Samenvatting communicatie alles

COMMUNICATIE – SILKE LOONTIENS



Professionele houding
1) De verpleegkundige als mens
1.1) Identiteit
Identiteit of zelfbeeld?
 De manier waarop we onszelf beschrijven; krijgt vorm in interactie met de omgeving.

Meervoudige identiteit?
 Persoonlijke kenmerken, biologische/fysieke kenmerken, relationele/sociale
kenmerken, culturele kenmerken, religieuze kenmerken, economische kenmerken, …




1

, COMMUNICATIE – SILKE LOONTIENS

1.2) Referentiekader
= Het geheel van waarden, normen, overtuigingen en gedragingen dat men zich eigen
heeft gemaakt.
 De sociale bril waardoor iemand de werkelijkheid bekijkt
o Wordt wederzijds beïnvloed door de wijze waarop we denken, waarnemen,
interpreteren, …
o Opdracht: verhaaltje ‘Kobe’

Referentiekader is vloeibaar
 Kan uitbreiden, aangepast worden
 Door je ervaringen, door je mening over mensen of door de mening van belangrijke
anderen
 Door reflectie op deze ervaringen
 Vb: opleiding verpleegkunde, stage, ervaringen studentenclub, …
→ een groeiproces

Metafoor van een ijsberg:




Waarden:
 Op zichzelf nastrevenswaardige ervaringen, situaties, toestanden, of
nastrevenswaardige eigenschappen van mensen, organisaties of van een
samenleving als geheel.
 Zaken die mensen goed of slecht vinden, eerlijk of oneerlijk, gewenst of ongewenst.
 Iets wat je belangrijk vindt om na te streven, dat richting geeft aan je handelen.




2

, COMMUNICATIE – SILKE LOONTIENS

Normen:
 Regels die bepalen welk gedrag goed of fout is, gewenst of ongewenst, toegestaan of
verboden
 Aanwijzingen, verwachtingen, criteria voor ons handelen
o Zijn afgeleid van of gebaseerd op waarden
o Soms expliciet en duidelijk
o Soms impliciet en ongeschreven

Voorbeeld:
 Waarde: betrouwbaarheid
 Norm: je moet afspraken en beloftes nakomen
 Waarde: verzorgd uiterlijk
 Normen: net pak, rok tot onder de knie, geen tatoeages, … ?

Botsingen: op vlak van normen
Ondanks gemeenschappelijke waarden
Normen: heel contextgevoelig
 School vs stage ?
 Week vs weekend ?

→ Communiceren vanuit gemeenschappelijke waarden

Moraal?
 Geheel van morele normen en waarden dat door een individu of binnen een groep,
instelling of cultuur als een belangrijke richtlijn voor het eigen handelen wordt
beschouwd

Voorbeeld verpleegkundige en patiënt:
 V1: ‘Je bent vandaag nog niet uit bed geweest’
 P: ‘Klopt, ik heb echt geen zin om uit bed te komen’
 V1: ‘Het moet even, beter voor je herstel, komaan, ik heb nu even tijd, kom maar uit
bed’
 V2: ‘Wat maakt dat het vandaag zo moeilijk is om uit bed te komen?’




3

, COMMUNICATIE – SILKE LOONTIENS

1.3) Johari-venster




Vrije ruimte:
 Bekend voor jezelf en anderen
 Hoe veiliger, hoe groter
 Zo groot mogelijk maken door jezelf bloot te geven én feedback te vragen

Blinde vlek:
 Onbekend voor jezelf MAAR bekend voor de ander
 Gedrag waarvan je je (bijna) niet bewust bent
 Kleiner maken door open te staan voor feedback

Verborgen ruimte:
 Bekend voor jezelf MAAR onbekend voor de ander
 Dingen die je voor jezelf houdt
 Belangrijk: verborgen ruimte kennen en accepteren
 Beïnvloedt je lichaamstaal

Onbekend of onbewust:
 Onbekend voor jezelf EN de ander

1.4) Conclusie
 Wees je bewust van je eigen referentiekader
 Je praat anders over dingen als je ze zelf hebt meegemaakt (‘eigen rugzak, bagage’)
 Let bij het bespreken van gevoelige thema’s op signalen van anderen
 Respect voor andermans referentiekader
 Hoe omgaan met verschil?
4