Samenvatting
communicatiewetenschappen
Hoofdstuk 5
Hoofstuk 6: Nieuwe tijden, nieuwe theorieën.
Inleiding – analoge theorieën
Jongeren verslaafd aan sociale media –
zelfrijdende auto- foto’s op Instagram
verraden depressie- kinderen vernoemen
naar wifi- negatief zelfbeeld= focus op het
negatieve.
Wisselwerking tussen ontwikkelingen qua
Media en communicatie
Sociale, politieke, economische, … aspecten van de samenleving
Nuance in plaats van
Boom-denkers: utopische visie, radicale breuk en opgeheven oude
tegenstellingen
Doom-denkers: dystopische visie, geestdodend en beperking
Tweede nuance: elk medium is ooi teen nieuw medium geweest.
Structuur
1. Media en ICT
2. Mediumtechnologische benaderingen
3. Informatiemaatschappijtheorie
4. Nieuwe mediatheorieën
1 Media en ICT
Onderzoek matig niemandsland (Burgelman)
1
, 1. Discrepantie technologische en maatschappelijke evolutie
2. Theorie vs. realiteit
3. Niet-technologische aspecten
4. Beperkte voorspelbaarheid
Voorbeeld 2: back to the future: dromen over schoenen die zichzelf
knopen, vliegen ect. Realiteit: jetpack.
Diffusietheorie Everett Rogers (1962)
Wat? Adoptie
Kernbegrippen
o Innovatie: alles dat gepercipieerd kan worden als nieuw,
mensen zijn van nature nieuwsgierig, tegelijkertijd gaat men
afwachten reageren als het te nieuw is.
o Diffusie
vb. afwachtend reageren bij een nieuwe
Iphone: mensen wijsmaken dat hun gsm
een nieuwe Iphone is.
Normaal diffusieproces: de S-curve
Introductie bij een sociaal systeem
Kenmerken van de populatie (adopter categorieën)
Kenmerken van de innovatie
Fasen van het adoptieproces
Voorbeeld: CDI
1. Kenmerken van de populatie
Adopter categorieën:
• Innovators: mensen die met alles mee zijn, veel geld, veel interesse,
insider clubje
• Early adopters: breder netwerk, opinieleiders zoals influencers
2
, • Early majority: mensen die overtuigd zijn van innovatie vanaf die
opinieleiders in hun sociaal netwerk ook overstappen zoals
influencers
• Late majority: hebben een duwtje in hun rug nodig zoals een maand
gratis
• Laggard: treuzelaars, blijven bewust achter bv door financiële
middelen of leeftijd
2. Kenmerken van de innovatie:
• Relatieve meerwaarde: duidelijke meerwaarde,
• Compatibiliteit: gat in de markt gevonden,
• Complexiteit: hoe complex
• Testbaarheid: ervaring opdoen
• Visibiliteit: in welke mate is het zichtbaar voor de bevolking
Voorbeeld relatieve meerwaarde: DVD, betere kwaliteit en capaciteit van
de cassettes, voor velen had Blueray minder meerwaarde.
Voorbeeld comptabiliteit: Teams & Zoom (doorgebroken door corona)
Voorbeeld complexiteit: bij Apple staat het gebruiksgemak centraal,
gebruiksvriendelijk.
Voorbeeld testbaarheid: Applestore, persoonlijke ervaring opdoen
Voorbeeld visibiliteit: airpods
Toepassing: Iwatch niet volledig doorgebroken
Minder behoefte aan, minder meerwaarde
2. Kenmerken van de innovatie:
In geval van ICT
3
, 1. Reinvention
2. Kritische massa
Voorbeeld reinvention: short messages, doogebroken
Voorbeeld Tinder: kritische massa wordt anders ingevuld, meerwaarde
3. Fasen van het adoptieproces:
• Awareness bewustzijn
• Interest je moet interesse prikkelen, belang laten
inzien
• Trial laat ze experimenteren, testen
• Decision beslissing
• Adoption (aanvaarding)
Kritiek
• Lineair-mechanistische opvatting
• Wat met niet-geslaagde processen?
• Elitaire karakter; alles staat of valt met het elitair groepje, zij
beslissen of het staat of valt.
Algemeen: gevaar van technologisch determinisme
1 Mediumtechnologische benaderingen
1. Massamaatschappijtheorie
2. Functionalistische mediatheorie
3. Kritische theorie (Frankfurter Schule)
4. Politieke economie van communicatie
5. Cultural Studies
6. Postmodernisme
7. Mediumtechnologische theorie
4
communicatiewetenschappen
Hoofdstuk 5
Hoofstuk 6: Nieuwe tijden, nieuwe theorieën.
Inleiding – analoge theorieën
Jongeren verslaafd aan sociale media –
zelfrijdende auto- foto’s op Instagram
verraden depressie- kinderen vernoemen
naar wifi- negatief zelfbeeld= focus op het
negatieve.
Wisselwerking tussen ontwikkelingen qua
Media en communicatie
Sociale, politieke, economische, … aspecten van de samenleving
Nuance in plaats van
Boom-denkers: utopische visie, radicale breuk en opgeheven oude
tegenstellingen
Doom-denkers: dystopische visie, geestdodend en beperking
Tweede nuance: elk medium is ooi teen nieuw medium geweest.
Structuur
1. Media en ICT
2. Mediumtechnologische benaderingen
3. Informatiemaatschappijtheorie
4. Nieuwe mediatheorieën
1 Media en ICT
Onderzoek matig niemandsland (Burgelman)
1
, 1. Discrepantie technologische en maatschappelijke evolutie
2. Theorie vs. realiteit
3. Niet-technologische aspecten
4. Beperkte voorspelbaarheid
Voorbeeld 2: back to the future: dromen over schoenen die zichzelf
knopen, vliegen ect. Realiteit: jetpack.
Diffusietheorie Everett Rogers (1962)
Wat? Adoptie
Kernbegrippen
o Innovatie: alles dat gepercipieerd kan worden als nieuw,
mensen zijn van nature nieuwsgierig, tegelijkertijd gaat men
afwachten reageren als het te nieuw is.
o Diffusie
vb. afwachtend reageren bij een nieuwe
Iphone: mensen wijsmaken dat hun gsm
een nieuwe Iphone is.
Normaal diffusieproces: de S-curve
Introductie bij een sociaal systeem
Kenmerken van de populatie (adopter categorieën)
Kenmerken van de innovatie
Fasen van het adoptieproces
Voorbeeld: CDI
1. Kenmerken van de populatie
Adopter categorieën:
• Innovators: mensen die met alles mee zijn, veel geld, veel interesse,
insider clubje
• Early adopters: breder netwerk, opinieleiders zoals influencers
2
, • Early majority: mensen die overtuigd zijn van innovatie vanaf die
opinieleiders in hun sociaal netwerk ook overstappen zoals
influencers
• Late majority: hebben een duwtje in hun rug nodig zoals een maand
gratis
• Laggard: treuzelaars, blijven bewust achter bv door financiële
middelen of leeftijd
2. Kenmerken van de innovatie:
• Relatieve meerwaarde: duidelijke meerwaarde,
• Compatibiliteit: gat in de markt gevonden,
• Complexiteit: hoe complex
• Testbaarheid: ervaring opdoen
• Visibiliteit: in welke mate is het zichtbaar voor de bevolking
Voorbeeld relatieve meerwaarde: DVD, betere kwaliteit en capaciteit van
de cassettes, voor velen had Blueray minder meerwaarde.
Voorbeeld comptabiliteit: Teams & Zoom (doorgebroken door corona)
Voorbeeld complexiteit: bij Apple staat het gebruiksgemak centraal,
gebruiksvriendelijk.
Voorbeeld testbaarheid: Applestore, persoonlijke ervaring opdoen
Voorbeeld visibiliteit: airpods
Toepassing: Iwatch niet volledig doorgebroken
Minder behoefte aan, minder meerwaarde
2. Kenmerken van de innovatie:
In geval van ICT
3
, 1. Reinvention
2. Kritische massa
Voorbeeld reinvention: short messages, doogebroken
Voorbeeld Tinder: kritische massa wordt anders ingevuld, meerwaarde
3. Fasen van het adoptieproces:
• Awareness bewustzijn
• Interest je moet interesse prikkelen, belang laten
inzien
• Trial laat ze experimenteren, testen
• Decision beslissing
• Adoption (aanvaarding)
Kritiek
• Lineair-mechanistische opvatting
• Wat met niet-geslaagde processen?
• Elitaire karakter; alles staat of valt met het elitair groepje, zij
beslissen of het staat of valt.
Algemeen: gevaar van technologisch determinisme
1 Mediumtechnologische benaderingen
1. Massamaatschappijtheorie
2. Functionalistische mediatheorie
3. Kritische theorie (Frankfurter Schule)
4. Politieke economie van communicatie
5. Cultural Studies
6. Postmodernisme
7. Mediumtechnologische theorie
4
