SV: MATERIEEL RECHT VAN DE EU
1
,ALGEMENE INFORMATIE
Vakinformatie: leerstof= slides +notities (geen handboek!) +readers met wetgeving en rechtspraak →
mee te nemen naar het examen + mogelijks bijkomende documenten op Toledo; opgenomen !! uitz:
bijkomende oefeningen?
+examen: op 17/20 punten: casussen en theorievragen (alle thema’s; essay, eigen inzicht, vergelijking…
onderbouwde mening kan ook gevraagd worden) (modelexamen op Toledo) + CASUS op 3/20 punten
DE INTERNE MARKT: CONTEXT
GESCHIEDENIS
WOII: (1945)
- Europa komt verwoest en vooral verdeeld uit de WOII
- Probleem in 1945: exact dezelfde context als na WOI: winners, verliezers, en veel schade &
bepaalde politieke krachten wouden niet dat dit binnen dit en 30 jaar voor een derde keer zou
voorkomen
Shumanverklaring: 9 mei 1950
- Twee fransmannen, Jean Monnet en Robert Shuman, komen met het politiek idee van een
Europese Unie
- Doel: dat er geen oorlog meer zou en kon zijn
- Idee erachter: je kan geen oorlog meer voeren als je voor je eigen productie afhankelijk bent van
andere landen om te produceren (daarom in begin over kool en staal); ‘productionele solidariteit
maakt oorlog dan niet enkel ondenkbaar, maar ook praktisch onmogelijk’
o Cfr. denk vandaag aan Rusland en Oekraine: waarom kunnen deze oorlog voeren met
elkaar? Want economie totaal onafhankelijk van elkaar
Vandaag: Idee van kool en staal opsplitsen is vandaag de dag uitgemond tot een interne markt met vrije
verkeer van goederen, personen, diensten en kapitaal
- Interne markt: ruimte zonder binnengrenzen waarin het vrije verkeer van goederen, personen,
diensten en kapitaal is gewaarborgd en die een regime omvat dat verzekert dat de mededinging
niet wordt verstoord.
- Interne markt: eigenlijk een vorm van vrijhandel, idee van dat mensen, bepaalde goederen, vrij
moeten kunnen bewegen
VRIJHANDEL -CONCEPTEN
OVERZICHT
Opdeling van soorten economische samenwerking naar de intensiteit ervan:
1
, vrijhandels- interne
douane-unie EMU
zone markt
GEEN (SPECIFIEKE) HANDELSRELATIE
Situatie zonder vrijhandel: In beginsel mogelijkheid tot allersoorten handelsrestricties: quota’s,
douane…. Alles van restricties is mogelijk
MAAR gelukkig komt deze situatie bijna niet meer voor in de wereld omdat we gelukkig de WTO (World
Trade Organization) hebben die zorgt voor een minimum aan vrijhandel (sinds 1995).
- Heeft eigen set aan verdragen: GATT, GATS…
- Heeft eigen geschillenbeslechting: eigen rechtbanken en rechters
- Basisbeginsel: non- discriminatie: bestaande uit twee subbeginselen:
o Most favoured nation (MFN): als één lid van de organisatie een voordeel krijgt, moet dit
ook toegekend worden aan de andere lidstaten van de organisatie
o National treatment requirement: eenmaal een goed binnen het grondgebied is
gehaald, mag er geen verschil zijn tussen goederen uit eigen grondgebied, en goederen
uit andere landen afkomstig
- Helaas momenteel politieke impasse: VS is lid en probleem is dat zij geen rechters meer sturen
naar daar; dus wel landen die zich ‘vrijwillig’ aanhouden, maar geen afdwinging meer momenteel
van die regels
VRIJHANDELSZONE
Vrijhandelszone:
- Eerste stap in het economisch samenbrengen van economieen via vrijhandelsakkoord
- Definitie GATT: “een groep van twee of meer douanegebieden waarin de douanerechten en
andere beperkende regelingen op het gebied van de handel […] worden afgeschaft ten
aanzien van vrijwel de gehele handel tussen de samenstellende gebieden in producten van
oorsprong uit deze gebieden.”
- Nood aan ‘rules of origin’:
o Vrijhandelszone zorgt voor enkele administratieve moeilijkheden: stel elk product dat
land A binnenkomt moet 5 cent betalen, en land B zegt elk product moet bij binnenkomst
15 cent betalen, dan willen zij vrijhandelsakkoord sluiten, en dan stel C wil land B
binnenkomen dan kan via omweg ervoor gezorgd worden dat door een
vrijhandelsakkoord een product altijd goedkoper of gratis via een omweg (hier via land A)
in uiteindelijk gewenste land terecht kan komen
o DRM: nood aan ’rules of origin’: bepalend gaat zijn uit welk land het komt en in welk
uiteindelijk terechtkomt, dan regels die er voor gaan zorgen dat land C nog steeds die 15
cent gaat moeten betalen
o Heel veel litige over om ervoor te zorgen waar product nu juist van komt (nagegaan via
certificatie of origin)
- Vrijhandelszones met de EU:
2
, o Enkel de EU is bevoegd om (vrij)handelsakkoorden te sluiten (art 3; exclusieve
bevoegdheid voor de gemeenschappelijk handelspolitiek)
o Voorbeeld: handelsakkoord van EU met Canada: verregaand want markt wordt quasi
helemaal opengesteld, tussen EU en UK….
DOUANE-UNIE
Douane-unie:
- Elke douane-unie is ook een vrijhandelszone, maar een extra stap verder: ook tegenover andere
landen gaat er een gemeenschappelijk douanetarief worden gehanteerd
- Definitie GATT: "verstaat men onder een douane-unie de vervanging van twee of meer
douanegebieden door een enkel douanegebied, zodanig dat:
o (i) douanerechten en andere beperkende regelingen van de handel […] worden
afgeschaft ten aanzien van vrijwel de gehele handel tussen de gebieden waaruit de unie
is samengesteld of ten minste ten aanzien van vrijwel de gehele handel in producten van
oorsprong uit deze gebieden, en,
▪ = vrijhandel binnen leden
o (ii) […] dezelfde douanerechten en andere regelingen van de handel door ieder lid van
de unie worden toegepast op de handel met gebieden die niet tot de unie behoren"
▪ = Stap verder: voor andere landen die binnen douane-unie komen altijd een en
hetzelfde tarief
- EU als (dé) douane-unie
o Art 28: “De unie omvat een douane-unie welke zich uitstrekt over het gehele
goederenverkeer en welke zowel het verbod medebrengt van in- en uitvoerrechten en van
alle heffingen van gelijke werking in het verkeer tussen de lidstaten onderling als de
invoering van een gemeenschappelijk douanetarief voor hun betrekkingen met derde
landen.”
o Hoe gaat dit concreet? Elk soort goed krijgt zijn eigen code, die moet je voor elk product
vinden die je de EU binnen wil invoeren en dan per type goed bedrag betaald indien er
geen vrijhandelsakkoord is gesloten
o Anderzijds kan ook een ander land met de EU, een douane-unie maken bv. douane-unie
tussen EU en Turkije
▪ Zoals gezegd: douane-unie bestaat uit twee facetten: i) vrijhandelszone en ii)
gemeenschappelijk douanetarief tegenover derde landen; en die vind je ook
terug in verdrag met Turkije
INTERNE MARKT
Interne markt:
- Stap 3 in economische samenwerking, niet enkel over douanerechten en goederen, maar ook
personen diensten en geld ga je vrij laten bewegen
- Definitie: ruimte zonder binnengrenzen waarin het vrije verkeer van goederen, personen,
diensten en kapitaal is gewaarborgd en die een regime omvat dat verzekert dat de mededinging
niet wordt verstoord.
- Omvat regels over:
o Goederen (art. 28, 30, 34, 35, 36, 37, 110 VWEU)
o Personen (natuurlijke en rechtspersonen)
▪ Vrije werknemersverkeer (art. 45, 46, 48 VWEU)
3
, ▪ Vrije vestiging (art. 49, 51, 52, 54 VWEU)
o Diensten (art. 56, 57, 58, 62 VWEU)
o Kapitaal en betalingen (art. 63, 64, 65, 66 VWEU)
- Vrije verkeer van goederen en vrij verkeer van productie
o Complementair of substituteerbaar?
- Burgerschap van de Unie? Zoals gezegd, begonnen als economisch project, maar vandaag de
dag regelt de interne markt ook steeds meer niet-economische facetten van de interne markt,
ook studenten enz die zich verplaatsen
EMU
Economische en Monetaire Unie (EMU):
- Volgende stap: gemeenschappelijk beleid zowel qua economie (economisch beleid), maar ook
qua de eengemaakte munt die we nu hebben (monetair beleid)
- EU als EMU:
o EU was al interne markt, en nog verderdoorgeveolueerd naar een Economische en
monetaire unie toen we een eengemaakte munt hebben ingevoerd
o Art 119 VWEU
o Monetair beleid (ECB) en economisch beleid
o Toepassingen: meer recent noodzaak gevoeld om te investeren in militaire zaken,
energetische zaken + controleren van begroting
…
Intensiteit van samenwerking kan nog veel verdergaan:
- Er zijn ontelbaar veel namen nog die je kan plakken op andere vormen van samenwerking, ook op
de EU: Bv. politieke unie, federatie,… (zie artikel 67 VWEU)
o Ook bv. eenzelfde migratiebeleid, mileubeleid (European Green Deal),…
- Dus we e zien dat EU ook alsmaar verder door blijft evolueren, zowel qua economische als niet-
economische samenwerking
BELANG VAN DE EUROPESE INTERNE MARKT
Belang kan aangetoond worden aan de hand van 4 perspectieven:
- Economisch
- Geopolitiek
- Juridisch
- Maatschappelijk
ECONOMISCH
Uiteenzetting economische model achter vrijhandel om belang aan te tonen:
- Hypothese 1: elk land van de 2 is efficiënter in een van de 2 producten
o Stel:
▪ productietijd van 100 kg chocolade in BE = 5u
▪ productietijd van 100 kg chocolade in IT = 6u
▪ productietijd van 100l olijfolie in BE = 10u
4
1
,ALGEMENE INFORMATIE
Vakinformatie: leerstof= slides +notities (geen handboek!) +readers met wetgeving en rechtspraak →
mee te nemen naar het examen + mogelijks bijkomende documenten op Toledo; opgenomen !! uitz:
bijkomende oefeningen?
+examen: op 17/20 punten: casussen en theorievragen (alle thema’s; essay, eigen inzicht, vergelijking…
onderbouwde mening kan ook gevraagd worden) (modelexamen op Toledo) + CASUS op 3/20 punten
DE INTERNE MARKT: CONTEXT
GESCHIEDENIS
WOII: (1945)
- Europa komt verwoest en vooral verdeeld uit de WOII
- Probleem in 1945: exact dezelfde context als na WOI: winners, verliezers, en veel schade &
bepaalde politieke krachten wouden niet dat dit binnen dit en 30 jaar voor een derde keer zou
voorkomen
Shumanverklaring: 9 mei 1950
- Twee fransmannen, Jean Monnet en Robert Shuman, komen met het politiek idee van een
Europese Unie
- Doel: dat er geen oorlog meer zou en kon zijn
- Idee erachter: je kan geen oorlog meer voeren als je voor je eigen productie afhankelijk bent van
andere landen om te produceren (daarom in begin over kool en staal); ‘productionele solidariteit
maakt oorlog dan niet enkel ondenkbaar, maar ook praktisch onmogelijk’
o Cfr. denk vandaag aan Rusland en Oekraine: waarom kunnen deze oorlog voeren met
elkaar? Want economie totaal onafhankelijk van elkaar
Vandaag: Idee van kool en staal opsplitsen is vandaag de dag uitgemond tot een interne markt met vrije
verkeer van goederen, personen, diensten en kapitaal
- Interne markt: ruimte zonder binnengrenzen waarin het vrije verkeer van goederen, personen,
diensten en kapitaal is gewaarborgd en die een regime omvat dat verzekert dat de mededinging
niet wordt verstoord.
- Interne markt: eigenlijk een vorm van vrijhandel, idee van dat mensen, bepaalde goederen, vrij
moeten kunnen bewegen
VRIJHANDEL -CONCEPTEN
OVERZICHT
Opdeling van soorten economische samenwerking naar de intensiteit ervan:
1
, vrijhandels- interne
douane-unie EMU
zone markt
GEEN (SPECIFIEKE) HANDELSRELATIE
Situatie zonder vrijhandel: In beginsel mogelijkheid tot allersoorten handelsrestricties: quota’s,
douane…. Alles van restricties is mogelijk
MAAR gelukkig komt deze situatie bijna niet meer voor in de wereld omdat we gelukkig de WTO (World
Trade Organization) hebben die zorgt voor een minimum aan vrijhandel (sinds 1995).
- Heeft eigen set aan verdragen: GATT, GATS…
- Heeft eigen geschillenbeslechting: eigen rechtbanken en rechters
- Basisbeginsel: non- discriminatie: bestaande uit twee subbeginselen:
o Most favoured nation (MFN): als één lid van de organisatie een voordeel krijgt, moet dit
ook toegekend worden aan de andere lidstaten van de organisatie
o National treatment requirement: eenmaal een goed binnen het grondgebied is
gehaald, mag er geen verschil zijn tussen goederen uit eigen grondgebied, en goederen
uit andere landen afkomstig
- Helaas momenteel politieke impasse: VS is lid en probleem is dat zij geen rechters meer sturen
naar daar; dus wel landen die zich ‘vrijwillig’ aanhouden, maar geen afdwinging meer momenteel
van die regels
VRIJHANDELSZONE
Vrijhandelszone:
- Eerste stap in het economisch samenbrengen van economieen via vrijhandelsakkoord
- Definitie GATT: “een groep van twee of meer douanegebieden waarin de douanerechten en
andere beperkende regelingen op het gebied van de handel […] worden afgeschaft ten
aanzien van vrijwel de gehele handel tussen de samenstellende gebieden in producten van
oorsprong uit deze gebieden.”
- Nood aan ‘rules of origin’:
o Vrijhandelszone zorgt voor enkele administratieve moeilijkheden: stel elk product dat
land A binnenkomt moet 5 cent betalen, en land B zegt elk product moet bij binnenkomst
15 cent betalen, dan willen zij vrijhandelsakkoord sluiten, en dan stel C wil land B
binnenkomen dan kan via omweg ervoor gezorgd worden dat door een
vrijhandelsakkoord een product altijd goedkoper of gratis via een omweg (hier via land A)
in uiteindelijk gewenste land terecht kan komen
o DRM: nood aan ’rules of origin’: bepalend gaat zijn uit welk land het komt en in welk
uiteindelijk terechtkomt, dan regels die er voor gaan zorgen dat land C nog steeds die 15
cent gaat moeten betalen
o Heel veel litige over om ervoor te zorgen waar product nu juist van komt (nagegaan via
certificatie of origin)
- Vrijhandelszones met de EU:
2
, o Enkel de EU is bevoegd om (vrij)handelsakkoorden te sluiten (art 3; exclusieve
bevoegdheid voor de gemeenschappelijk handelspolitiek)
o Voorbeeld: handelsakkoord van EU met Canada: verregaand want markt wordt quasi
helemaal opengesteld, tussen EU en UK….
DOUANE-UNIE
Douane-unie:
- Elke douane-unie is ook een vrijhandelszone, maar een extra stap verder: ook tegenover andere
landen gaat er een gemeenschappelijk douanetarief worden gehanteerd
- Definitie GATT: "verstaat men onder een douane-unie de vervanging van twee of meer
douanegebieden door een enkel douanegebied, zodanig dat:
o (i) douanerechten en andere beperkende regelingen van de handel […] worden
afgeschaft ten aanzien van vrijwel de gehele handel tussen de gebieden waaruit de unie
is samengesteld of ten minste ten aanzien van vrijwel de gehele handel in producten van
oorsprong uit deze gebieden, en,
▪ = vrijhandel binnen leden
o (ii) […] dezelfde douanerechten en andere regelingen van de handel door ieder lid van
de unie worden toegepast op de handel met gebieden die niet tot de unie behoren"
▪ = Stap verder: voor andere landen die binnen douane-unie komen altijd een en
hetzelfde tarief
- EU als (dé) douane-unie
o Art 28: “De unie omvat een douane-unie welke zich uitstrekt over het gehele
goederenverkeer en welke zowel het verbod medebrengt van in- en uitvoerrechten en van
alle heffingen van gelijke werking in het verkeer tussen de lidstaten onderling als de
invoering van een gemeenschappelijk douanetarief voor hun betrekkingen met derde
landen.”
o Hoe gaat dit concreet? Elk soort goed krijgt zijn eigen code, die moet je voor elk product
vinden die je de EU binnen wil invoeren en dan per type goed bedrag betaald indien er
geen vrijhandelsakkoord is gesloten
o Anderzijds kan ook een ander land met de EU, een douane-unie maken bv. douane-unie
tussen EU en Turkije
▪ Zoals gezegd: douane-unie bestaat uit twee facetten: i) vrijhandelszone en ii)
gemeenschappelijk douanetarief tegenover derde landen; en die vind je ook
terug in verdrag met Turkije
INTERNE MARKT
Interne markt:
- Stap 3 in economische samenwerking, niet enkel over douanerechten en goederen, maar ook
personen diensten en geld ga je vrij laten bewegen
- Definitie: ruimte zonder binnengrenzen waarin het vrije verkeer van goederen, personen,
diensten en kapitaal is gewaarborgd en die een regime omvat dat verzekert dat de mededinging
niet wordt verstoord.
- Omvat regels over:
o Goederen (art. 28, 30, 34, 35, 36, 37, 110 VWEU)
o Personen (natuurlijke en rechtspersonen)
▪ Vrije werknemersverkeer (art. 45, 46, 48 VWEU)
3
, ▪ Vrije vestiging (art. 49, 51, 52, 54 VWEU)
o Diensten (art. 56, 57, 58, 62 VWEU)
o Kapitaal en betalingen (art. 63, 64, 65, 66 VWEU)
- Vrije verkeer van goederen en vrij verkeer van productie
o Complementair of substituteerbaar?
- Burgerschap van de Unie? Zoals gezegd, begonnen als economisch project, maar vandaag de
dag regelt de interne markt ook steeds meer niet-economische facetten van de interne markt,
ook studenten enz die zich verplaatsen
EMU
Economische en Monetaire Unie (EMU):
- Volgende stap: gemeenschappelijk beleid zowel qua economie (economisch beleid), maar ook
qua de eengemaakte munt die we nu hebben (monetair beleid)
- EU als EMU:
o EU was al interne markt, en nog verderdoorgeveolueerd naar een Economische en
monetaire unie toen we een eengemaakte munt hebben ingevoerd
o Art 119 VWEU
o Monetair beleid (ECB) en economisch beleid
o Toepassingen: meer recent noodzaak gevoeld om te investeren in militaire zaken,
energetische zaken + controleren van begroting
…
Intensiteit van samenwerking kan nog veel verdergaan:
- Er zijn ontelbaar veel namen nog die je kan plakken op andere vormen van samenwerking, ook op
de EU: Bv. politieke unie, federatie,… (zie artikel 67 VWEU)
o Ook bv. eenzelfde migratiebeleid, mileubeleid (European Green Deal),…
- Dus we e zien dat EU ook alsmaar verder door blijft evolueren, zowel qua economische als niet-
economische samenwerking
BELANG VAN DE EUROPESE INTERNE MARKT
Belang kan aangetoond worden aan de hand van 4 perspectieven:
- Economisch
- Geopolitiek
- Juridisch
- Maatschappelijk
ECONOMISCH
Uiteenzetting economische model achter vrijhandel om belang aan te tonen:
- Hypothese 1: elk land van de 2 is efficiënter in een van de 2 producten
o Stel:
▪ productietijd van 100 kg chocolade in BE = 5u
▪ productietijd van 100 kg chocolade in IT = 6u
▪ productietijd van 100l olijfolie in BE = 10u
4
