Volledige samenvatting van het deel neuroanatomie en neurofysiologie

Samenvatting deel neuroanatomie (hoofdstuk 1-3)

Zie ook powerpoint van Celia met alle afbeeldingen

1. Inleiding neuroanatomie:
1.2 anatomische opdeling van het zenuwstelsel

Het zenuwstelsel is het primaire controle- en communicatiesysteem van het lichaam
-2 grote delen: het centrale en perifere zenuwstelsel:
1) Centrale ZS:
 Bestaat uit de hersenen en ruggenmerg  beide omgeven door schedel en wervelkanaal
 Het ruggenmerg dient als doorgeefluik tussen de hersenen en de rest van het lichaam waardoor
informatie tussen de 2 kan stromen
 CZS omgeven door hersenvocht (schokbrekende werking) + omsloten door hersen-of ruggenmergvliezen
 Is het commando- en controlecentrum van het zenuwstelsel
 Hersenen zijn 2% lichaamsgewicht maar gebruiken 20% van onze energie in rust
 Hersenen produceren gedrag zoals waarnemingen, gevoelens, emoties, dromen  ontvangen
binnenkomende en sensorische informatie en genereren motorische output die bewegingen en gedrag
coördineren
2) Perifere ZS:
 Omvat al het zenuwweefsel buiten het CZS
 Niet omgeven door benig omhulsel
 Zorgt voor verbinding tussen centraal ZS en verschillende stelsels van het lichaam
 Craniale (hersen)zenuwen lopen door de schedel via diverse foramina
 Ruggenmergzenuwen (perifere zenuwen) lopen tussen de wervelbogen, door de foramina intervertebralia
 Maakt de verbinding tussen verschillende sensoren, spieren en het CZS  verbinding loopt in 2
richtingen:
 Perifere zenuwen geven zintuigelijke informatie door van het perifere naar het CZS via afferente
banen
 Motorische signalen van CZS naar de spieren en klieren in ons lichaam via efferente banen (kan
bewust en onbewust)

We hebben ook het somatische en autonome zenuwstelsel:
1) Somatisch: bestaat uit het centrale zenuwstelsel (hersenen en ruggenmerg) + somatisch deel dat tot het
perifere zenuwstelsel behoort (zenuwen van romp, hoofd en ledenmaten)  ontvangt informatie van sensoren
en stuurt skeletspieren aan = bewust
2) Autonoom: bestaat uit orthosympatisch en parasympatisch zenuwstelsel  stuurt onbewust lichaamsfuncties
aan zoals het hart, spijsvertering en glad spierweefsel

Activering van sympathische systeem verhoogt de hartslag, leidt bloed van spijsverteringskanaal naar spieren  ‘fight
of flight’ = adrenaline vrijzetting door stimulatie bijnieren

Activering parasympatisch systeem zorgt voor rust: vertraagt de hartslag, stimuleert de spijvertering  bevordert
opbouw van weefsel en herstelmechanismen

We hebben ook nog het enterisch zenuwstelsel: ligt binnen de wanden van maagdarmkanaal + werkt onafhankelijk van
CZS maar staat in verbinding met de nervus vagus

1.3 anatomische terminologie:

De anatomie heeft 3 vlakken:
1) transversaal vlak (horizontaal): dwarsdoorsnede van de lange as van CZS
2) Sagittale vlak: verdeelt hersenen in linker-en rechterhelft
3) Coronale vlak (frontaal): verdeelt hersenen in voor en achterkant

2. Neuronanatomische structuren van het centrale zenuwstelsel
2.1 hersenvliezen
Gedownload van Knoowy - Upload jouw eigen documenten en verdien geld

, 2.1.1 anatomische bespreking

3 membranen of hersenvliezen (meningae) omhullen de hersenen: de dura mater, het arachnoïd en de pia mater
 dura mater: sterke vezelige structuur die bevestigd is aan de schedel  bestaande uit 2 lagen:
de periostale (buitenste) laag die een geheel vormt met het botvlies van de schedel en de
menigeale laag (binnenste laag) gelegen aan de kant van de hersenstructuren

 beide lagen zijn meestal verbonden met elkaar behalve de plaatsen waar ze ruimte bieden voor de
veneuze sinussen of de plaats waar de binnenste laag een vlies vormt om hersendelen te scheiden =
scheiding tussen 2 hersenhelften (hemisferen): falx cerebri, falx cerebelli en tentorium cerebelli
(scheiding tussen cerebrum of grote hersenen en cerebellum of kleine hersenen)  ze beperken de
beweging van de hersenen binnen de schedel

 de arachnoïd heeft uitsteeksels genaamd arachnoïd granulaties die doorlopen tot in de sinus
sagittalis superior = essentieel voor absorberen van cerebrospinaal vocht

 tussen dura mater en arachnoïd = subdurale ruimte en tussen arachnoïd en pia mater =
subarachnoïdale ruimte (bevat cerebrospinaal vocht en bloedvaten)

 subarachnoïdale ruimte helpt schokken van buitenaf te absorberen
 pia mater kleeft stevig aan de hersenen vast en zo extra bescherming biedt

De drie lagen beschermen ook het ruggenmerg en zijn hetzelfde als in de hersenen alleen bestaat de dura mater uit
enkel een menigeale laag en geen periostale laag bevat  de epidurale ruimte tussen de dura mater en de wervelkolom
heeft een netwerk van aderen en is gevuld met vet dat extra bescherming biedt

2.2 de ventrikels en het cerebrospinaal vocht
2.2.1 anatomische bespreking van de ventrikels

-met vloeistof gevulde holtes zijn ventrikels  er zijn 2 laterale ventrikels, 1 in elke hersenhelft en elke ventrikel heeft 3
uitsteeksels: anterieur, posterieur, en inferieur
 beide ventrikels worden gescheiden door het septum pellucidum

-in het diencephalon: zit een derde ventrikel die verbonden is met de 2 laterale ventrikels via het foramen
interventricularis  de derde ventrikel is verbonden met de 4 de gelegen tussen de pons en het cerebellum via de
aquaductus

2.2.2 cerebrospinaal vocht

= kleurloze vloeistof die rond de hersenen en ruggenmerg stroomt + speelt belangrijke rol in bescherming, ondersteuning
en algemene functie van CZS

-productie: in plexus choroideus van elke ventrikel= netwerk van haarvaten en ependymale cellen
 totale volume bij een volwassene: 125-150ml (dagelijks wordt er 500ml geproduceerd dus het vocht wordt elke 5-6
uur vervangen)
 bestaat uit water (99%), bloedplasma, eiwitten, glucose, elektrolyten (1%)
 stroomt naar beneden om het centrale kanaal van het ruggenmerg te vullen  via de laterale en mediale opening
komt de vloeistof in de subarachnoïdale ruimte terecht om de hersenen en ruggenmerg te omgeven

-circulatie: doorheen de 4 verbonden ventrikels en na de 4 de verlaat het vocht het systeem en komt terecht in de
subarachnoïdale ruimte van de hersenen en het ruggenmerg  uiteindelijk wordt het terug opgenomen in de bloedbaan
via arachnoïde granulaties

-functie: absorbeert mechanische schokken en verdeelt druk gelijkmatig rond de hersenen en ruggenmerg (bescherming
tegen letsels) + vermindert het effectieve gewicht van de hersenen waardoor de schedelbasis niet wordt samengedrukt en
er geen onderliggende neurale weefsels beschadigen + zorgt voor optimale chemische omgeving voor neuronale functies
en stabiele pH en temperatuur in CZS + vormt eerste verdedigingslinie tegen mogelijke infecties en bedreigingen

Gedownload van Knoowy - Upload jouw eigen documenten en verdien geld

, 2.2.3 functionele bespreking

De dura mater heeft net zoals de schedel een beschermende functie  de subdurale ruimte is belangrijk omdat er
verschillende bloedvaten lopen in de dura mater = bij een trauma kunnen de bloedvaten scheuren en kan het bloed
ophopen, dit zorgt voor een verhoogde druk wat leidt tot verstoring van de hersenfunctie

De veneuze sinussen in de dura mater staan in voor de terugkeer van veneus bloed  een belangrijke sinus tussen de 2
dura mater vliezen in is de sinus superior sagittalis

2.3 bloedhersenbarrière
2.3.1 cellen

De bloedhersenbarrière (BHB) is een vasculatuur die selectief voedingsstoffen doorlaat die vanuit het bloed naar de
hersenen worden gevoerd en schadelijke stoffen tegenhoudt in de hersenen zoals ionen en pathogenen

De BHB is samengesteld uit endotheelcellen en astrocyten  delen een gemeenschappelijk basismembraan en regelen de
doorgang van componenten
 de endotheelcellen vormen de wanden van de hersencapillairen en zijn verbonden door extreem
complexe intercellulaire knooppunten die een selectieve barrière vormen die diffusie van grotere
stoffen verhindert
 astrocyten beïnvloeden de functie van endotheelcellen, de bloedstroom en de ionenbalans in de
hersenen = ze zorgen voor een direct verbinding tussen vasculatuur (bloedbaan) en neuronen
 samen vormen ze een semipermeabele membraan die de hersenen beschermt waardoor medicijnen
toedienen een uitdaging wordt (vb. ziekte van Parkinson met te weinig dopamine  toedienen van L-
dopa dat later dopamine gaat vormen in de hersenen na passeren van BHB)

Het vermogen van een stof om de BHB te passeren en de efficiëntie waarmee deze uitwisseling plaatsvindt hangt af van de
chemische en moleculaire eigenschappen van elk molecuul of ion
 kleine oplosbare componenten verspreiden zich snel doorheen de endotheel laag
 grote componenten hebben passief of actief transport nodig

2.3.2 functionele bespreking

De neurale bescherming van de BHB is van cruciaal belang voor een goede gezondheid en functie van de hersenen 
verstoring kan leiden tot neurologische aandoeningen zoals multiple sclerose, infecties en ischemie

De activiteit van de BHB kan de toevoer van neuro actieve geneesmiddelen in het CZS aanzienlijk verminderen  daarom
moeten geneesmiddelen met neurologische doelen zo worden ontworpen dat ze gemakkelijk de BHB kunnen passeren

2.4 uitwendige oppervlakte van de hersenen
2.4.1 anatomische bespreking

De hersenen: sponsachtig, wegen 1,4 kg en bestaan uit 3 delen  het cerebrum (grote hersenen/cortex), het
cerebellum (kleine hersenen) en de hersenstam
 de oppervlakte van het cerebrum is de cortex: deze is geplooid om voldoende plaats te bieden aan alle
zenuwcellen
 de cortex bestaat uit gyri (uitstulpingen/verhogingen) en sulci (groeven) of fissure (diepe groeven)
 2/3de van de cortex ligt verborgen in sulci

Het cerebrum ligt rond het diencephalon of tussenhersenen dat enkel zichtbaar is met een sagittale doorsnede
 Vanuit zijaanzicht heeft het cerebrum een C-vorm: wordt gevormd door fissura lateralis

Het cerebellum: heeft 2 onderling verbonden helften en is bedekt met een grijze materie genaamd cerebellaire cortex
De hersenen worden onderverdeeld in 4 kwabben:
 2 belangrijke groeven:
 Fissura lateralis: scheidt de temporaalkwab van de pariëtaal-en frontaalkwab
 Sulcus centralis: scheidt de frontaalkwam van de pariëtaalkwab
Gedownload van Knoowy - Upload jouw eigen documenten en verdien geld

,  Sulcus centralis ligt tussen de gyrus precentralis en de gyrus postcentralis en loopt door
tot aan de fissura lateralis


1)Lobus frontalis (frontaalkwab): bevindt zich aan de voorkant van de hersenen
2)Lobus pariëtalis: bevindt zich boven en naast de occipitale en temporale kwabben
3)Lobus temporalis: bevindt zich boven de oren
4)Lobus occipitalis: bevindt zich het verst naar achter in de hersenen
 Sommige mensen beschouwen lobus insularis als 5de kwab maar deze is niet zichtbaar door bedekken
van de andere kwabben
 Iedere hersenhelft (links en rechts) bevat deze kwabben




1. Blauw: lobus frontalis: -aansturen van willekeurige beweging. Psychische functies: impuls beheersing,
probleemoplossing, planning, sociaal gedrag, taal, geheugen
2. Paars: lobus parietalis: -Integratie van sensorische informatie en bewuste waarneming van sensorische informatie
3. Oranje: lobus occipitalis: verwerken en begrijpen van visuele informatie
4. Geel: Lobus temporalis: taalbegrip, geheugen, verwerking van geluid, vorming van emoties en beeldgeheugen.

Wanneer we de bovenzijde bekijken bestaan de hersenen uit een linker-en rechterhelft = hemisferen  de spleet tussen
beide delen is de fissura longitudinalis cerebri
 Beide delen worden dieper in de hersenen aan elkaar verbonden door het corpus callosum
 Ook kleinere delen zorgen voor een verbinding van de 2 helften zoals pedunculi cerebri, de
commisura anterior en de fornix

Sagittale doorsnede: het CZS is opgebouwd uit grijze en witte stof
 Grijze stof: hier liggen de cellichamen van de neuronen
 De dunne laag met grijze stof noemen we de hersenschors: deze bedekt de grote hersenen
 Witte stof: komt van de myelineschede die rond de axonen van de neuronen gelegen is  refereert naar de
connecties tussen verschillende baansystemen met het corpus callosum als belangrijkste witte
hersenstofstructuur
 Verdere structuren:
 Telencephalon (eindhersenen)
 Diencephalon (tussenhersenen): bevindt zich tussen telencephalon en mesencephalon en hier in zitten
3 vitale structuren = de thalamus, de hypothalamus en epithalamus
 Mesencephalon (middenhersenen)
 Metenchepalon (achterhersenen): wordt gevormd door het cerebellum en de pons
 Myelencephalon (merghersenen): bestaat uit medulla oblongata

 De hersenstam wordt gevormd door mesencephalon, de pons en myelencephalon en is het laagste
deel van de hersenen  bevat de mesencephalon, de pons en de medulla oblongata
 Sulcus pariëto-occipitalis: zorgt voor de begrenzing van de occipitaal- en pariëtaalkwab
 In de occipitaalkwab hebben we de sulcus calcarinus
 Boven het corpus callosum en onder sulcus calcarinus = gyrus cingularis (= limbische systeem)
Gedownload van Knoowy - Upload jouw eigen documenten en verdien geld