Eindopdracht: hoe kunnen we de problematiek omtrent de Toeslagenaffaire verklaren?
Publiek Management en Organisaties 2020-2021 blok 2, najaar
Eindopdracht PMO
Pre-master student Publiek Management
Naam student: XXXXXX
Studentnummer: XXXXXXXX
Aantal woorden 1.500
Datum: 20-01-2021
Inleiding
Deze paper heeft als doelstelling om aan de hand van organisatiekundige theorie de
problematiek omtrent de Toeslagenaffaire in kaart te brengen en te analyseren. De volgende
onderzoeksvraag is geformuleerd: “Hoe kunnen we de Toeslagenaffaire aan de hand van
1
, organisatiekundig perspectief verklaren?” Allereerst zal dit paper een beschrijving van de
Belastingdienst en een uiteenzetting van de Toeslagenaffaire geven. Vervolgens worden twee
organisatiekundige perspectieven uit het boek van Rainey (2014) uiteengezet, Red Tape en
Total Quality Management, en zal de casus aan de hand van deze twee concepten
geanalyseerd worden. Tot slot wordt in de conclusie geëvalueerd welke verklaringen de twee
eerder genoemde perspectieven voor de Toeslagenaffaire kunnen geven.
Casusbeschrijving
De Belastingdienst
De Belastingdienst is de grootste overheidsorganisatie in Nederland en verantwoordelijk voor
het op een eerlijke en zorgvuldige manier belastingen te heffen en innen bij burgers en
ondernemers, alsook het uitkeren van toeslagen (Belastingdienst, z.d.-b). De Belastingdienst
valt als organisatie onder de politieke verantwoordelijkheid van de minister van Financiën en
staatssecretaris van Financiën. Om haar taken zo goed mogelijk uit te voeren, heeft de
Belastingdienst drie basiswaarden geformuleerd: verantwoordelijkheid, geloofwaardigheid en
zorgvuldigheid (Belastingdienst, z.d.-a).
De Toeslagenaffaire
In 2013 en 2014 werd bij honderden gezinnen de kinderopvangtoeslag onterecht stopgezet.
Dit gebeurde naar aanleiding van een onderzoek van het antifraudeteam van de
Belastingdienst, genaamd CAF11 (Kleinnijenhuis, 2020). Bij controle van een
gastouderbureau bleek echter dat er onregelmatigheden waren in de besluiten van het
antifraudeteam (Kok, 2019). Het bleek dat ouders onvolledige of onjuiste informatie hadden
aangeleverd toen zij de kindertoeslag aanvroegen, maar dat er geen sprake was van bewuste
fraude. Het ging bijvoorbeeld om kleine fouten als ‘een verkeerd ingevuld getal’ of ‘een
ontbrekend bonnetje’, maar toch greep de Belastingdienst onevenredig hard in (Kok, 2019).
De bedragen die de ouders moeten terugbetalen aan de Belastingdienst lopen sterk uiteen van
duizenden tot tientalduizenden euro’s, en in de ergste gevallen zijn gezinnen in de
schuldhulpverlening terecht gekomen (Tweede Kamer, 2020, p. 24). Al jaren procederen
ouders tegen de Belastingdienst. In een rechtszaak in 2019 van een van de ouders kwam vast
te staan dat de afwijzingsgrond van Toeslagen geen recht deed aan de omstandigheden van de
ouders (Raad van State, 2020).
2
Publiek Management en Organisaties 2020-2021 blok 2, najaar
Eindopdracht PMO
Pre-master student Publiek Management
Naam student: XXXXXX
Studentnummer: XXXXXXXX
Aantal woorden 1.500
Datum: 20-01-2021
Inleiding
Deze paper heeft als doelstelling om aan de hand van organisatiekundige theorie de
problematiek omtrent de Toeslagenaffaire in kaart te brengen en te analyseren. De volgende
onderzoeksvraag is geformuleerd: “Hoe kunnen we de Toeslagenaffaire aan de hand van
1
, organisatiekundig perspectief verklaren?” Allereerst zal dit paper een beschrijving van de
Belastingdienst en een uiteenzetting van de Toeslagenaffaire geven. Vervolgens worden twee
organisatiekundige perspectieven uit het boek van Rainey (2014) uiteengezet, Red Tape en
Total Quality Management, en zal de casus aan de hand van deze twee concepten
geanalyseerd worden. Tot slot wordt in de conclusie geëvalueerd welke verklaringen de twee
eerder genoemde perspectieven voor de Toeslagenaffaire kunnen geven.
Casusbeschrijving
De Belastingdienst
De Belastingdienst is de grootste overheidsorganisatie in Nederland en verantwoordelijk voor
het op een eerlijke en zorgvuldige manier belastingen te heffen en innen bij burgers en
ondernemers, alsook het uitkeren van toeslagen (Belastingdienst, z.d.-b). De Belastingdienst
valt als organisatie onder de politieke verantwoordelijkheid van de minister van Financiën en
staatssecretaris van Financiën. Om haar taken zo goed mogelijk uit te voeren, heeft de
Belastingdienst drie basiswaarden geformuleerd: verantwoordelijkheid, geloofwaardigheid en
zorgvuldigheid (Belastingdienst, z.d.-a).
De Toeslagenaffaire
In 2013 en 2014 werd bij honderden gezinnen de kinderopvangtoeslag onterecht stopgezet.
Dit gebeurde naar aanleiding van een onderzoek van het antifraudeteam van de
Belastingdienst, genaamd CAF11 (Kleinnijenhuis, 2020). Bij controle van een
gastouderbureau bleek echter dat er onregelmatigheden waren in de besluiten van het
antifraudeteam (Kok, 2019). Het bleek dat ouders onvolledige of onjuiste informatie hadden
aangeleverd toen zij de kindertoeslag aanvroegen, maar dat er geen sprake was van bewuste
fraude. Het ging bijvoorbeeld om kleine fouten als ‘een verkeerd ingevuld getal’ of ‘een
ontbrekend bonnetje’, maar toch greep de Belastingdienst onevenredig hard in (Kok, 2019).
De bedragen die de ouders moeten terugbetalen aan de Belastingdienst lopen sterk uiteen van
duizenden tot tientalduizenden euro’s, en in de ergste gevallen zijn gezinnen in de
schuldhulpverlening terecht gekomen (Tweede Kamer, 2020, p. 24). Al jaren procederen
ouders tegen de Belastingdienst. In een rechtszaak in 2019 van een van de ouders kwam vast
te staan dat de afwijzingsgrond van Toeslagen geen recht deed aan de omstandigheden van de
ouders (Raad van State, 2020).
2
