Angst-, obsessieve-compulsieve & trauma & stress
gerelateerde stoornissen
Angststoornissen
Inleiding
Angst:
- Normale reactie op angst opwekkende prikkel
- Beschermt het individu: meer overlevingskans
- Pathologisch als:
o Ongewoon intense en/of langdurige angst na een angstprikkel, die buiten
proportie is of angst zonder angstprikkel irreële en irrationele perceptie
van realiteit
o Klinisch relevant: last + beperkingen
Classificatie (naar DSM-5)
1.Paniekstoornis
Paniekaanval
- Plotseling opkomende angstaanvallen + veel lichamelijke symptomen en gedachten
- Piek binnen 10min – nadien geleidelijke afname
- Spontaan VS situationeel
o Spontaan: zonder duidelijke aanleiding, ook tijdens slaap (duur = 10tal
minuten)
o Situationeel: uiteglokt door fobische situatie (duur = duur van confrontatie)
- Minstens bij 10%
- Niet iedereen ontwikkelt hierop een angststoornis
- Risicofactor voor ontwikkelen paniekstoornis, andere angststoornis, depressieve
stoornis, somatisch-symptoomstoornis of alcohol-en drugsverslaving
- Criteria (DSM-5): een plotselinge golf van intense angst of intens behagen die binnen
enkele minuten een piek bereikt, gepaard gaande met minstens 4 van de volgende
symptomen:
o Hartkloppingen
o Pijn of onaangenaam gevoel op de borst
o Gevoelens van ademnood of verstikking
o Gevoel naar adem snakken
o Transpireren
o Koude rillingen of opvliegers
o Misselijkheid of maag-en/of buikklachten
o Trilen of beven
o Paresthesieën
o Gevoel van duidezeligheid, licht in het hoofd, flauwvallen
o Derealisatie of depersonalisatie
o Vrees om zelfbeheersing te verliezen/”gek te worden”
o Vrees om dood te gaan
, Paniekstoornis
- Herhalende, onverwachte paniekaanvallen of ongerustheid over nieuwe aanval
- Vaak op spoed owv lichamelijke klachten
- Anticipatieangst
- Paniekstoornis +/- agorafobie
- Gedragscomponent: vermijding… (zie paniekcirkel)
- Criteria (DSM-5)
o Recidiverende, onverwachte paniekaanvallen
o Minstens 1 aanval is gevolgd door een maand of beide van volgende
kenmerken:
Persisterend bezig zijn met of bezorgdheid over nieuwe
paniekaanvallen of de gevolgen daarvan
Een significante, maladaptieve gedragsverandering in samenhang met
de aanvallen
2.Agorafobie (“marktvrees”)
- Vermijden plaatsen of situaties, uit angst voor paniekaanval of vanuit onzekerheid of
angst door paniekachtige symptomen:
o Vluchten = onmogelijk of moeilijk
o Schaamte
o Geen hulp voorhanden
- Vermijdingsgedrag en/of veiligheidsgedrag
- Criteria (DSM-5)
o Duidelijke angst of vrees voor twee of meer van de vijf situaties:
Gebruikmaken van vervoer
Zich in een openbare ruimte bevinden
Zich in een afgesloten ruimte bevinden
In de rij staan of zich in menigten bevinden
Alleen buitenshuis zijn
o De betrokkene vreest of vermijdt deze situaties vanwege de gedachte dat
ontsnappen moeilijk zal zijn of dat hulp niet beschikbaar zal zijn wanneer zich
gerelateerde stoornissen
Angststoornissen
Inleiding
Angst:
- Normale reactie op angst opwekkende prikkel
- Beschermt het individu: meer overlevingskans
- Pathologisch als:
o Ongewoon intense en/of langdurige angst na een angstprikkel, die buiten
proportie is of angst zonder angstprikkel irreële en irrationele perceptie
van realiteit
o Klinisch relevant: last + beperkingen
Classificatie (naar DSM-5)
1.Paniekstoornis
Paniekaanval
- Plotseling opkomende angstaanvallen + veel lichamelijke symptomen en gedachten
- Piek binnen 10min – nadien geleidelijke afname
- Spontaan VS situationeel
o Spontaan: zonder duidelijke aanleiding, ook tijdens slaap (duur = 10tal
minuten)
o Situationeel: uiteglokt door fobische situatie (duur = duur van confrontatie)
- Minstens bij 10%
- Niet iedereen ontwikkelt hierop een angststoornis
- Risicofactor voor ontwikkelen paniekstoornis, andere angststoornis, depressieve
stoornis, somatisch-symptoomstoornis of alcohol-en drugsverslaving
- Criteria (DSM-5): een plotselinge golf van intense angst of intens behagen die binnen
enkele minuten een piek bereikt, gepaard gaande met minstens 4 van de volgende
symptomen:
o Hartkloppingen
o Pijn of onaangenaam gevoel op de borst
o Gevoelens van ademnood of verstikking
o Gevoel naar adem snakken
o Transpireren
o Koude rillingen of opvliegers
o Misselijkheid of maag-en/of buikklachten
o Trilen of beven
o Paresthesieën
o Gevoel van duidezeligheid, licht in het hoofd, flauwvallen
o Derealisatie of depersonalisatie
o Vrees om zelfbeheersing te verliezen/”gek te worden”
o Vrees om dood te gaan
, Paniekstoornis
- Herhalende, onverwachte paniekaanvallen of ongerustheid over nieuwe aanval
- Vaak op spoed owv lichamelijke klachten
- Anticipatieangst
- Paniekstoornis +/- agorafobie
- Gedragscomponent: vermijding… (zie paniekcirkel)
- Criteria (DSM-5)
o Recidiverende, onverwachte paniekaanvallen
o Minstens 1 aanval is gevolgd door een maand of beide van volgende
kenmerken:
Persisterend bezig zijn met of bezorgdheid over nieuwe
paniekaanvallen of de gevolgen daarvan
Een significante, maladaptieve gedragsverandering in samenhang met
de aanvallen
2.Agorafobie (“marktvrees”)
- Vermijden plaatsen of situaties, uit angst voor paniekaanval of vanuit onzekerheid of
angst door paniekachtige symptomen:
o Vluchten = onmogelijk of moeilijk
o Schaamte
o Geen hulp voorhanden
- Vermijdingsgedrag en/of veiligheidsgedrag
- Criteria (DSM-5)
o Duidelijke angst of vrees voor twee of meer van de vijf situaties:
Gebruikmaken van vervoer
Zich in een openbare ruimte bevinden
Zich in een afgesloten ruimte bevinden
In de rij staan of zich in menigten bevinden
Alleen buitenshuis zijn
o De betrokkene vreest of vermijdt deze situaties vanwege de gedachte dat
ontsnappen moeilijk zal zijn of dat hulp niet beschikbaar zal zijn wanneer zich
