Samenvatting ZSO 4: Ademhaling

ZSO 4: Ademhalingsstelsel

3.2 Functionele anatomie van ademhalingsstelsel

3.2.1 Functies van ademhalingsstelsel:
- Vormt groot oppervlak voor gasuitwisseling tussen lucht en bloed
- Verplaatsen van lucht van en naar gasuitwisselingsoppervlak in longen
- Bescherming alveolaire oppervlakken tegen uitdroging en
temperatuursveranderingen
- Verdediging tegen binnendringende ziekteverwekkers
- Vorming geluiden  spraak, zang en non-verbale auditieve communicatie mogelijk is
- Reukzin bevorderen door reukcellen in neusholte

3.2.2 Onderdelen van ademhalingsstelsel:
- Neus (met inbegrip neusholte en neusbijholte)
- Pharynx (keelholte)
- Larynx (strottenhoofd)
- Trachea (luchtpijp)
- Bronchiën
- Longen die bronchiolen (doorgangen) en alveoli (longblaasjes bevatten) -
Uitwisselingsoppervlakken - Onderscheid tussen:
• Bovenste respiratoire tractus (neusholte en- bijholten, pharynx)
• Onderste respiratoire tractus (larynx, trachea, bronchi, longen) - Luchtwegen:
• Buizen waardoor lucht van en naar uitwisselingsoppervlakken van longen
wordt vervoerd
• Verdeeld worden in:
 Een gedeelte voor geleiding lucht
 Een gedeelte voor gasuitwisseling

3.2.3 Luchtgeleidingsgedeelte van luchtwegen:
- Begint bij ingang van neusholte
- Loopt door pharynx, larynx, trachea, bronchiën en grotere bronchiolen
3.2.3.1 Luchtwegen:

- Ingang: neusholte en mond
- Lopen door pharynx (keelholte):
• Splitst in:
 Oesophagus (slokdarm)
 Larynx (strottenhoofd)
- Larynx:
• Zitten stembanden  trillen bij passage lucht  produceren zo geluiden
• Gaat over in longbuis: trachea
 Splitst in twee bronchi  gaan elk een long binnen
- Luchtwegen verwarmen, bevochtigen en filteren de lucht  Alveoli tegen celresten,
ziekteverwekkers en extreme uitwendige omstandigheden beschermd
- Neus, mond, pharynx, larynx = bovenste luchtwegen

,3.2.3.3 Functies luchtgeleidingssyteem:

- Verwarmen lucht:
• Warmte getransfereerd naar lucht vanuit het bloed  dat doorheen wanden
luchtwegen stroomt
- Filtreren lucht:
• Mucociliaire deken (mucus geproduceerd door epitheelcellen) verwijdert
vreemde materialen
• Cilia bewegen dit mucociliaire deken naar boven richting oropharynx 
opgehoest of ingeslikt
- Bevochtigen lucht:
• Water van muceuze membranen wordt gebruikt om te bevochtigen
- Meeste luchtwegen:
• Voorzien van pseudogelaagd cilindrisch trilhaarepitheel  mix van
mucussecreterende klieren:
 Cellen die met cilia en sereuze klieren die een waterige vloeistof
secreteren  vloeistof bevat antibacteriële enzymen
- Epitheliale laag:
• Steeds dunner van bronchi naar bronchiolen
• Gaat van kubusepitheel naar alveoli  waar het een plaveiselepitheel is

3.2.3.3. De neus en neusholte (nasopharyngeale luchtwegen):

De neus:

- Normale omstandigheden: lucht ademhalingsstelsel binnen via neusgaten die in
neusholte uitmonden
- Lucht door nasale passage  lucht gefilterd, verwarmd en bevochtigd
• Filteren:
 Buitenste nasale passage bevat grove haren die stof en grote partikels
uit lucht opvangen
• Verwarmen en bevochtigen:
 Bovenste deel van neusholte is afgelijnd met mucusmembraan  bevat
rijk netwerk aan bloedvezels
 Dit deel van neusholte zorgt voor verwarming en bevochtiging van
ingeademde lucht
- Mond:
o Alternatieve luchtweg  wanneer nasale passage verstopt zit of wanneer er
nood is aan uitwisseling van grote hoeveelheden lucht vb. bij inspanning
- Vestibulum nasi: eerste ruimte die je tegenkomt als je via neusgaten binnenkomt 
door flexibele weefsels van neus omsloten
• Steken ruwe haren door neusgaten naar buiten:
 Neusholte beschermen tegen grote deeltjes die met lucht meekomen
- Neusholte:
• Bekleed met pseudo cilindrisch epitheel met trilharen
 Epitheel bevat vele slijmbekercellen  produceren mucus

,  In diepte achter epitheel  uitgebreid vasculair netwerk:
 Bekercellen en slijmklieren vormen slijm (mucus)
 Trilharen verplaatsen mucus en andere deeltjes in
richting van pharynx, (inslikken  vertering  maag)
• Aan laterale wanden van neusholte: benige uitsteeksels (nasale conchae)
 Delen neusholte in aparte passages voor lucht  lucht gaat door deze
smalle groeve: wordt lucht turbulent en duurt langer voordat die
neusholte verlaat  lucht kan verwarmd en bevochtigd worden




• Bodem neusholte = harde gehemelte
 Bestaat uit:
o Gehemeltebeen
o Kaakbeen
 Geeft scheiding aan tussen mond- en neusholte
 Zacht gehemelte: bodem van nasopharynx
- Nasale septum: deelt neusholte in linker- en rechtergedeelte
- Sinussen bestaan uit vier beenderen van schedel en bevatten luchtruimtes
• Soorten:
 Frontale sinussen
 Ethmoïdale sinussen
 Sfenoïdale sinussen
 Kaaksinussen - Alle sinussen:
• Communiceren met neusholte door buizenstelsel + hebben dezelfde
pseudogelaagd cilindrisch epitheel met trilharen


De pharynx: (keelholte)

- Deel van spijsverteringsstelsel en ademhalingsstelsel
- Loopt vanaf inwendige neusopeningen naar toegang tot larynx en oesophagus
- Omgeven door mucosa en bevat skeletspieren  gebruikt bij slikken
- Bestaat uit drie delen:
• Nasopahrynx:
 Ligging: meest superior
 Via inwendige neusopening met neusholte
verbonden
 Loopt door tot achterste rand zacht
gehemelte
 Normaal komt er enkel lucht door
 Afgesloten voor materiaal afkomstig van
mond en oropharynx  door zacht gehemelte dat omhoogkomt bij
slikken

,  Op achterste wand: buis van Eustachius vormt verbinding tussen
nasopharynx en middenoor
 Keelamandelen zitten in posterior gedeelte
• Oropharynx:
 Loopt vanaf zachte gehemelte naar basis tong
 Behoort tot ademhalingsstelsel als verteringsstelsel
 Lucht, voedsel en drank passeren hier
 Omringd door meerlagig plaveiselepitheel  moet sterk genoeg zijn om
schuren van doorgeslikt voedsel te weerstaan
 In laterale wanden: gehemelte-amandelen en tongamandelen aan
basis van tong
• Laryngopharynx:
 Tussen niveau van os hyoideum en toegang tot oesophagus
 Larynx vormt anterior wand
 Omgeven door meerlagig plaveiselepitheel  laat zowel voedsel als
lucht door

3.2.3.4 Larynx: (Strottenhoofd)

- Verbindt oropharynx met trachea (luchtpijp)
- Gelokaliseerd tussen bovenste luchtwegen en longen
- Ingeademd lucht verlaat keelholte en komt larynx binnen via smalle opening die
stemspleet wordt genoemd

- Functies larynx:
• Passage van lucht:
 Normaal open om lucht door te laten tijdens ademhaling
• Voorkomt dat ingeslikte materialen in luchtwegen terecht komen:
 Tijdens slikken: bovenste opening larynx bedekt
• Produceert geluiden voor spraak  behulp van stembanden
• Helpt druk in abdominale ruimte verhogen wanneer larynx gesloten is
• Helpt bij nies- en hoest reflex:
 Niezen: door irriterende stoffen in neusholten
 Hoesten: door irriterende stoffen in trachea of bronchii

- Bestaat uit negen kraakbeendelen  door banden, skeletspieren op hun plaats
gehouden  voorkomt collaps bij inademing
• Cartilago thryroidea:
 Grootste kraakbeengedeelte
 Vorm van een schild
 Vormt laterale en anterior wand
 V-vormig uitsteeksel: adamsappel 
groter bij mannen dan bij vrouwen
• Cartilago cricoidea:
o Onder cartilago thyroidea  lateraal
met elkaar verbonden
• Epiglottis: