H1 - HET HART
1.1 ENKELE ANATOMISCHE BEGRIPPEN
Het cardiovasculair systeem is samengesteld uit:
- Een dubbele pomp aan elkaar geschakeld
- Een verzameling van verdelende en afvoerende buizen
- Een uitgebreid netwerk van dunne vezels, waardoor de uitwisseling ter hoogte van de perifere organen
mogelijk wordt
Functies
- Verzorgt de aanvoer en de distributie van metabole substraten en van O 2 naar de perifere weefsels en
organen toe
• Linkerpomp: bloed naar perifere organen O2 afgeven, CO2 opnemen
- Zorgt voor het verwijderen van de geproduceerde afvalstoffen en van CO 2
• Rechterpomp: bloed naar longen O2 opnemen, CO2 afgeven
- Draagt bij tot de temperatuur regulatie
- Laat de humorale communicatie toe
Ligging
- De hartspier ligt in het mediastinum van de thorax, tussen de 2 longen
Hart = zuig-pers pomp
Het hart levert energie voor bloedbewegingen van stoffen: circulatie van ons bloed gebeurt door een pomp
- De hartspier gaat het bloed uitpersen uit het hart, en omgekeerd wordt het ook aangezogen naar het
hart toe
• 2 bewegingen: persen en aanzuigen het hart werkt als een zuig-pers pomp
- Het hart bestaat uit een dubbele pomp in serie
• Grote, systematische- of lichaamscirculatie: pompt bloed vanuit de linkerkamer naar de perifere
weefsels
• Kleine of longcirculatie: rechterkamer pompt het bloed naar de longen
- Men onderscheidt aan het hart 4 onderdelen: de rechter- en linker voorkamer of atrium en de rechter-
en linkerkamer of ventrikel
• Het rechter atrium en de rechterventrikel: ontvangen het veneuze bloed uit de systemische
venen en pompen het naar de longen door in de longen geschiedt de oxygenatie van de rode
bloedcellen en wordt de CO2 verwijderd
• Het linker atrium en de linkerventrikel: ontvangen het met O2 gesatureerde bloed uit de 4
pulmonale venen en stuwen het naar de hoofdslagader (aorta) door
1.1.1 DE ATRIA OF VOORKAMERS
Rechter atrium
- Dunwandige kamer onder lage druk
1
, - Ontvangt het bloed (O2-arm en CO2-rijk) uit de vena cava superior- en inferior daarna naar
rechterventrikel
• Vena cava superior: voert het bloed aan van de bovenste lichaamshelft
• Vena cava inferior: voert het bloed aan van de onderste lichaamshelft (lager dan het hart)
Linker atrium
- De longvenen komen hierin uit: bloed komt vanuit de longen en is aangereikt met O 2 en CO2 daarna
naar linkerventrikel
De wand
- De wand van beide voorkamers is uit 3 lagen samengesteld:
• Het epicardium = de buitenste laag, vliesje dat rond het hart zit, loopt over in het epicardium
van de ventrikels,
• Het myocardium = de spierige middelste laag, loopt niet over in de ventrikels (elektrische
isolatie), vrij dun zodat ook de drukontwikkeling zwak zal zijn
• Het endocardium = de binnenste laag, beschermend laagje van cellen die ook bepaalde stoffen
zal afscheiden, verloopt continu over atria, kleppen en ventrikels
1.1.2 DE VENTRIKELS OF KAMERS
- De morfologie van de spierwand van de rechter- en linkerventrikel is verschillend
• De linkerventrikel is cilindervormig waartegen de rechterventrikel als een dunwandige half-
maanvormige ruimte aanleunt
- De ventriculaire wand bestaat net zoals de atriale wand uit het endocardium, het myocardium en het
epicardium
• De diameter van de myocardiale laag van de linkerventrikel is dikker (1-1,5 cm) dan deze van de
rechterventrikel (0,5 cm) dit laat een sterkere drukontwikkeling in de linkerventrikel toe
dit is nodig gezien de grotere weerstand van de systemische circulatie een sterkere perfusiedruk
vereist
Links = hoge drukken, rechts = lage drukken
- Een spierig septum scheidt de 2 ventrikels en bevat de bundels van het geleidingssysteem
1.1.3 DE HARTKLEPPEN
Functie
- Zorgen voor een uni-directionele bloedstroom in het hart: voorkamer kamer grote uitstroomvaten
De atrioventriculaire kleppen
- Vormen de grens tussen de atria en de ventrikels
- De mitralis of bicuspide klep:
• Ligt tussen de linker voorkamer en kamer
• Bestaat uit 2 kleppen
- De tricuspidalis klep:
• Ligt tussen de rechter voorkamer en kamer
• Bestaat uit 3 kleppen
2
,De semilunaire kleppen
- Schermen de ventrikels af van de voornaamste afvoerende bloedvaten
- De aortaklep:
• Scheidt de linkerkamer van de aorta
De aorta is het voornaamste systemische bloedvat dat de O 2 via verschillende
vertakkingen naar de metabool actieve weefsels voert
- De pulmonalis klep:
• Ligt tussen de pulmonale arterie en de rechterventrikel
De pulmonale arterie vertakt zich in de longen tot een rijk alveolair capillair bed waar
de O2/CO2 uitwisseling plaatsgrijpt
2 (linker en rechter) kransslagaders of coronaire arteries
- Ontspringen onmiddellijk achter de oorsprong van de aortaklep
- Verzorgen de bloedsvoorziening van het hart
- De linker coronaire arterie splitst zich op in 2 hoofdvertakkingen: linker anterior descendens en arterie
circumflexa
• Linker anterior descendens: gaat aan de voorkant recht naar beneden de linkerventrikel
bevloeien
• Arterie circumflexa: vormt een boog rond de linkerventrikel
2 kransslagaders, maar we spreken over 3 kransslagaders, omdat de linker zich bijna
onmiddellijk zal vertakken
• Vanuit deze arteriële bloedvaten vertrekken kleinere arteriolen naar het myocard toe
1.2 HET ONTSTAAN VAN HET HARTRITME
- In tegenstelling tot de skeletspier kan het hart autonoom samentrekken door de spontane depolarisatie,
die in de pacemakercellen optreedt
- Het hart gedraagt zich ook als een syncytium = gekoppeld systeem
• Een bundel cellen is gelijk te stellen aan een kabelstructuur met een lage overlangse weerstand
alle myocardcellen zijn aan elkaar gekoppeld
• De kortsluitstromen kunnen dus van cel tot cel overlopen (bij skeletspier niet)
• Er is een goede uitwisseling via de zeer doorlaatbare junctie ten behoeve van de dwarsschijven
(geïntercaleerde schijven)
Hebben een lage weerstand: zullen toelaten dat een elektrisch signaal van de ene cel
naar de andere cel gaat voorgeleiden (domino)
Structuur van de gap juncties
- Gap juncties = tunneltjes
- Groepje van gapjuncties = geïntercaleerde schijf
- Als er een elektrisch signaal in de ene cel is, gaat die doorheen de gap juncties naar de naburige cel en
gaat die cel ook geactiveerd worden
• Bijgevolg: als de actiepotentiaal in de ene cel actief is, gaat die ook zijn naburige cellen activeren
basisprincipe van elektrische koppeling/communicatie
3
, 1.2.1 DE ACTIEPOTENTIAAL BIJ DE SLOW EN FAST RESPONS CEL
1.2.1.1 DE ‘SLOW RESPONSE CEL’ (voorkamer)
‘Slow response’ = trage depolarisatie
- Cellen die dit type van actiepotentiaal vertonen vindt men terug ter hoogte van:
• De sinoatriale (pacemaker) knoop
• De atrioventriculaire knoop
• Het geleidingsweefsel van het atrium naar het ventrikel toe
- De rustmembraanpotentiaal is relatief minder negatief (-65 mV)
3 fasen
- De snelle depolarisatie verloopt minder snel en er is nagenoeg geen omkering van de
membraanpotentiaal tot positieve waarden
• Deze depolarisatie wordt door het openen van tragere Ca 2+ kanalen veroorzaakt
- Het plateau is praktisch afwezig repolarisatie door het openen van K+ kanalen
- Gedurende de derde fase neemt men een sterke diastolische depolarisatie waar
• Wordt veroorzaakt door een verminderde K+ permeabiliteit en toegenomen Na+ permeabiliteit
De depolarisatie wordt gedragen door calcium, de repolarisatie wordt gedragen door kalium en de
diastolische depolarisatie door het sluiten van K + kanalen en het openen van een beetje Na+ kanalen
1.2.1.2 DE ‘FAST RESPONSE CEL’ (kamer)
‘Fast reponse’ = snelle depolarisatie
- Deze ‘fast reponse’ actiepotentiaal komt voor in:
• Het conductiesysteem van de kamers
• Het myocardiale weefsel van de atria en de ventrikels
- De actiepotentiaal van dit type cellen is in verschillende fasen te herleiden
- De rustmembraanpotentiaal bezit een waarde liggend tussen -85 en -95 mV (interne milieu negatief)
- Tijdens de actiepotentiaal stijgt deze membraanpotentiaal (depolarisatie) met een omkering tot licht
positieve waarden bereikt worden
- Deze actiepotentiaal kenmerkt zich door de zeer lange plateaufase dit laat de contractie van de
myocardcel toe
Fasen
- Fase 0: de snelle depolarisatie
• Nadat de depolarisatie een zekere drempel heeft bereikt openen er zich spanningsafhankelijke
Na+ kanalen, zodat de Na+ permeabiliteit sterk toeneemt (zoals bij een neuron) lawine van
Na+ in de cel
- Fase 1: de vroegtijdige partiële repolarisatie
• Door een inactivatie van de snelle Na+ kanalen daalt de Na+ permeabiliteit
• Er is ook een kleine toename van de K+ permeabiliteit
- Fase 2: de plateaufase
• Dit plateau is kenmerkend voor voornamelijk de Purkinje cellen
• Het fenomeen wordt vooral veroorzaakt door een toename van de Ca 2+ permeabiliteit
Deze toename van de intracellulaire Ca 2+ concentratie laat de contractie van de
hartspiercel toe (systole)
4
1.1 ENKELE ANATOMISCHE BEGRIPPEN
Het cardiovasculair systeem is samengesteld uit:
- Een dubbele pomp aan elkaar geschakeld
- Een verzameling van verdelende en afvoerende buizen
- Een uitgebreid netwerk van dunne vezels, waardoor de uitwisseling ter hoogte van de perifere organen
mogelijk wordt
Functies
- Verzorgt de aanvoer en de distributie van metabole substraten en van O 2 naar de perifere weefsels en
organen toe
• Linkerpomp: bloed naar perifere organen O2 afgeven, CO2 opnemen
- Zorgt voor het verwijderen van de geproduceerde afvalstoffen en van CO 2
• Rechterpomp: bloed naar longen O2 opnemen, CO2 afgeven
- Draagt bij tot de temperatuur regulatie
- Laat de humorale communicatie toe
Ligging
- De hartspier ligt in het mediastinum van de thorax, tussen de 2 longen
Hart = zuig-pers pomp
Het hart levert energie voor bloedbewegingen van stoffen: circulatie van ons bloed gebeurt door een pomp
- De hartspier gaat het bloed uitpersen uit het hart, en omgekeerd wordt het ook aangezogen naar het
hart toe
• 2 bewegingen: persen en aanzuigen het hart werkt als een zuig-pers pomp
- Het hart bestaat uit een dubbele pomp in serie
• Grote, systematische- of lichaamscirculatie: pompt bloed vanuit de linkerkamer naar de perifere
weefsels
• Kleine of longcirculatie: rechterkamer pompt het bloed naar de longen
- Men onderscheidt aan het hart 4 onderdelen: de rechter- en linker voorkamer of atrium en de rechter-
en linkerkamer of ventrikel
• Het rechter atrium en de rechterventrikel: ontvangen het veneuze bloed uit de systemische
venen en pompen het naar de longen door in de longen geschiedt de oxygenatie van de rode
bloedcellen en wordt de CO2 verwijderd
• Het linker atrium en de linkerventrikel: ontvangen het met O2 gesatureerde bloed uit de 4
pulmonale venen en stuwen het naar de hoofdslagader (aorta) door
1.1.1 DE ATRIA OF VOORKAMERS
Rechter atrium
- Dunwandige kamer onder lage druk
1
, - Ontvangt het bloed (O2-arm en CO2-rijk) uit de vena cava superior- en inferior daarna naar
rechterventrikel
• Vena cava superior: voert het bloed aan van de bovenste lichaamshelft
• Vena cava inferior: voert het bloed aan van de onderste lichaamshelft (lager dan het hart)
Linker atrium
- De longvenen komen hierin uit: bloed komt vanuit de longen en is aangereikt met O 2 en CO2 daarna
naar linkerventrikel
De wand
- De wand van beide voorkamers is uit 3 lagen samengesteld:
• Het epicardium = de buitenste laag, vliesje dat rond het hart zit, loopt over in het epicardium
van de ventrikels,
• Het myocardium = de spierige middelste laag, loopt niet over in de ventrikels (elektrische
isolatie), vrij dun zodat ook de drukontwikkeling zwak zal zijn
• Het endocardium = de binnenste laag, beschermend laagje van cellen die ook bepaalde stoffen
zal afscheiden, verloopt continu over atria, kleppen en ventrikels
1.1.2 DE VENTRIKELS OF KAMERS
- De morfologie van de spierwand van de rechter- en linkerventrikel is verschillend
• De linkerventrikel is cilindervormig waartegen de rechterventrikel als een dunwandige half-
maanvormige ruimte aanleunt
- De ventriculaire wand bestaat net zoals de atriale wand uit het endocardium, het myocardium en het
epicardium
• De diameter van de myocardiale laag van de linkerventrikel is dikker (1-1,5 cm) dan deze van de
rechterventrikel (0,5 cm) dit laat een sterkere drukontwikkeling in de linkerventrikel toe
dit is nodig gezien de grotere weerstand van de systemische circulatie een sterkere perfusiedruk
vereist
Links = hoge drukken, rechts = lage drukken
- Een spierig septum scheidt de 2 ventrikels en bevat de bundels van het geleidingssysteem
1.1.3 DE HARTKLEPPEN
Functie
- Zorgen voor een uni-directionele bloedstroom in het hart: voorkamer kamer grote uitstroomvaten
De atrioventriculaire kleppen
- Vormen de grens tussen de atria en de ventrikels
- De mitralis of bicuspide klep:
• Ligt tussen de linker voorkamer en kamer
• Bestaat uit 2 kleppen
- De tricuspidalis klep:
• Ligt tussen de rechter voorkamer en kamer
• Bestaat uit 3 kleppen
2
,De semilunaire kleppen
- Schermen de ventrikels af van de voornaamste afvoerende bloedvaten
- De aortaklep:
• Scheidt de linkerkamer van de aorta
De aorta is het voornaamste systemische bloedvat dat de O 2 via verschillende
vertakkingen naar de metabool actieve weefsels voert
- De pulmonalis klep:
• Ligt tussen de pulmonale arterie en de rechterventrikel
De pulmonale arterie vertakt zich in de longen tot een rijk alveolair capillair bed waar
de O2/CO2 uitwisseling plaatsgrijpt
2 (linker en rechter) kransslagaders of coronaire arteries
- Ontspringen onmiddellijk achter de oorsprong van de aortaklep
- Verzorgen de bloedsvoorziening van het hart
- De linker coronaire arterie splitst zich op in 2 hoofdvertakkingen: linker anterior descendens en arterie
circumflexa
• Linker anterior descendens: gaat aan de voorkant recht naar beneden de linkerventrikel
bevloeien
• Arterie circumflexa: vormt een boog rond de linkerventrikel
2 kransslagaders, maar we spreken over 3 kransslagaders, omdat de linker zich bijna
onmiddellijk zal vertakken
• Vanuit deze arteriële bloedvaten vertrekken kleinere arteriolen naar het myocard toe
1.2 HET ONTSTAAN VAN HET HARTRITME
- In tegenstelling tot de skeletspier kan het hart autonoom samentrekken door de spontane depolarisatie,
die in de pacemakercellen optreedt
- Het hart gedraagt zich ook als een syncytium = gekoppeld systeem
• Een bundel cellen is gelijk te stellen aan een kabelstructuur met een lage overlangse weerstand
alle myocardcellen zijn aan elkaar gekoppeld
• De kortsluitstromen kunnen dus van cel tot cel overlopen (bij skeletspier niet)
• Er is een goede uitwisseling via de zeer doorlaatbare junctie ten behoeve van de dwarsschijven
(geïntercaleerde schijven)
Hebben een lage weerstand: zullen toelaten dat een elektrisch signaal van de ene cel
naar de andere cel gaat voorgeleiden (domino)
Structuur van de gap juncties
- Gap juncties = tunneltjes
- Groepje van gapjuncties = geïntercaleerde schijf
- Als er een elektrisch signaal in de ene cel is, gaat die doorheen de gap juncties naar de naburige cel en
gaat die cel ook geactiveerd worden
• Bijgevolg: als de actiepotentiaal in de ene cel actief is, gaat die ook zijn naburige cellen activeren
basisprincipe van elektrische koppeling/communicatie
3
, 1.2.1 DE ACTIEPOTENTIAAL BIJ DE SLOW EN FAST RESPONS CEL
1.2.1.1 DE ‘SLOW RESPONSE CEL’ (voorkamer)
‘Slow response’ = trage depolarisatie
- Cellen die dit type van actiepotentiaal vertonen vindt men terug ter hoogte van:
• De sinoatriale (pacemaker) knoop
• De atrioventriculaire knoop
• Het geleidingsweefsel van het atrium naar het ventrikel toe
- De rustmembraanpotentiaal is relatief minder negatief (-65 mV)
3 fasen
- De snelle depolarisatie verloopt minder snel en er is nagenoeg geen omkering van de
membraanpotentiaal tot positieve waarden
• Deze depolarisatie wordt door het openen van tragere Ca 2+ kanalen veroorzaakt
- Het plateau is praktisch afwezig repolarisatie door het openen van K+ kanalen
- Gedurende de derde fase neemt men een sterke diastolische depolarisatie waar
• Wordt veroorzaakt door een verminderde K+ permeabiliteit en toegenomen Na+ permeabiliteit
De depolarisatie wordt gedragen door calcium, de repolarisatie wordt gedragen door kalium en de
diastolische depolarisatie door het sluiten van K + kanalen en het openen van een beetje Na+ kanalen
1.2.1.2 DE ‘FAST RESPONSE CEL’ (kamer)
‘Fast reponse’ = snelle depolarisatie
- Deze ‘fast reponse’ actiepotentiaal komt voor in:
• Het conductiesysteem van de kamers
• Het myocardiale weefsel van de atria en de ventrikels
- De actiepotentiaal van dit type cellen is in verschillende fasen te herleiden
- De rustmembraanpotentiaal bezit een waarde liggend tussen -85 en -95 mV (interne milieu negatief)
- Tijdens de actiepotentiaal stijgt deze membraanpotentiaal (depolarisatie) met een omkering tot licht
positieve waarden bereikt worden
- Deze actiepotentiaal kenmerkt zich door de zeer lange plateaufase dit laat de contractie van de
myocardcel toe
Fasen
- Fase 0: de snelle depolarisatie
• Nadat de depolarisatie een zekere drempel heeft bereikt openen er zich spanningsafhankelijke
Na+ kanalen, zodat de Na+ permeabiliteit sterk toeneemt (zoals bij een neuron) lawine van
Na+ in de cel
- Fase 1: de vroegtijdige partiële repolarisatie
• Door een inactivatie van de snelle Na+ kanalen daalt de Na+ permeabiliteit
• Er is ook een kleine toename van de K+ permeabiliteit
- Fase 2: de plateaufase
• Dit plateau is kenmerkend voor voornamelijk de Purkinje cellen
• Het fenomeen wordt vooral veroorzaakt door een toename van de Ca 2+ permeabiliteit
Deze toename van de intracellulaire Ca 2+ concentratie laat de contractie van de
hartspiercel toe (systole)
4
