Verlenen van zorg op maat: geneeskunde/heelkunde PATHOLOGIE 2
Exacte wetenschappen
DEEL 1: weefseloxygenatie
Een adequate weefseloxygenatie hangt af van de verhouding tussen de aanvoer van O2 of D(elivery) O2 en het
verbruik van O2 (VO2) in de weefsels. Deze verhouding wordt ook wel weergegeven als DO2/VO2.
● O2-opname
o Respiratie (zuurstof uit de lucht opnemen via de ademhaling)
o opnemen van O2 = oxygenatie
o afgifte van CO2 = ventilatie
o pulse-oxymeter = een toestel dat ons informatie verschaft over de mate waarin een patiënt zuurstof
kan opnemen
● O2-transport
● O2-afgifte
1.1 O2-opname
De O2-opname is vnl. afhankelijk van volgende factoren:
● Fractie van ingeademde O2 of FiO2
● Een adequate respiratie
● Een correcte ventilatie-perfusie verhouding (V/Q)
1.1.1 Fractie van ingeademde O2
● Inspiratoire zuurstoffractie (FiO2): de fractie van de ingeademde O2. Uiteraard zullen mensen qua O2-
opname in de problemen komen indien de ingeademde omgevingslucht een FiO2 heeft lager dan 0,21. Een
van de vele in te stellen parameters op een beademingstoestel is de FiO2. Deze kan ingesteld worden tussen de
0.21 en 1.
1.1.2 Adequate alveolaire ventilatie (VA)
● Lucht die op een adequate manier in en uit de longen kan zodat de O2 de longen en meer specifiek de normaal
werkende alveolen bereikt.
● Een adequate ventilatie vraagt naast een correct werkend ademhalingscentrum, zenuwgeleiding (n. phrenicus)
en performante ademhalingsspieren, ook een vrije luchtwel en voldoende correct werkende alveolen.
● Totaal ademminuut-volume (MV) 🡪 uitgedrukt in ml
o = de respiratoire frequentie (/min) x terugvolume of tidal volume (TV)
● Dode ruimte ventilatie (VD) 🡪 uitgedrukt in ml
● Terugvolume of Tidal volume 🡪 volume lucht (in ml) dat per ademhalingsteug wordt ingeademd.
o bv: MV van pat. die een TV heeft van 500ml en een frequentie van 15/min: 15/min x 500 = 7500
● Dode ruimte 🡪 de ruimte waar zich geen lucht bevindt, maar waar geen gasuitwisseling plaats vindt.
Anatomische dode ruimte de hoeveelheid lucht (in ml.) in de luchtwegen die niet deelnemen
in een gasuitwisseling. Bij volwassenen: 100-200ml. De trachea,
bronchiën, bronchiolen bevat lucht die deel uitmaakt van het
teugvolume maar niet deelneemt aan de gasuitwisseling.
Alveolaire dode ruimte De hoeveelheid lucht (in ml.) in de alveolen waar geen
gasuitwisseling plaatsvindt. (bv bij COPD pat is deze zeer groot)
Fysiologische dode ruimte De som van anatomische en alveolaire dode ruimte
Materiaalgebonden dode de hoeveelheid lucht (in ml.) die in materiaal vnl. heat and moisture
ruimte exchanger aanwezig is bij spontaan ademende patiënten.
VA = MV – VD
1.1.3 Een correcte ventilatie perfusie verhouding (Va/ Q ratio)
Va/Q: geeft de verhouding aan tss de hoeveelheid lucht die in contact komt met een hoeveelheid capillair bloed en dit
thv het alveolair membraan. De Va/Q ratio geeft de verhouding weer tss enderzijds de hoeveelheid lucht die per
minuut de alveolen bereikt en anderzijds de hoeveelheid bloed/min de alveolen bereikt.
Va = het volume lucht dat tijdens de inspiratie de gezonde longalveolen bereikt
Q = perfusie, het deel van de longcapillairen dat adequaat doorbloed wordt
Stoornissen die de Va/Q ratio negatief beïnvloeden kunnen dus zowel van ventilatoire aard zijn (COPD,
pneumothorax, pneumonie,…) en/of van perfusie-aard (longembool, annemie,…)
1.1.4 Gasuitwisseling via diffusie
1
,Gasuitwisseling: het proces in de capillairen waarbij CO2 en O2 onderling worden uiggewisseld.
Diffusie: passief transportproces waarbij stoffen zich verplaatsen van een gebied van hoge
concentratie naar een gebied van lage concentratie
Aangezien binnen de alveolen de partiële druk van O2 (PO2) 104 mm Hg is (waterdamp door onze
luchtwegen toegevoegd aan de ingeademde lucht, verdunt de gassen) en deze van het (gemengd)
veneus bloed 40 mm Hg, verplaatst O2 zich van de alveolaire ruimte naar de bloedbaan. Hetzelfde proces maar in de
andere richting gebeurt met CO2. Aangezien de PCO2 van de alveolaire lucht slechts 40 mmHg is en de PCO2 in het
(gemengd) veneus bloed 46 mm Hg is, verplaatst CO2 zich van het bloed naar de alveolaire ruimte. (noot :
verminderde difussiecapaciteit vb longoedeem)
1.2 O2 aanbod of DO2
Zuurstofaanbod in ons bloed afh. van:
● Arteriële zuurstofcontent (Ca02)
● De cardiac output (CO)
1.2.1 Arteriële zuurstofcontent of CaO2
CaO2: Geeft de hoeveelheid (ml. O2/dl) zuurstof aan in het arterieel bloed. Deze bestaat uit de som van de
hoeveelheid zuurstof gebonden aan hemoglobine (Hb) en de hoeveelheid vrije zuurstof in het plasma.
CaO2 = (Hb x 1,34 x SaO2) + (0,003 x Pa O2).
● Hb: het haemoglobinegehalte in het bloed uitgedrukt in gr/dl
● 1,34: de hoeveelheid O2 (ml) dat aan één gr Hb kan gebonden worden
● SaO2: het haemoglobinegehalte in het bloed uitgedrukt in gr/dl
● 0,003 : oplossingscoëfficiënt vr O2 in het plasma. Per mmHg PaO2 is er 0,003 ml O2 opgelost in het plasma.
● Pa O2 : partiële zuurstofspanning in het arterieel bloed, uitgedrukt in mm Hg
1.2.2 Cardiac output (CO) of hartminuutvolume
Cardiac output (l/min): geeft het aantal liter bloed dat het linker ventrikel per minuut uitpompt.
Hoe meten?
● Via Swan-Ganz katheter of pulmonale thermodilutiemethode
● PICCO (Pulse Contour Cardiac Output)
1.2.3 Casussen O2 transport
Casus 1 : gezonde man met normaalwaarden van onderstaande parameters (SaO2 normaalwaarde ~97 %)
Hb 15 g/dl (normaalwaarden 12-16 g/dl)
SaO2 100 % (alle Hb is gesatureerd met zuurstof)
PaO2 100 mm Hg
CO:5l/min
1. Hoeveel zuurstof bevat het arteriële bloed (CaO2) en hoeveel O2 wordt er aan de weefsels aangeboden ?
o CaO2 =(Hbx1,34xSaO2)+(0,003xPaO2)
o CaO2 =(150g/lx1,34x1.0)+(0,003x100mmHg)
o CaO2 =201ml+0,3ml
o Eén liter arterieel bloed bevat dus circa 200 ml. O2
o CO=5l/min
o Hoeveelheid zuurstof dat per minuut het linker ventrikel verlaat is dus 200 ml x 5 = 1000 ml./min.
DO2 (O2 aanbod) is dus gelijk aan CaO2 x CO
Casus 2 : anemische patiënt (overige identieke parameters normaal)
● Hb 7,5 g/dl (normaalwaarden 12-16 g/dl)
● CaO2 =(Hbx1,34xSaO2)+(0,003xPaO2)
● CaO2 =(75g/lx1,34x1.0)+(0,003x100mmHg)
● CaO2 =100,5ml+0,3ml
● Eén liter arterieel bloed bevat dus circa 100 ml. O2
● CO=5l/min
● Hoeveelheid zuurstof dat per minuut linker ventrikel verlaat, is dus 100 ml x 5 = 500 ml/min
Conclusie
Een verandering in het hemoglobinegehalte heeft een proportioneel even grote verandering in DO2 tot gevolg.
🡪 In casus twee leidt een halvering van het hemoglobinegehalte ook tot een halvering van DO2 tot gevolg.
1.3 O2 afgifte
2
,Thv de capillairen gaat de zuurstof die gebonden is aan hemoglobine over via een proces van diffusie naar de
lichaamscellen. De zuurstofafgifte van het capillaire bloed naar de cel hangt o.a. af van de afstand tussen beide alsook
de graad van dilatatie of constrictie van de arteriolen dewelke de weefsels van O2 voorzien.
DEEL 2 bewaking en ondersteuning van de respiratoire functie
2.1 Opvolging van de respiratoire functie: klinische observatie
Respiratie of ademhaling heeft een tweedelige functie:
● Opname van O2 of oxygenatie
● Afgifte van CO2 of ventilatie
Respiratoire insufficiëntie: de ventilatie en/of oxygenatie van het bloed schiet tekort. Het is een stoornis in de
longfunctie die zich uit in een te lage arteriële zuurstofspanning PaO2 en/of een te hoge PaCO2.
Klinische observatie:
2.1.1 Frequentie van de ademhaling
- het aantal maal dat je in 1 minuut inademt
- Tellen hoe vaak iemand borst uitzet gedurende 30 seconden 🡪 x 2
- ideaal zonder medeweten van de patiënt
🡪 indien deze methode moeilijk is, kan de luchtstroom van een evt ademhaling tegen de hand (of wang) gebruikt
worden om de frequentie vast te stellen.
Normale ademhaling: eupnoe
<12/min: bradypnoe
>18/min: tachypnoe
Ademhaling afwezig: apnoe
Normaalwaarden: 12 – 18 AH/min
2.1.2 Diepte van de ademhaling
Moeilijk objectief meetbaar, dient op zicht te gebeuren bij spontaan ademende patiënt.
● Hyperpnoe bij een abnormaal diepe ademhaling met of zonder verandering in ademhalingsfrequentie. Er
is sprake van een hoog tidal volume.
● Hypopnoe bij een abnormaal oppervlakkige ademhaling met of zonder verandering in
ademhalingsfrequentie. Er is sprake van een laag tidal volume.
2.1.3 Regelmaat van de ademhaling
Bepaald door de duur van de pauzes tussen de in- en uitademing.
2.1.4 Luisteren en ausculteren
Ademhalingsstoornissen kunnen vergezeld worden door een hoorbare AH: hijgend, snakkend, snurkend, rochelend of
piepende AH.
Stridor: een piepend of gierend geluid, een door vernauwingen in de hogere of lagere luchtwegen teweeggebrachte
hoorbare AH.
● Inspiratoire stridor: geluid veroorzaakt door lucht langs een obstructie (volw: 70-80% afsluiting van de BLW)
o vraagt onmiddelijke interventie: verwijderen vreemd lichaam (corpus alienum) of intubatie.
● Expiratoire stridor (wheezing): voornamelijk bij vernauwing van kleine luchtwegen. Er is sprake van
verlengde expiratie (verlengt expirium).
2.1.5 Thoracexcursies
Ritme en symmetrie van thoraxbewegingen vastleggen door naar thorax te kijken en deze met beide handen te
betasten.
● Ontbrekende thoraxexcursies kunnen wijzen op apnoe
● Assymetrisch opgaan van thorax kan wijzen op pneumothorax of atelectase
2.1.6 Afwijkende ademhalingspatronen (zowel in frequentie als in diepte)
- Cheyne-Stokes ademhaling: Een ritmische opeenvolging van ademstilstand, gevolgd door toenemende
hyperpnoe die dan terug vertraagt en overgaat in apnoe
3
, ● Biot ademhaling: Periodieke adempauze totdat het ademcentrum wordt geprikkeld door zuurstofgebrek o.a.
bij verhoogde hersendruk. Merk op dat er momenten van hyperpnoe (of normopnoe) kunnen zijn, gevolgd
door apnoe.
● Kussmaule ademhaling: Een zeer diepe (snurkende) ononderbroken en regelmatige ademhaling
optredend bij sterke (metabole) acidose.
● Gaspende ademhaling/agonale ademhaling: Een niet effectieve (er is geen luchtverplaatsing van en naar de
longen) reflexmatige ademhaling die lijkt als het happen van een vis op het droge. Komt vaak voor bij pat
met een circulatiestilstand.
2.1.7 Respiratoire insufficiëntie: klinische tekenen
Tekenen van respiratoire insufficiëntie:
● Dyspnoe : subjectieve beleving van de patiënt
● (extreme) angst en onrust ten gevolge van dyspnoe
● Veranderend ademhalingspatroon (tachypnoe, oppervlakkig ademen,...)
● Verwardheid
● Gebruik van hulpademhalingsspieren
o hals en schoudergordel (scalenusspieren en m. sternocleidomastoideus
o soms neusvleugelen
● Centrale (lippen en aangezicht) en of perifere cyanose (extremiteiten zoals vingers en tenen)
● Toegenomen ademarbeid of work of breathing met als eindstadium uitputting en volledige respiratoire
decompensatie met kans op circulatiestilstand
Oorzaken van respiratoire insufficiëntie:
● Onvoldoende ventilatie
o Hypoventilatie
o Stoornis in V/Q
● Gestoorde oxygenatie:
o Afgenomen inspiratoire zuurstofspanning
▪ Verblijf op grote hoogte
▪ Verandering van luchtsamenstelling
o Hypoventilatie
▪ Depressie ademhalingscentrum (vb. morfine)
▪ Uitputting ademhalingsspieren, spierzwakte
▪ Hoge cervicale dwarslaesie
▪ Luchtwegobstructie
o Stoornissen V/Q
o Rechts/links shunt: bloed bereikt de grote circulatie zonder de longen te passeren vb bij atriaal
septumdefect
o Stoornis in de zuurstofdiffusie tgv veranderingen in het alveolair capillair membraan
▪ Longoedeem
▪ Ontstekingsreacties…
2.2 Opvolging van de respiratoire functie: monitoring en arteriële bloedgasanalyse
2.2.1 ademhalingsfrequentie afgeleid van het ECG
De monitor berekent via twee ECG elektrodes (RA en LL) op de borstkast de ademhalingsfrequentie.
Monitorweergave bestaat uit de ademhalingsfrequentie (RR) en een waveform.
🡪 VPK aandachtspuntje: correcte huidvoorbereiding voor aanbrengen elektroden
2.2.2 Pulse-oxymetrie
2.2.2.1 Definitie en betekenis van de waarde
- Niet invasieve techniek
4
Exacte wetenschappen
DEEL 1: weefseloxygenatie
Een adequate weefseloxygenatie hangt af van de verhouding tussen de aanvoer van O2 of D(elivery) O2 en het
verbruik van O2 (VO2) in de weefsels. Deze verhouding wordt ook wel weergegeven als DO2/VO2.
● O2-opname
o Respiratie (zuurstof uit de lucht opnemen via de ademhaling)
o opnemen van O2 = oxygenatie
o afgifte van CO2 = ventilatie
o pulse-oxymeter = een toestel dat ons informatie verschaft over de mate waarin een patiënt zuurstof
kan opnemen
● O2-transport
● O2-afgifte
1.1 O2-opname
De O2-opname is vnl. afhankelijk van volgende factoren:
● Fractie van ingeademde O2 of FiO2
● Een adequate respiratie
● Een correcte ventilatie-perfusie verhouding (V/Q)
1.1.1 Fractie van ingeademde O2
● Inspiratoire zuurstoffractie (FiO2): de fractie van de ingeademde O2. Uiteraard zullen mensen qua O2-
opname in de problemen komen indien de ingeademde omgevingslucht een FiO2 heeft lager dan 0,21. Een
van de vele in te stellen parameters op een beademingstoestel is de FiO2. Deze kan ingesteld worden tussen de
0.21 en 1.
1.1.2 Adequate alveolaire ventilatie (VA)
● Lucht die op een adequate manier in en uit de longen kan zodat de O2 de longen en meer specifiek de normaal
werkende alveolen bereikt.
● Een adequate ventilatie vraagt naast een correct werkend ademhalingscentrum, zenuwgeleiding (n. phrenicus)
en performante ademhalingsspieren, ook een vrije luchtwel en voldoende correct werkende alveolen.
● Totaal ademminuut-volume (MV) 🡪 uitgedrukt in ml
o = de respiratoire frequentie (/min) x terugvolume of tidal volume (TV)
● Dode ruimte ventilatie (VD) 🡪 uitgedrukt in ml
● Terugvolume of Tidal volume 🡪 volume lucht (in ml) dat per ademhalingsteug wordt ingeademd.
o bv: MV van pat. die een TV heeft van 500ml en een frequentie van 15/min: 15/min x 500 = 7500
● Dode ruimte 🡪 de ruimte waar zich geen lucht bevindt, maar waar geen gasuitwisseling plaats vindt.
Anatomische dode ruimte de hoeveelheid lucht (in ml.) in de luchtwegen die niet deelnemen
in een gasuitwisseling. Bij volwassenen: 100-200ml. De trachea,
bronchiën, bronchiolen bevat lucht die deel uitmaakt van het
teugvolume maar niet deelneemt aan de gasuitwisseling.
Alveolaire dode ruimte De hoeveelheid lucht (in ml.) in de alveolen waar geen
gasuitwisseling plaatsvindt. (bv bij COPD pat is deze zeer groot)
Fysiologische dode ruimte De som van anatomische en alveolaire dode ruimte
Materiaalgebonden dode de hoeveelheid lucht (in ml.) die in materiaal vnl. heat and moisture
ruimte exchanger aanwezig is bij spontaan ademende patiënten.
VA = MV – VD
1.1.3 Een correcte ventilatie perfusie verhouding (Va/ Q ratio)
Va/Q: geeft de verhouding aan tss de hoeveelheid lucht die in contact komt met een hoeveelheid capillair bloed en dit
thv het alveolair membraan. De Va/Q ratio geeft de verhouding weer tss enderzijds de hoeveelheid lucht die per
minuut de alveolen bereikt en anderzijds de hoeveelheid bloed/min de alveolen bereikt.
Va = het volume lucht dat tijdens de inspiratie de gezonde longalveolen bereikt
Q = perfusie, het deel van de longcapillairen dat adequaat doorbloed wordt
Stoornissen die de Va/Q ratio negatief beïnvloeden kunnen dus zowel van ventilatoire aard zijn (COPD,
pneumothorax, pneumonie,…) en/of van perfusie-aard (longembool, annemie,…)
1.1.4 Gasuitwisseling via diffusie
1
,Gasuitwisseling: het proces in de capillairen waarbij CO2 en O2 onderling worden uiggewisseld.
Diffusie: passief transportproces waarbij stoffen zich verplaatsen van een gebied van hoge
concentratie naar een gebied van lage concentratie
Aangezien binnen de alveolen de partiële druk van O2 (PO2) 104 mm Hg is (waterdamp door onze
luchtwegen toegevoegd aan de ingeademde lucht, verdunt de gassen) en deze van het (gemengd)
veneus bloed 40 mm Hg, verplaatst O2 zich van de alveolaire ruimte naar de bloedbaan. Hetzelfde proces maar in de
andere richting gebeurt met CO2. Aangezien de PCO2 van de alveolaire lucht slechts 40 mmHg is en de PCO2 in het
(gemengd) veneus bloed 46 mm Hg is, verplaatst CO2 zich van het bloed naar de alveolaire ruimte. (noot :
verminderde difussiecapaciteit vb longoedeem)
1.2 O2 aanbod of DO2
Zuurstofaanbod in ons bloed afh. van:
● Arteriële zuurstofcontent (Ca02)
● De cardiac output (CO)
1.2.1 Arteriële zuurstofcontent of CaO2
CaO2: Geeft de hoeveelheid (ml. O2/dl) zuurstof aan in het arterieel bloed. Deze bestaat uit de som van de
hoeveelheid zuurstof gebonden aan hemoglobine (Hb) en de hoeveelheid vrije zuurstof in het plasma.
CaO2 = (Hb x 1,34 x SaO2) + (0,003 x Pa O2).
● Hb: het haemoglobinegehalte in het bloed uitgedrukt in gr/dl
● 1,34: de hoeveelheid O2 (ml) dat aan één gr Hb kan gebonden worden
● SaO2: het haemoglobinegehalte in het bloed uitgedrukt in gr/dl
● 0,003 : oplossingscoëfficiënt vr O2 in het plasma. Per mmHg PaO2 is er 0,003 ml O2 opgelost in het plasma.
● Pa O2 : partiële zuurstofspanning in het arterieel bloed, uitgedrukt in mm Hg
1.2.2 Cardiac output (CO) of hartminuutvolume
Cardiac output (l/min): geeft het aantal liter bloed dat het linker ventrikel per minuut uitpompt.
Hoe meten?
● Via Swan-Ganz katheter of pulmonale thermodilutiemethode
● PICCO (Pulse Contour Cardiac Output)
1.2.3 Casussen O2 transport
Casus 1 : gezonde man met normaalwaarden van onderstaande parameters (SaO2 normaalwaarde ~97 %)
Hb 15 g/dl (normaalwaarden 12-16 g/dl)
SaO2 100 % (alle Hb is gesatureerd met zuurstof)
PaO2 100 mm Hg
CO:5l/min
1. Hoeveel zuurstof bevat het arteriële bloed (CaO2) en hoeveel O2 wordt er aan de weefsels aangeboden ?
o CaO2 =(Hbx1,34xSaO2)+(0,003xPaO2)
o CaO2 =(150g/lx1,34x1.0)+(0,003x100mmHg)
o CaO2 =201ml+0,3ml
o Eén liter arterieel bloed bevat dus circa 200 ml. O2
o CO=5l/min
o Hoeveelheid zuurstof dat per minuut het linker ventrikel verlaat is dus 200 ml x 5 = 1000 ml./min.
DO2 (O2 aanbod) is dus gelijk aan CaO2 x CO
Casus 2 : anemische patiënt (overige identieke parameters normaal)
● Hb 7,5 g/dl (normaalwaarden 12-16 g/dl)
● CaO2 =(Hbx1,34xSaO2)+(0,003xPaO2)
● CaO2 =(75g/lx1,34x1.0)+(0,003x100mmHg)
● CaO2 =100,5ml+0,3ml
● Eén liter arterieel bloed bevat dus circa 100 ml. O2
● CO=5l/min
● Hoeveelheid zuurstof dat per minuut linker ventrikel verlaat, is dus 100 ml x 5 = 500 ml/min
Conclusie
Een verandering in het hemoglobinegehalte heeft een proportioneel even grote verandering in DO2 tot gevolg.
🡪 In casus twee leidt een halvering van het hemoglobinegehalte ook tot een halvering van DO2 tot gevolg.
1.3 O2 afgifte
2
,Thv de capillairen gaat de zuurstof die gebonden is aan hemoglobine over via een proces van diffusie naar de
lichaamscellen. De zuurstofafgifte van het capillaire bloed naar de cel hangt o.a. af van de afstand tussen beide alsook
de graad van dilatatie of constrictie van de arteriolen dewelke de weefsels van O2 voorzien.
DEEL 2 bewaking en ondersteuning van de respiratoire functie
2.1 Opvolging van de respiratoire functie: klinische observatie
Respiratie of ademhaling heeft een tweedelige functie:
● Opname van O2 of oxygenatie
● Afgifte van CO2 of ventilatie
Respiratoire insufficiëntie: de ventilatie en/of oxygenatie van het bloed schiet tekort. Het is een stoornis in de
longfunctie die zich uit in een te lage arteriële zuurstofspanning PaO2 en/of een te hoge PaCO2.
Klinische observatie:
2.1.1 Frequentie van de ademhaling
- het aantal maal dat je in 1 minuut inademt
- Tellen hoe vaak iemand borst uitzet gedurende 30 seconden 🡪 x 2
- ideaal zonder medeweten van de patiënt
🡪 indien deze methode moeilijk is, kan de luchtstroom van een evt ademhaling tegen de hand (of wang) gebruikt
worden om de frequentie vast te stellen.
Normale ademhaling: eupnoe
<12/min: bradypnoe
>18/min: tachypnoe
Ademhaling afwezig: apnoe
Normaalwaarden: 12 – 18 AH/min
2.1.2 Diepte van de ademhaling
Moeilijk objectief meetbaar, dient op zicht te gebeuren bij spontaan ademende patiënt.
● Hyperpnoe bij een abnormaal diepe ademhaling met of zonder verandering in ademhalingsfrequentie. Er
is sprake van een hoog tidal volume.
● Hypopnoe bij een abnormaal oppervlakkige ademhaling met of zonder verandering in
ademhalingsfrequentie. Er is sprake van een laag tidal volume.
2.1.3 Regelmaat van de ademhaling
Bepaald door de duur van de pauzes tussen de in- en uitademing.
2.1.4 Luisteren en ausculteren
Ademhalingsstoornissen kunnen vergezeld worden door een hoorbare AH: hijgend, snakkend, snurkend, rochelend of
piepende AH.
Stridor: een piepend of gierend geluid, een door vernauwingen in de hogere of lagere luchtwegen teweeggebrachte
hoorbare AH.
● Inspiratoire stridor: geluid veroorzaakt door lucht langs een obstructie (volw: 70-80% afsluiting van de BLW)
o vraagt onmiddelijke interventie: verwijderen vreemd lichaam (corpus alienum) of intubatie.
● Expiratoire stridor (wheezing): voornamelijk bij vernauwing van kleine luchtwegen. Er is sprake van
verlengde expiratie (verlengt expirium).
2.1.5 Thoracexcursies
Ritme en symmetrie van thoraxbewegingen vastleggen door naar thorax te kijken en deze met beide handen te
betasten.
● Ontbrekende thoraxexcursies kunnen wijzen op apnoe
● Assymetrisch opgaan van thorax kan wijzen op pneumothorax of atelectase
2.1.6 Afwijkende ademhalingspatronen (zowel in frequentie als in diepte)
- Cheyne-Stokes ademhaling: Een ritmische opeenvolging van ademstilstand, gevolgd door toenemende
hyperpnoe die dan terug vertraagt en overgaat in apnoe
3
, ● Biot ademhaling: Periodieke adempauze totdat het ademcentrum wordt geprikkeld door zuurstofgebrek o.a.
bij verhoogde hersendruk. Merk op dat er momenten van hyperpnoe (of normopnoe) kunnen zijn, gevolgd
door apnoe.
● Kussmaule ademhaling: Een zeer diepe (snurkende) ononderbroken en regelmatige ademhaling
optredend bij sterke (metabole) acidose.
● Gaspende ademhaling/agonale ademhaling: Een niet effectieve (er is geen luchtverplaatsing van en naar de
longen) reflexmatige ademhaling die lijkt als het happen van een vis op het droge. Komt vaak voor bij pat
met een circulatiestilstand.
2.1.7 Respiratoire insufficiëntie: klinische tekenen
Tekenen van respiratoire insufficiëntie:
● Dyspnoe : subjectieve beleving van de patiënt
● (extreme) angst en onrust ten gevolge van dyspnoe
● Veranderend ademhalingspatroon (tachypnoe, oppervlakkig ademen,...)
● Verwardheid
● Gebruik van hulpademhalingsspieren
o hals en schoudergordel (scalenusspieren en m. sternocleidomastoideus
o soms neusvleugelen
● Centrale (lippen en aangezicht) en of perifere cyanose (extremiteiten zoals vingers en tenen)
● Toegenomen ademarbeid of work of breathing met als eindstadium uitputting en volledige respiratoire
decompensatie met kans op circulatiestilstand
Oorzaken van respiratoire insufficiëntie:
● Onvoldoende ventilatie
o Hypoventilatie
o Stoornis in V/Q
● Gestoorde oxygenatie:
o Afgenomen inspiratoire zuurstofspanning
▪ Verblijf op grote hoogte
▪ Verandering van luchtsamenstelling
o Hypoventilatie
▪ Depressie ademhalingscentrum (vb. morfine)
▪ Uitputting ademhalingsspieren, spierzwakte
▪ Hoge cervicale dwarslaesie
▪ Luchtwegobstructie
o Stoornissen V/Q
o Rechts/links shunt: bloed bereikt de grote circulatie zonder de longen te passeren vb bij atriaal
septumdefect
o Stoornis in de zuurstofdiffusie tgv veranderingen in het alveolair capillair membraan
▪ Longoedeem
▪ Ontstekingsreacties…
2.2 Opvolging van de respiratoire functie: monitoring en arteriële bloedgasanalyse
2.2.1 ademhalingsfrequentie afgeleid van het ECG
De monitor berekent via twee ECG elektrodes (RA en LL) op de borstkast de ademhalingsfrequentie.
Monitorweergave bestaat uit de ademhalingsfrequentie (RR) en een waveform.
🡪 VPK aandachtspuntje: correcte huidvoorbereiding voor aanbrengen elektroden
2.2.2 Pulse-oxymetrie
2.2.2.1 Definitie en betekenis van de waarde
- Niet invasieve techniek
4
