2011, 2017)
Doel: Verstrekken van verantwoorde hulp- en dienstverlening
Garant staan voor effectiviteit, efficiëntie en continuïteit van de aangeboden hulp.
Erkenningsvoorwaarde:
Verantwoorde hulp- en dienstverlening
Gebruikersgerichtheid
Maatschappelijke
aanvaardbaarheid
Doeltreffendheid
Doelmatigheid
Continuïteit
Elke voorziening moet kwaliteitsbeleid ontwikkelen en vastleggen in een kwaliteitshandboek
27-04-2017: Enkele aanpassingen n.a.v. invoering PVF
, DE BIJZONDERE JEUGDZORG
Steeds meer jongeren in de jeugdzorg
Intersectorale toegangspoort
OCJ en Sociale diensten JRB
Voorzieningenbeleid:
private voorzieningen en projecten
Gemeenschapsinstellingen
ONDERWIJS VOOR LEERLINGEN MET
EEN (FUNCTIE)BEPERKING
Minister van onderwijs= Ben Weyts
BKLO, BLO en BuSO
CLB
M-decreet (1 september 2015):
kinderen met een beperking
hebben ook recht op een
school in de buurt, zodat ze
bijvoorbeeld met vriendjes uit
hun wijk kunnen spelen.
Ondersteuningsteams (2017)
Basiszorg
Verhoogde zorg
Uitbreiding van de zorg
Geestelijke gezondheidszorg:
Residentiële vs. ambulante voorzieningen
Reorganisatie van de ggz
Art. 107 binnen ziekenhuiswet (federaal)
5 basisfuncties
Versterken van de eerste lijn
Organisatie in GGZ netwerken (minder in Wallonië
want minder volk).
NAAR EEN INTEGRALE JEUGDHULP
Wat was het probleem?
‘Verkokerd’
Overlappingen / onvoldoende spreiding
Doorverwijzing bepaald door het bestaande
aanbod ipv door de eigenlijke vraag
Globale gegevens over zorgvraag
ontbreken
LES 1 inleiding en historiek
I1. SITUERING OPLEIDINGSONDERDEEL
Orthopedagogiek is de wetenschap van het methodisch, integratief en zinvol sociaal
interactief handelen in opvoedkundige situaties die als problematisch ervaren worden, met
als doel leefsituaties, kwaliteit van leven, participatie te verbeteren.
Doelgroepen= Orthopedagogiek & Disability Studies
Werkvelden= Praktijk, onderzoek & beleid
Belangrijke woorden : leefsituaties, kwaliteit van leven en participatie/inclusie.
We kijken altijd naar de mensen hun leefsituaties om ze zo, richting kwaliteit van leven proberen “beteren”,
met oog op participatie en inclusie. Uiteindelijk willen we dat ze opnieuw kunnen deelnemen aan de
samenleving.
Structuren en sectoren :
Jeugdhulp
Kind en gezin
VAPH
Opgroeien
Jeugdrechtbank
Federale overheidsdienst justitie
CCG
Pleegzorg
…
I2. WERKVELDEN IN BEWEGING
5 werkvelden
Opvang, begeleiding en ondersteuning voor personen met een beperking
Preventie en hulpverlening in het kader van de bijzondere jeugdzorg/ Jongerenwelzijn/
Jeugdhulp
Buitengewoon, geïntegreerd en inclusief onderwijs
Observatie, opvang en behandeling binnen de geestelijke gezondheidszorg -Integrale
jeugdhulp
Integrale jeugdhulp
Zoveel meer dan enkel beperkingen
!! Erkenning van de klinisch orthopedagoog als autonoom gezondheidszorg !!
“Het uitoefenen van de klinisch orthopedagogiek is het vanuit een wetenschappelijk
onderbouwd referentiekader verrichten van autonome handelingen gericht op de preventie,
de diagnostiek, de begeleiding en behandeling van opvoedings, ontwikkelings, leer, gedrags
en emotionele problemen en de psychosociale gevolgen ervan bij kinderen, jongeren of
volwassenen en hun context.”
Indeling boek
Steeds dezelfde pijl:
historisch overzicht > actuele situatie > recente ontwikkelingen en toekomstperspectieven >
kritische analyse evoluties en tendensen
Gelijkenissen en gelijkaardige evoluties over sectoren heen:
deinstitutionalisering/ vermaatschappelijking van zorg
Vraaggerichte en geïndividualiseerde hulp: zorg op maat, recht op zelfbepaling, participatie
, Integratie, coördinatie, afstemming van zorg
Van kwaliteit van zorg / Quality of Care naar kwaliteit van bestaan / Quality of Life
Inclusief beleid…
Wervelden in beweging : organisatie
6) Oprichting Vlaams Agentschap voor personen met een handicap (2006)
7) Nieuwe wet op de Jeugdbescherming (2006)
8) Nieuwe reconversie in de GGZ (2011)
9) Implementatie Integrale Jeugdhulp (2014)
10) Nieuwe Potpourriwet internering (2017)
11) Kind en Gezin en Jongerenwelzijn smelten samen tot Agentschap Opgroeien (2020)
Dynamisch karakter, aanhoudende uitdagingen
12) Comités worden Ondersteuningscentra Jeugdzorg (2014)
13) Uitrollen van de Integrale Jeugdhulp in Vlaanderen (2014)
14) Het M-decreet voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften
(2014- 2015) > ondersteuningsnetwerken (2017)
15) Implementatie van artikel 107 in de ggz (2010)
16) Klinisch orthopedagoog als ggz-beroep (2016)
17) Persoonsvolgende financiering (2017)
Constante vernieuwingen/veranderingen! Learning never ends.
I3. ORGANISATIE VAN ZORG IN VLAANDEREN
HOE IS DE ZORG GEORGANISEERD
Pleegzorg: niet alleen kinderen, ook volwassenen (met een beperking)
Outreaching: we kijken waar de mensen zijn die hulpverlening nodig hebben
Bemoeizorg: mensen die niet geholpen willen worden, hulpverlener zet eerste stap
Instroom, doorstroom en uitstroom in zorg
Subsidiariteitsbeginsel: je moet het niet hoger oplossen als het lager ook kan
Zorgverstrekkers in Vlaanderen
Overheid (publieke sector): gemeenschapsinstellingen, OPZ Geel en Rekem Openbaar Psychiatrisch
Zorgcentrum…
Privéinitiatief : profit versus non profit -> “Caritas catholica”, vzw’s (katholieke vs. vrijzinnige en pluralistisch
,initiatieven.) versus private zorgaanbieders (wzc, thuishulp, beveiliging)
Informele versus formele zorg : mantelzorg (partners, kinderen, ouders en buren) versus
vrijwilligerswerk: ondersteuning van professionelen of zelf hulp verlenen, zelfhulp- en belangengroepen.
Mantelzorg
Wanneer ben je mantelzorger? Als je: hulp of zorg biedt aan iemand die omwille van ziekte,
handicap of ouderdom is zorgbehoevend in nabije kring.
Belangrijk is dat er ook zorg voorzien wordt voor de mantelzorg zelf, omdat het ook een “last”
(psychologisch) kan geven.
Zie ZOJONG
Vrijwilligers
Vrijwilligers zijn belangrijke onmisbare aanvulling op betaalde arbeidskrachten.
Zie VLAANDERENVRIJWILLIGT
Zelfhulp
= Aanvullende vorm van ondersteuning, naast
professionele en informatie ondersteuners
Belang van lotgenotencontact
Veel aandoeningen vereisen continue ondersteuning
Laagdrempelig
ZORG EN ONDERSTEUNING VOOR PERSONEN MET EEN HANDICAP
Wat doet het Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap (VAPH)
Zorg en ondersteuning, geen tewerkstelling.
Aanvraagprocedure (NRTH = niet rechtstreeks toegankelijke hulpverlening – meerderjarigen).
Van aanbodgestuurde zorg naar persoonsgebonden ondersteuning
Kwaliteitsdecreet (1997, 2011, 2017)
Doel: Verstrekken van verantwoorde hulp- en dienstverlening
Garant staan voor effectiviteit, efficiëntie en continuïteit van de aangeboden hulp.
Erkenningsvoorwaarde:
Verantwoorde hulp- en dienstverlening
Gebruikersgerichtheid
Maatschappelijke
aanvaardbaarheid
Doeltreffendheid
Doelmatigheid
Continuïteit
Elke voorziening moet kwaliteitsbeleid ontwikkelen en vastleggen in een kwaliteitshandboek
27-04-2017: Enkele aanpassingen n.a.v. invoering PVF
, DE BIJZONDERE JEUGDZORG
Steeds meer jongeren in de jeugdzorg
Intersectorale toegangspoort
OCJ en Sociale diensten JRB
Voorzieningenbeleid:
private voorzieningen en projecten
Gemeenschapsinstellingen
ONDERWIJS VOOR LEERLINGEN MET
EEN (FUNCTIE)BEPERKING
Minister van onderwijs= Ben Weyts
BKLO, BLO en BuSO
CLB
M-decreet (1 september 2015):
kinderen met een beperking
hebben ook recht op een
school in de buurt, zodat ze
bijvoorbeeld met vriendjes uit
hun wijk kunnen spelen.
Ondersteuningsteams (2017)
Basiszorg
Verhoogde zorg
Uitbreiding van de zorg
Geestelijke gezondheidszorg:
Residentiële vs. ambulante voorzieningen
Reorganisatie van de ggz
Art. 107 binnen ziekenhuiswet (federaal)
5 basisfuncties
Versterken van de eerste lijn
Organisatie in GGZ netwerken (minder in Wallonië
want minder volk).
NAAR EEN INTEGRALE JEUGDHULP
Wat was het probleem?
‘Verkokerd’
Overlappingen / onvoldoende spreiding
Doorverwijzing bepaald door het bestaande
aanbod ipv door de eigenlijke vraag
Globale gegevens over zorgvraag
ontbreken
