Samenvatting Communicatie

KTH Liesbet De Baets – communicatie

Verbale en non-verbale communicatie bepaald de effectiviteit van je behandeling

INTRODUCTIE – basisprincipes van communicatie in de gezondheidszorg
Waarom is communicatie belangrijk in gezondheidszorg?
 Zorgverlener doet tijdens beroepsleven 200.000 consulten
 Communicatie is niet alleen ‘aardig zijn’ : goede communicatie levert effectiever consult op
voor zowel hulpverlener als patiënt
 Effectiever in tijd, in therapie-effect en in zelfzorg (voorkomen burn-out)
Patient-centered care: patiëntgerichte zorg is het behandelen van een persoon die gezondheidszorg
ontvangt met waardigheid en respect en het betrekken van deze persoon bij alle beslissingen
over zijn/haar gezondheid
Patiënt staat centraal  kijken wat de patiënt wilt bereiken dmv communicatie
Je hebt 5 samenhangende componenten
1. Biopsychosociale perspectief
2. Patiënt-als-persoon
3. Delen van macht en verantwoordelijkheid
4. Therapeutische alliantie
Of deze sterk is heeft te maken met de mate van overeenstemming tussen P en T over het proces,
structuur (taken) en gewenste uitkomst (doelen) van de therapie en het empathische contact
(band) tussen T en P
5. Arts/zorgverstrekker-als-persoon

Dyad = iets dat samenhoort (zoals moeder en kind, vader en kind – iets dat samenhoort)
Faciliteiten van waar de zorg gegeven wordt
Zorgsysteem laat het toe om een heel erg patiënt-gecentreerde zorg te verlenen

1. Heel goed begrijpen van de perspectieven van de patiënt (bv zorgen, verwachtingen, gevoelens
etc)
2. Begrijpen van de patiënt binnen zijn/haar unieke psychosociale en culturele context
3. Bereiken van een gezamenlijk begrip
 wat zijn doelen en verwachtingen van deze behandeling?

Gemeenschappelijke/gedeelde besluitvorming : je gaat kiezen
Waaraan gaan wij werken? Waar houden wij rekening mee?
= formeel proces/instrument dat zorgverleners en patiënten helpt om SAMEN de BEHANDELINGSOPTIE
TE KIEZEN die het beste aansluit bij zowel het MEDISCHE BEWIJS als bij de PRIORITEITEN EN
DOELSTELLINGEN van de individuele patiënt voor zijn/haar zorg

Patiëntgerichtheid in kinesitherapie houdt in dat volgende aspecten worden aangeboden
- Je geeft een geïndividualiseerde behandeling
- Voortdurende communicatie (verbaal en non-verbaal)
- Voorlichting tijdens alle aspecten van de behandeling
- Werken met de door patiënt bepaalde doelen
- Behandeling waarbij patiënt wordt gesteund en in zijn kracht wordt gezet
- Een kinesitherapeut met patiëntgerichte sociale vaardigheden, vertrouwen en kennis
Wat denkt, weet en wilt de patiënt  vragen

 GOEDE PATIËNT-THERAPEUT RELATIE
dit zorgt voor:
 Betere adherence bij oefenprogramma
 Patiënten volgen adviezen beter op
 Beter behandeleffect
 Tevredenheid van patiënt over consult is sterk gerelateerd aan het empatisch contact
 Therapeuten zijn tevredener over hun werk en zien hun werk als waardevoller
 Prognose (= voorspelling van een te verwachten resultaat of het waarschijnlijke verloop van
een gebeurtenis) voor patiënten met lage rugpijn is significant beter als ze hun interactie met
hun T beter inschatten

LES 1
KT heeft verschillende rollen
1. KT als docent
 informeren over:
- mogelijke verbanden tussen oorzaak en gevolg van gezondheidsproblemen
- een oefening

, - een techniek
- …
 vergt taakgerichte communicatiestijl, maar in samenspraak patiënt en met respect voor diens
autonomie (bv als kankerpatiënt niet wilt weten welke kanker die heeft, wat overlevingskansen zijn, etc
dan vertel je dit niet)
 informatie dient duidelijk te zijn en in lekentaal (= eenvoudige, toegankelijke taal die voor iedereen
begrijpelijk is) meegegeven te worden

2. KT als detective
- Als expert op gebied van bewegen voortdurend observeren wat patiënt zegt en doet
- Klinisch redeneerproces samen met patiënt staat centraal
- Er is dialoog tussen P en T
- P participeert in proces
 als detective heb je aandacht voor de huidige situatie, maar ook hindernissen, hulpbronnen en
gewenste toestand
vb waarom begint KT aan mijn nek als ik pijn heb aan mijn vinger?  je licht dit toe aan P
Wat zijn herstelbelemmerende/bevorderende factoren in deze context?




3. KT als coach
- KT begeleidt P door hem te gidsen (coachen)
 Keuzes maken
 Verantwoordelijkheid nemen
- KT spreekt het zelfregulerend vermogen van P aan (zelf-management)
= (herstel)proces ondersteunen, faciliteren. Helpen keuzes maken, wikken en wegen maar P moet het
zelf doen – als T beperkte tijd bij P, P niet afhankelijk maken van jou, moet zelf-management aansturen
- Je houdt als coach rekening met aandoening maar ook met klachtenbeleving van P
Aandoening-klacht model (Stewart & Roter, 1989)
betekenis van de aandoening – enkele vb
bv Episode van lage rugpijn




 je dient als coach aandacht te hebben voor de individuele behoeftes en voorkeuren

De behoeftes en voorkeuren vanuit het stress-coping model
- bij het communiceren met de KT heeft
de P twee typen behoeften:
* cognitieve (instrumentele)
behoeften = de wil om te weten en te
begrijpen: wat er aan de hand is – wat
de toekomst te bieden heeft
* affectieve behoeften = de wil om
zelf begrepen te worden: zorgen
bespreekbaar maken – gerustgesteld
worden – gesteund, geaccepteerd en
gerespecteerd worden
- kine vaak eerste hulpverlener waarbij
P deze bezorgdheden uitdrukken: begrip
voor tonen en indien nodig

, doorverwijzen – bv angsten, depressieve
gevoelens
- de verschillende behoeften hebben gevolgen voor de manier waarop de KT zich opstelt in een consult:
* empathie gaat verder dan inlevingsvermogen bv P
met geamputeerd been  “ik begrijp dat je het
moeilijk hebt”
 is GEEN empathie! Je kan niet begrijpen als je niet
in zelfde situatie zit
 EMPATHIE = DE WIL om te begrijpen




- een aangepaste instrumentele en affectieve communicatie van de KT draagt bij tot een effectiever
omgaan met de stress die gepaard gaat met de klachten




- je vertrekt vanuit het werkelijk begrijpen van de klacht (de wil om het te begrijpen)
- wat betekent de klacht voor P?

In gesprek stiltes laten, actief luisteren, ingaan op (non-)verbale reacties, reflecties, begrip tonen,
oogcontact maken

4. KT als vertrouwenspersoon
- Hangt nauw samen met andere rollen, overkoepelend
- Vertrouwen staat centraal
- Acceptatie van P als mens. Je kan aangeven dat je het niet eens bent met bepaalde standpunten
maar respectvol
Bv P die altijd te laat is: je vindt dit vervelend
 communiceren naar P, mag direct en bespreekbaar maken van eigen bezorgdheden hierrond =
belangrijk voor jezelf én het behandelproces

Basishouding van de KT
1. Echtheid
 De hulpverlener die echt is, blijkt het meest effectief
 Jezelf zijn in het contact
 Niet verschuilen achter een beroepsfaçade
 Authentiek, natuurlijk en spontaan zijn
 Je wil de P en zijn/haar hulpvraag vanuit oprechte belangstelling en werkelijke
betrokkenheid leren kennen
 Er is dus congruentie tussen wat je werkelijk denkt en voelt en je non-verbale en
verbale communicatie
Non-verbaal is zeer belangrijk want dit is vaak onbewust
 Om echt te kunnen zijn in het contact met je P, moet je weten wie je bent  inzicht hebben
in je persoonlijkheid, voorkeuren en preoccupaties (zelfkennis!)
 In contact staan met je eigen gevoelens en gedachten
≠ al je gevoelens, gedachten en ervaringen delen met P  enkel wanneer functioneel
Belang van zelfkennis: een efficiënte hulpverlener beschikt over gezonde dosis zelfkennis – gevoelens
rond het eigen zelf beïnvloeden de relatie en de P – belangrijk dat hulpverlener zich bewust is van
manier waarop hij/zij naar zichzelf kijkt, bewust is van eigen sterktes en beperkingen en alert is voor
manier waarop dit therapeutische interactie of cliënt zou kunnen beïnvloeden – wees daarom bewust
van je eigen persoonlijke groei

2. Onvoorwaardelijke acceptatie en respect
 Onvoorwaardelijk
 P aanvaarden zoals deze is, klachten aanvaarden zoals hij/zij ze naar voren brengt, zonder
oordeel