HOOFDSTUK 6 – BAKSTEEN
DEFINITIE VAN BAKSTEEN
Baksteen Een bouwmateriaal dat vervaardigd wordt door het verhitten op een gepaste
temperatuur – de zogenaamde sintertemperatuur – van een vooraf gevormde
portie klei. Door de verhitting smelten de kleikorrels, klitten vervolgens aan
elkaar en vormen een steenachtige massa. Na het bakproces behoudt de steen
nog steeds een bepaalde porositeit.
Een baksteen wordt gekenmerkt door drie oppervlakken:
Legvlak Het vlak van de baksteen die in het metselwerk horizontaal wordt aangebracht.
Kopse kant De kortste kant van een steen (in de breedte van de steen).
Strek Is de langste voorzijde die de buitenkant van de muur zal vormen.
Van oudsher is België een land waar een baksteenarchitectuur aanwezig is.
TOEPASSINGEN VAN BAKSTEEN
Baksteen is een materiaal uit gebakken klei, bedoeld als bouwelement voor metselwerk. Het begrip
‘metselwerk’ is daarbij zeer ruim. De volgende vormen kunnen onderscheiden worden.
Zichtbaar metselwerk: metselwerk waaraan esthetische eisen worden gesteld. Deze eisen zijn niet
altijd even streng. Bij decoratief metselwerk of siermetselwerk is de esthetiek zeer belangrijk.
Hieronder valt al het gevelmetselwerk terwijl ‘gewoon’ zichtbaar metselwerk bedoeld is om zichtbaar
te blijven zonder sierwaarde van decoratief metselwerk.
Niet-zichtbaar metselwerk: metselwerk dat na het beëindigen van het bouwwerk aan het oog
onttrokken wordt, BV. omdat het bepleisterd wordt. Om die reden worden er geen esthetische eisen
gestel aan dit soort metselwerk.
Binnenmetselwerk: metselwerk dat niet aan weersinvloeden is blootgesteld. Hieronder vallen
binnenmuren, maar ook buitenmuren in bepaalde gevallen (BV. een buitenmuur voorzien van
bepleistering).
Buitenmetselwerk: metselwerk dat aan het buitenklimaat blootgesteld is. Dit soort metselwerk moet
daarom worden opgetrokken in stenen die vorstbestendig zijn.
Niet-dragend metselwerk: metselwerk dat niet bijdraagt aan de stabiliteit van het gebouw.
Dragend metselwerk: metselwerk dat bijdraagt aan de stabiliteit van het gebouw. Bij kleine gebouwen
– zoals eens gezinswoningen – volstaat het om daarbij de traditionele muurdikten toe te passen.
Voor hogere gebouwen is het nodig de drukspanningen te berekenen: men spreekt van berekend dragend
metselwerk. De beoordeling of een bepaalde muur als ‘gewoon’ of als ‘berekend’ dragend metselwerk moet
beschouwd worden, is de taak van de stabiliteitsingenieur.
BESTANDDELEN VAN BAKSTEEN
Klei is de natuurlijke grondstof die aan de basis ligt van baksteen. De klei wordt ontgonnen in een ‘graverij’ die
ligt in een ontginningsgebied (firma’s die produceren zijn vaak dichtgelegen bij zo’n gebied). Toevoegstoffen of
kleurstoffen worden toegevoegd aan de grondstof.
DEFINITIE VAN BAKSTEEN
Baksteen Een bouwmateriaal dat vervaardigd wordt door het verhitten op een gepaste
temperatuur – de zogenaamde sintertemperatuur – van een vooraf gevormde
portie klei. Door de verhitting smelten de kleikorrels, klitten vervolgens aan
elkaar en vormen een steenachtige massa. Na het bakproces behoudt de steen
nog steeds een bepaalde porositeit.
Een baksteen wordt gekenmerkt door drie oppervlakken:
Legvlak Het vlak van de baksteen die in het metselwerk horizontaal wordt aangebracht.
Kopse kant De kortste kant van een steen (in de breedte van de steen).
Strek Is de langste voorzijde die de buitenkant van de muur zal vormen.
Van oudsher is België een land waar een baksteenarchitectuur aanwezig is.
TOEPASSINGEN VAN BAKSTEEN
Baksteen is een materiaal uit gebakken klei, bedoeld als bouwelement voor metselwerk. Het begrip
‘metselwerk’ is daarbij zeer ruim. De volgende vormen kunnen onderscheiden worden.
Zichtbaar metselwerk: metselwerk waaraan esthetische eisen worden gesteld. Deze eisen zijn niet
altijd even streng. Bij decoratief metselwerk of siermetselwerk is de esthetiek zeer belangrijk.
Hieronder valt al het gevelmetselwerk terwijl ‘gewoon’ zichtbaar metselwerk bedoeld is om zichtbaar
te blijven zonder sierwaarde van decoratief metselwerk.
Niet-zichtbaar metselwerk: metselwerk dat na het beëindigen van het bouwwerk aan het oog
onttrokken wordt, BV. omdat het bepleisterd wordt. Om die reden worden er geen esthetische eisen
gestel aan dit soort metselwerk.
Binnenmetselwerk: metselwerk dat niet aan weersinvloeden is blootgesteld. Hieronder vallen
binnenmuren, maar ook buitenmuren in bepaalde gevallen (BV. een buitenmuur voorzien van
bepleistering).
Buitenmetselwerk: metselwerk dat aan het buitenklimaat blootgesteld is. Dit soort metselwerk moet
daarom worden opgetrokken in stenen die vorstbestendig zijn.
Niet-dragend metselwerk: metselwerk dat niet bijdraagt aan de stabiliteit van het gebouw.
Dragend metselwerk: metselwerk dat bijdraagt aan de stabiliteit van het gebouw. Bij kleine gebouwen
– zoals eens gezinswoningen – volstaat het om daarbij de traditionele muurdikten toe te passen.
Voor hogere gebouwen is het nodig de drukspanningen te berekenen: men spreekt van berekend dragend
metselwerk. De beoordeling of een bepaalde muur als ‘gewoon’ of als ‘berekend’ dragend metselwerk moet
beschouwd worden, is de taak van de stabiliteitsingenieur.
BESTANDDELEN VAN BAKSTEEN
Klei is de natuurlijke grondstof die aan de basis ligt van baksteen. De klei wordt ontgonnen in een ‘graverij’ die
ligt in een ontginningsgebied (firma’s die produceren zijn vaak dichtgelegen bij zo’n gebied). Toevoegstoffen of
kleurstoffen worden toegevoegd aan de grondstof.
