Samenvatting Biopsychologie H3: informatieoverdracht in het zenuwstelsel (HC2: neurofysiologie)

Biopsychologie samenvatting
Neurofysiologie – H3:
informatieoverdracht i/h zenuwstelsel
Inleiding:
- Aan 300 km/u  sensorische info die ons lichaam opvangt => getransporteerd nr centrale
zenuwstelsel
o Info verwerkt, herkend & ingeschat => info terugsturen nr spieren & klieren
- Bouw & werking v/d hersenen vormen 1 v/d meest fascinerende & raadselachtige gebieden vn
moderne wetenschap
- Hersenen meer dan alleen een verzameling vn individuele cellen
o Buitengewoon plastisch  kunnen veranderen & aanpassen = neuroplasticiteit
 Stelt ons instaat om te leren, herinneringen te vormen & aan te passen aan
veranderingen in onze omgeving

Kortom:

- Hersenen = intrigerend & verbazingwekkend orgaan
o Instaat stelt om wereld om ons heen te ervaren & begrijpen
- Door bouw & werking hersenen te bestuderen  dieper inzicht krijgen in complexiteit vn
menselijke geest & het wonder vn het menselijk lichaam



1. Functies v/h zenuwstelsel
- Zenuwstelsel = hormoonstelsel + orgaanstelsel die de werking vn alle andere orgaanstelsel
coördineert
o 3 stappen:
 Registreren vn een prikkel
 Integreren info => inschatting & gepaste reactie te komen
 Coördineert gepaste reactie v/h lichaam op prikkel
o Belangrijke basisfunctie:
 Waarnemen vn prikkels
 Actie waarbij beslissingen w omgezet nr motorische handelingen
 Bewustzijn & aandacht
 Geheugen & leren
 Emotie & cognitie
- Ingedeeld w o.b.v. anatomische/functionele eigenschappen
o Anatomisch:
 Centrale zenuwstelsel
 Bestaat uit hersenen & ruggenmerg
 Werkt functioneel nauwgezet samen met perifere zenuwstelsel
 Perifere zenuwstelsel
 Met craniale (hersen-) & spinale (ruggenmerg-) zenuwen
 Positie vn lichaam via evenwichtssysteem w geregisteerd + positie vn
verschillende lichaamsdelen t.o.v. elkaar  proprioceptie
 Afferente/stijgende gedeelte  geleidt sensorische info vn zintuigen nr
centrale zenuwstelsel
o Info ervaren w bewust
 Registreren vn inwendige parameters  viscerale zintuigen

1

, o Inwendig evenwicht/homeostase in lichaam behouden w
 Info ervaren w onbewust
 Dalende banen/efferente gedeelte  geleidt motorische info nr
organen
o Somatische efferente zenuwstelsel
 Bewuste aansturing v/d skeletspieren
 Willekeurige bewegingen
o Acties onder bewuste controle
 Onwillekeurige bewegingen
o Nt onder bewuste controle
o Autonome efferente zenuwstelel
 = vegetatieve zenuwstelsel
 Reguleert automatisch het gladde spierweefsel, hartspier,
klieren & vetweefsel
 Opdelen in:
 (ortho)sympathisch zenuwstelsel
 Parasympatisch zenuwstelsel
o Functionele onderdelen  werken constant samen & beïnvloeden elkaar




2. Bouw v/d zenuwcellen
- Cruciale taak v/h zenuwstelsel = prikkels aan hoge snelheid door te sturen
- W uitgevoerd & ondersteund door 2 type cellen:
o Neuronen/zenuwcellen
 Geleiden via elektrochemisch mechanisme signalen
 Schakelen met andere neuronen => complexe netwerken te vormen
 Verwerken, moduleren & opslaan vn info
o Gliacellen
 Ondersteunen neuronen daarbij
- Zenuwstelsel bestaat uit 86 miljard neuronen & 85 miljard gliacellen
2

, 2.1 Neuronen
- Zenuwcel zo gebouwd => perfect instaat om signalen op te vangen
& door te sturen
- Bestaan uit:
o Cellichaam met celkern & celorganellen
- Kenmerkend  korte uitlopers t.h.v. cellichaam  dendrieten
o Staan in voor ontvangen vn info
- Lange uitloper andere kant v/d cel  axon
o Doorsturen vn uitgaande signalen

Dendrieten:
- Sterk vertakt  iedere vertakking vele duizenden dendritische spines
(gemmulae) omvat
o Maken contact met axonen vn andere neuronen  verzamelen
zo info onder de vorm vn elektrische prikkels
- Grootte vn dendritische vertakkingen => sterk verschillen tssn
neuronen
o Indicatief vr hoeveelheid info neuronen moeten ontvangen &
verwerken
- Vorm & aantal vertakkingen => nt statisch
o Passen aan & veranderen
 Werkt mee aan
plasticiteit/aanpasbaarheid v/d
hersenen
- Cellichaam ook info ontvangen  dendrieten &
cellichaam = receptieve/ontvangende deel genoemd

Axonen:
- Langere uitlopers => soms 2m lang
- Uiteinde  verder vertakken in synapsknoppen
- Transmissieve/doorgevende deel genoemd  geven info i/d vorm vn prikkels door nr andere
neuronen
- Einde v/h axon  axonale eindknop  contact maakt met dendrieten & cellichamen vn andere
neuronen (neuronale synaps)



- Informatiegeleiding binnen zenuwcel => elektrische manier
- Voortgeleidingssnelheid vn info verhogen  axonen vn neuronen omgeven door isolerende laag
o Bestaat uit vetachtige laag  myelineschede genoemd



- Neuronen  functioneel in 3 groepen verdeeld:
o Sensorische neuronen
 Transporteren sensorische info vanuit zintuigen & andere sensoren => via
stijgende banen => centrale zenuwstelsel
o Motorische neuronen
 Transporteren motorische info vn centrale zenuwstelsel => via dalende banen =>
uitvoeringsorganen (spieren & klieren)
o Schakel-, inter- of associatieneuronen
 Vormen complexe netwerken met andere neuronen i/h centrale zenuwstelsel
 Verwerking v/d sensorische info
 Programmeren vn motorische info
 Schakelen interneuronen rechtstreeks tssn sensorische – motorische neuronen


3