DEEL 2: EMBRYOLOGIE VAN HET BEWEGINGSSTELSEL
Spieren en skelet zijn mesodermaal van oorsprong, ontwikkelen zich deels uit somieten, deels uit
mesenchym van farynxbogen, deels uit mesoblast van laterale plaat.
3 delen in elke somiet:
❖ SCLEROTOOM: ventraal, geeft oorsprong aan het bot
❖ DERMATOOM: oppervlakkig deel, geeft oorsprong aan de dermis
❖ MYOTOOM: geeft oorsprong aan de spieren
Dermatoom en myotoom vormden eerst het dermomyotoom
SKELET
Uit het sclerotoom maken cellen zich los die dan 2 richtingen uitgaan
- Rond chorda dorsalis → ontstaan van wervellichamen
- Naar ventraal → ontstaan van ribben
Wervels
- Oorspronkelijk liggen myotoom-en sclerotoomsegmentjes naast elkaar per somiet, vervolgens
gaan spinale zenuwen zich ontwikkelen
- Neurale lijsten geven oorsprong aan de spinale ganglia (niveau van somieten) → spienale
zenuwen lopen binnen in het myotoom
- Wervellichamen worden intersegmentair opgebouwd, tussen 2 somieten en uit 2 somieten → elke
spier gaat 2 wervels overspannen en spinale zenuwen lopen tussen 2 wervels
- Tussen wervels: discus intervertebralis (nucleus pulposus, annulus fibrosus en kraakbenige
eindplaten), nucleus pulposus is overblijfsel van chorda dorsalis
Sternum
- Ontstaat uit linker-en rechtercelgroepen, verbeningscentra zijn ook bilateraal
- Versmelting is soms onvolledig → gespleten proc xyphoideus
- Dit mesenchym is niet afkomstig van gemigreerde sclerotoomcellen, maar van somatisch blad
van laterale mesoderm
- Synchondrose tussen manubrium en corpus
Schedel
Oorspronkelijk zijn alle schedelbeenderen gepaard aanwezig.
Indeling naar histologie:
- Chondrocranium: aangelegd als kraakbeen, vormt beenderen van schedelbasis
- Desmocranium: rechtstreekse botvorming, vormt schedeldak en aangezicht
, Indeling naar oorsprong:
- Viscerocranium: ontstaat uit farynxbogen, vormt beenderen van aangezicht
- Neurocranium: vormt beenderen die hersenen omgeven als omhulsel
- Capsulae: kapsels rond zintuigen Capsula periotica → rond oorplacode
Capsula nasalis → rond reukplacode Capsula optica →
rond oogplacode
De schedelbasis
- Capsula nasales vormen samen met prechordale cartilagines het corpus van het etmoïd
- Pars orbitalis en pars temporalis van cartilago alaris vormen ala minor en major van os
sphenoidale
- Cartilago alaris ontwikkelt uit kraakbenige kapsel rond het oog
- Hypofysaire kraakbeen vormt corpus van os sphenoidale
- Parachordale kraakbeen gaat vergroeien met 3 occipitale somieten tot vorming van os
occipitale
- Capsula periotica ontwikkelt zich tot pars petrosa van temporaalbeen
Al die beenderen gaan met elkaar vergroeien, op een aantal uitsparingen na, waar bloedvaten en
zenuwen door lopen.
Tot op leeftijd van 25 jaar kan je krakbeen terugvinden tss corpus van sfenoïd en occipitaal been.
Alle somieten bezitten één spinale zenuw. Zenuwen van 3 van de 4 occipitale somieten vormen samen
de N. hypoglossus.
Viscerocranium
- Uit kraakbeen van eerste farynxboog (cartilago van Meckel) ontstaan middenoorbeentjes incus
en malleus + ligamentum sphenomandibulare
- Uit cartilago van Reichert (tweede farynxboog) ontwikkelen zich stapes en processus styloideus,
ventrale deel vormt cornu minus en bovenste deel van os hyoideum + ligamentum stylohyoideum
Desmale beenvorming
Temporaalbeen is opgebouwd uit 4 beenderen met verschillende oorsprongen:
- Pars petrosa, pars mastoidea > capsula periotica
- Processus styloideus > tweede farynxboog
- Pars tympanica > dekbeen uit mesenchym van eerste farynxboog
- Squama temporalis > dekbeen van neurocranium
Na geboorte zijn fontanellen voelbaar op de schedel:
- Fonticulus anterior → tss os frontale en pariëtaalbeenderen (ruit)
- Fonticulus posterior → tss pariëtaalbeenderen en occipitaal been (driehoek)
Osteoblasten die dekbeenderen gaan vormen → beenvormende cellen splitsen zich af uit oppervlakte-
ectoderm (ook dermis van hoofd)
Spieren en skelet zijn mesodermaal van oorsprong, ontwikkelen zich deels uit somieten, deels uit
mesenchym van farynxbogen, deels uit mesoblast van laterale plaat.
3 delen in elke somiet:
❖ SCLEROTOOM: ventraal, geeft oorsprong aan het bot
❖ DERMATOOM: oppervlakkig deel, geeft oorsprong aan de dermis
❖ MYOTOOM: geeft oorsprong aan de spieren
Dermatoom en myotoom vormden eerst het dermomyotoom
SKELET
Uit het sclerotoom maken cellen zich los die dan 2 richtingen uitgaan
- Rond chorda dorsalis → ontstaan van wervellichamen
- Naar ventraal → ontstaan van ribben
Wervels
- Oorspronkelijk liggen myotoom-en sclerotoomsegmentjes naast elkaar per somiet, vervolgens
gaan spinale zenuwen zich ontwikkelen
- Neurale lijsten geven oorsprong aan de spinale ganglia (niveau van somieten) → spienale
zenuwen lopen binnen in het myotoom
- Wervellichamen worden intersegmentair opgebouwd, tussen 2 somieten en uit 2 somieten → elke
spier gaat 2 wervels overspannen en spinale zenuwen lopen tussen 2 wervels
- Tussen wervels: discus intervertebralis (nucleus pulposus, annulus fibrosus en kraakbenige
eindplaten), nucleus pulposus is overblijfsel van chorda dorsalis
Sternum
- Ontstaat uit linker-en rechtercelgroepen, verbeningscentra zijn ook bilateraal
- Versmelting is soms onvolledig → gespleten proc xyphoideus
- Dit mesenchym is niet afkomstig van gemigreerde sclerotoomcellen, maar van somatisch blad
van laterale mesoderm
- Synchondrose tussen manubrium en corpus
Schedel
Oorspronkelijk zijn alle schedelbeenderen gepaard aanwezig.
Indeling naar histologie:
- Chondrocranium: aangelegd als kraakbeen, vormt beenderen van schedelbasis
- Desmocranium: rechtstreekse botvorming, vormt schedeldak en aangezicht
, Indeling naar oorsprong:
- Viscerocranium: ontstaat uit farynxbogen, vormt beenderen van aangezicht
- Neurocranium: vormt beenderen die hersenen omgeven als omhulsel
- Capsulae: kapsels rond zintuigen Capsula periotica → rond oorplacode
Capsula nasalis → rond reukplacode Capsula optica →
rond oogplacode
De schedelbasis
- Capsula nasales vormen samen met prechordale cartilagines het corpus van het etmoïd
- Pars orbitalis en pars temporalis van cartilago alaris vormen ala minor en major van os
sphenoidale
- Cartilago alaris ontwikkelt uit kraakbenige kapsel rond het oog
- Hypofysaire kraakbeen vormt corpus van os sphenoidale
- Parachordale kraakbeen gaat vergroeien met 3 occipitale somieten tot vorming van os
occipitale
- Capsula periotica ontwikkelt zich tot pars petrosa van temporaalbeen
Al die beenderen gaan met elkaar vergroeien, op een aantal uitsparingen na, waar bloedvaten en
zenuwen door lopen.
Tot op leeftijd van 25 jaar kan je krakbeen terugvinden tss corpus van sfenoïd en occipitaal been.
Alle somieten bezitten één spinale zenuw. Zenuwen van 3 van de 4 occipitale somieten vormen samen
de N. hypoglossus.
Viscerocranium
- Uit kraakbeen van eerste farynxboog (cartilago van Meckel) ontstaan middenoorbeentjes incus
en malleus + ligamentum sphenomandibulare
- Uit cartilago van Reichert (tweede farynxboog) ontwikkelen zich stapes en processus styloideus,
ventrale deel vormt cornu minus en bovenste deel van os hyoideum + ligamentum stylohyoideum
Desmale beenvorming
Temporaalbeen is opgebouwd uit 4 beenderen met verschillende oorsprongen:
- Pars petrosa, pars mastoidea > capsula periotica
- Processus styloideus > tweede farynxboog
- Pars tympanica > dekbeen uit mesenchym van eerste farynxboog
- Squama temporalis > dekbeen van neurocranium
Na geboorte zijn fontanellen voelbaar op de schedel:
- Fonticulus anterior → tss os frontale en pariëtaalbeenderen (ruit)
- Fonticulus posterior → tss pariëtaalbeenderen en occipitaal been (driehoek)
Osteoblasten die dekbeenderen gaan vormen → beenvormende cellen splitsen zich af uit oppervlakte-
ectoderm (ook dermis van hoofd)
