HOOFDSTUK 1
We komen van een patriachaal christelijke samenleving in de gezondheidszorg
Pater = vader in het Latijn
die bepaalde vroeger wat er met de patiënt moest gebeuren
Deze samenleving is in onze gezondheidszorg verdwenen
alternatief?
Mag, kan, moet = NORMEN
Waar komen deze normen vandaan? Welk fundament / principe hebben we om met die normen om te gaan?
Afwas = iets wat vrouwen moeten doen
Edicus stelt de vraag: welk argument heeft namelijk die cultuur om met deze norm te werken?
wetenschappen gaan proberen daar een antwoord op te geven: sociologie
In samenlevingen vind je rollen terug: die van de vrouw en van de man
Deze norm houdt rekening met die rollen
Waar komen deze rollen vandaan? (obdeling mannen en vrouwen rollen)
Religie = scheppingsverhaal Adam > Eva
Er zal heel snel een epidurale bevalling aan vrouwen gegeven worden als dit gevraagd wordt
Pas sinds jaren 70 toegepast, al bestond die al 30 jaar
vroeger geen recht om zo te bevallen
Argument uit scheppingsverhaal: (vrouwen hebben het grote kwaad gesticht) God roept hen na, nu ga je je
kinderen baren in pijn
God maakt de keus om eerst de man te scheppen en dan de vrouw
Vraag ethicus: welk argument heeft God om het op die manier te doen? Waarom niet omgekeerd? = gevaar (geen
antwoord meer te vinden)
God beslist in zijn wijsheid dat het zo moet zijn
= grond/fundament
Dames die stierven in zwangerschap, was zo want was niet te bespreken (God)
Abortus totaal niet bespreekbaar, want God geeft het leven
Patiënt mag therapie weigeren (nu)
In democratie mensen vrij om keuzes te maken (bv je mag hoofddoek dragen, maar moet niet)
God wordt vervangen door mensenrechten (bv recht op religie) jaren 60
Bv Iran: daar moeten meisjes hoofddoeken dragen
Het niet dragen/weigeren te dragen was het in vraag stellen van het goddelijke fundament in die samenleving
leger en politie om de kop in te drukken van die meisjes die hun hoofddoek afdeden
Onze huidige normativiteit waar fundamenteren we die?
We gaan deze normen funderen in waarden fundament
Hoe sta jij in het leven? Wat vind jij belangrijk? Waar ligt jou normativiteit?
Vandaag zijn er een aantal ethieken die een fundament proberen naar voor te schuiven
(wat is er in de plaats gekomen van dat christelijke fundament)
Naast het objectief ook het relationele meenemen
1.Een objectieve, mathematische visie: via metingen weten we wat de beste behandeling is voor een patiënt
(voldoende? Niet volgens ethiek)
Veel complexer dan de normen
- Vb patiënt met hartoperaties objectief, wetenschappelijk meten voor het aantal sessies met kinesist te
bepalen (door een wetenschappelijk gemiddelde)
- De normen worden protocol
- Maatschappij richt zich te veel op objectieve wetenschappelijke normen
(want soms anders en deze normen te sterk waardoor je in problemen komt bij te weinig sessies)
- Door een objectivering krijgen we een te strakke protocol en regels, het menselijk verdwijnt een beetje in
de zorg
Objectivering is zinvol, maar hoe ver ga jer hierin?
2.Individuatistische visie:
Is individu een fundament van wat je mag, kan en moet doen?
individueel schuldmodel
Vb als een roker geconfronteerd wordt met longkanker, moet de ziekenfonds hiertussen komen en dit financieren,
maar is dit niet zijn eigen schuld?
Vb dronker rijder die in een accident komt, is dit niet zijn fout? Moet het ziekenfonds hiertussen komen?
als individu wat wenst u?
, Het is belangrijk dat we patiënten de ruimte geven om hen keuzes te geven maar hoe ver gaan we daarin? (soms
voelt het alsof je in de steek wordt gelaten / keuzes maken in hun belang)
3.Economische visie: de markt beslist wat een kinesist moet doen
Therapieën in de markt zetten dat het meest populair zijn, maar hoe ver mag je dit laten komen? Want je werkt op
zieke mensen met meestal een laag inkomen
Er worden jou taken opgelegd die je moet doen voor een bepaalde tijdsperiode bv een kwartier die bepaalde
therapie
Het wordt een heel transparant, objectief en een soort systeem, mensen betalen enkel voor bv dat kwartier (je kan
als patiënt minuten bijkopen)
dit gebeurt soms in woonzorgcentra
Het individu wordt economisch benaderd
Je hebt een ziekteverzekering en daarbovenop heb je ook nog een hospitalisatieverzekering (extra financiële
ondersteuning)
Bv kind geboren met een medisch probleem (open rug, hersenletsel aan gebrek aan zuurstof, etc) kan je heel
moeilijk verzekerd worden want je kost veel geld en heeft ‘geen zin’ (brengt weinig op)
Verzekering wilt graag gezonde mensen
4.Neoliberalisme synergie van de drie ethische visies
De eerste 3 visies vinden elkaar en gaan elkaar wederzijds versterken
Objectief: wat heeft de patiënt – diagnose verzekering nodig
Als individu moet je verzekering zoeken (meer of minder sterkere hulp)
Wie draait er op voor de extra kosten? (economisch)
Vb als patiënt niet voldoende hersteld na het aantal sessies. Wie zijn fout is het dat? Wie draait er op voor de extra
kosten?
Je moet alles kunnen onderzoeken, wat ze precies hebben gedaan, alles documenteren, etc
5.Relationele visie
Fundament = relaties
Mensen zitten in een relatie van geven en nemen
Dementie heeft 3 graden:
- Men wordt verward mar heeft er weet van
- Men is verward maar heeft er geen weet van
- Men is niet responsief (cortex functioneert niet meer)
Elke persoon (die rond deze patiënt staat) heeft de mogelijkheid om zijn waarden op tafel te leggen (wat denkt
dokter, kine, dochter, ..) samen komen tot een keuze (deze bevat altijd iets van risico’s)
Elk met zijn expertise, alles serieus genomen in gesprek samen oplossing zoeken
Je staat niet meer boven je patiënt, je staat er naast
geeft je expertise – reactie patiënt => compromis sluiten
Hier vindt een soort wisselwerking plaats
6.Religieuze visie
Hoe gaan mensen met hun waarden en normen om met hun religie in het werkveld?
we worden geconfronteerd met verschillende soorten ethiek
Grondwaarde: nooit hetzelfde bij alle mensen, aanpassen
Je hebt verschillende niveaus
- Micro-laag: hoe sta je in het leven? Je waarden en normen
- Meso-laag: hoe kijkt een organisatie naar onze zorg en begeleiding?
- Macro-laag: hoe kijkt de samenleving naar de gezondheidszorg?
RSZ + mensenrechten (elk mens heeft recht op gezondheidszorg, etc)
HOOFDSTUK 2
1.Levenseindebeslissingen
1.1. Euthanasie
Je kunt vragen om te mogen sterven, MAAR enkel jij kan dit voor jezelf aanvragen
Enkel op het moment dat de patiënt zelf heel duidelijk en bewust dit vraagt
- Rassentheorie in Duitsland (euthansie toepast op mensen bij bv mensen met Syndroom van Down)
Het doel is dat de patiënt zo snel mogelijk komt te sterven (arts: iemand doden op wettelijke basis)
(in 2010 ging deze wet van euthanasie in België in)
medische verantwoord
1.2. Levensverkorting
Patiënt kan door bepaalde therapie vroeger komen te sterven
Doel morfine: pijn wegnemen maar nadeel: onderdrukt de ademhaling harstlagritme naar beneden =>
vermoeden levensverkortingseffect
(pijnbestrijding is soms niet genoeg)
iets wat nog verder gaat: palliatieve sedatie
We komen van een patriachaal christelijke samenleving in de gezondheidszorg
Pater = vader in het Latijn
die bepaalde vroeger wat er met de patiënt moest gebeuren
Deze samenleving is in onze gezondheidszorg verdwenen
alternatief?
Mag, kan, moet = NORMEN
Waar komen deze normen vandaan? Welk fundament / principe hebben we om met die normen om te gaan?
Afwas = iets wat vrouwen moeten doen
Edicus stelt de vraag: welk argument heeft namelijk die cultuur om met deze norm te werken?
wetenschappen gaan proberen daar een antwoord op te geven: sociologie
In samenlevingen vind je rollen terug: die van de vrouw en van de man
Deze norm houdt rekening met die rollen
Waar komen deze rollen vandaan? (obdeling mannen en vrouwen rollen)
Religie = scheppingsverhaal Adam > Eva
Er zal heel snel een epidurale bevalling aan vrouwen gegeven worden als dit gevraagd wordt
Pas sinds jaren 70 toegepast, al bestond die al 30 jaar
vroeger geen recht om zo te bevallen
Argument uit scheppingsverhaal: (vrouwen hebben het grote kwaad gesticht) God roept hen na, nu ga je je
kinderen baren in pijn
God maakt de keus om eerst de man te scheppen en dan de vrouw
Vraag ethicus: welk argument heeft God om het op die manier te doen? Waarom niet omgekeerd? = gevaar (geen
antwoord meer te vinden)
God beslist in zijn wijsheid dat het zo moet zijn
= grond/fundament
Dames die stierven in zwangerschap, was zo want was niet te bespreken (God)
Abortus totaal niet bespreekbaar, want God geeft het leven
Patiënt mag therapie weigeren (nu)
In democratie mensen vrij om keuzes te maken (bv je mag hoofddoek dragen, maar moet niet)
God wordt vervangen door mensenrechten (bv recht op religie) jaren 60
Bv Iran: daar moeten meisjes hoofddoeken dragen
Het niet dragen/weigeren te dragen was het in vraag stellen van het goddelijke fundament in die samenleving
leger en politie om de kop in te drukken van die meisjes die hun hoofddoek afdeden
Onze huidige normativiteit waar fundamenteren we die?
We gaan deze normen funderen in waarden fundament
Hoe sta jij in het leven? Wat vind jij belangrijk? Waar ligt jou normativiteit?
Vandaag zijn er een aantal ethieken die een fundament proberen naar voor te schuiven
(wat is er in de plaats gekomen van dat christelijke fundament)
Naast het objectief ook het relationele meenemen
1.Een objectieve, mathematische visie: via metingen weten we wat de beste behandeling is voor een patiënt
(voldoende? Niet volgens ethiek)
Veel complexer dan de normen
- Vb patiënt met hartoperaties objectief, wetenschappelijk meten voor het aantal sessies met kinesist te
bepalen (door een wetenschappelijk gemiddelde)
- De normen worden protocol
- Maatschappij richt zich te veel op objectieve wetenschappelijke normen
(want soms anders en deze normen te sterk waardoor je in problemen komt bij te weinig sessies)
- Door een objectivering krijgen we een te strakke protocol en regels, het menselijk verdwijnt een beetje in
de zorg
Objectivering is zinvol, maar hoe ver ga jer hierin?
2.Individuatistische visie:
Is individu een fundament van wat je mag, kan en moet doen?
individueel schuldmodel
Vb als een roker geconfronteerd wordt met longkanker, moet de ziekenfonds hiertussen komen en dit financieren,
maar is dit niet zijn eigen schuld?
Vb dronker rijder die in een accident komt, is dit niet zijn fout? Moet het ziekenfonds hiertussen komen?
als individu wat wenst u?
, Het is belangrijk dat we patiënten de ruimte geven om hen keuzes te geven maar hoe ver gaan we daarin? (soms
voelt het alsof je in de steek wordt gelaten / keuzes maken in hun belang)
3.Economische visie: de markt beslist wat een kinesist moet doen
Therapieën in de markt zetten dat het meest populair zijn, maar hoe ver mag je dit laten komen? Want je werkt op
zieke mensen met meestal een laag inkomen
Er worden jou taken opgelegd die je moet doen voor een bepaalde tijdsperiode bv een kwartier die bepaalde
therapie
Het wordt een heel transparant, objectief en een soort systeem, mensen betalen enkel voor bv dat kwartier (je kan
als patiënt minuten bijkopen)
dit gebeurt soms in woonzorgcentra
Het individu wordt economisch benaderd
Je hebt een ziekteverzekering en daarbovenop heb je ook nog een hospitalisatieverzekering (extra financiële
ondersteuning)
Bv kind geboren met een medisch probleem (open rug, hersenletsel aan gebrek aan zuurstof, etc) kan je heel
moeilijk verzekerd worden want je kost veel geld en heeft ‘geen zin’ (brengt weinig op)
Verzekering wilt graag gezonde mensen
4.Neoliberalisme synergie van de drie ethische visies
De eerste 3 visies vinden elkaar en gaan elkaar wederzijds versterken
Objectief: wat heeft de patiënt – diagnose verzekering nodig
Als individu moet je verzekering zoeken (meer of minder sterkere hulp)
Wie draait er op voor de extra kosten? (economisch)
Vb als patiënt niet voldoende hersteld na het aantal sessies. Wie zijn fout is het dat? Wie draait er op voor de extra
kosten?
Je moet alles kunnen onderzoeken, wat ze precies hebben gedaan, alles documenteren, etc
5.Relationele visie
Fundament = relaties
Mensen zitten in een relatie van geven en nemen
Dementie heeft 3 graden:
- Men wordt verward mar heeft er weet van
- Men is verward maar heeft er geen weet van
- Men is niet responsief (cortex functioneert niet meer)
Elke persoon (die rond deze patiënt staat) heeft de mogelijkheid om zijn waarden op tafel te leggen (wat denkt
dokter, kine, dochter, ..) samen komen tot een keuze (deze bevat altijd iets van risico’s)
Elk met zijn expertise, alles serieus genomen in gesprek samen oplossing zoeken
Je staat niet meer boven je patiënt, je staat er naast
geeft je expertise – reactie patiënt => compromis sluiten
Hier vindt een soort wisselwerking plaats
6.Religieuze visie
Hoe gaan mensen met hun waarden en normen om met hun religie in het werkveld?
we worden geconfronteerd met verschillende soorten ethiek
Grondwaarde: nooit hetzelfde bij alle mensen, aanpassen
Je hebt verschillende niveaus
- Micro-laag: hoe sta je in het leven? Je waarden en normen
- Meso-laag: hoe kijkt een organisatie naar onze zorg en begeleiding?
- Macro-laag: hoe kijkt de samenleving naar de gezondheidszorg?
RSZ + mensenrechten (elk mens heeft recht op gezondheidszorg, etc)
HOOFDSTUK 2
1.Levenseindebeslissingen
1.1. Euthanasie
Je kunt vragen om te mogen sterven, MAAR enkel jij kan dit voor jezelf aanvragen
Enkel op het moment dat de patiënt zelf heel duidelijk en bewust dit vraagt
- Rassentheorie in Duitsland (euthansie toepast op mensen bij bv mensen met Syndroom van Down)
Het doel is dat de patiënt zo snel mogelijk komt te sterven (arts: iemand doden op wettelijke basis)
(in 2010 ging deze wet van euthanasie in België in)
medische verantwoord
1.2. Levensverkorting
Patiënt kan door bepaalde therapie vroeger komen te sterven
Doel morfine: pijn wegnemen maar nadeel: onderdrukt de ademhaling harstlagritme naar beneden =>
vermoeden levensverkortingseffect
(pijnbestrijding is soms niet genoeg)
iets wat nog verder gaat: palliatieve sedatie
