samenvatting - Orthopedagogie - 17/20

Samenvatting Orthopedagogiek

Deel 1: een orthopedagogisch grondplan




Deel 2: orthopedagogisch denken en kijken
1. Situering orthopedagogiek
1

,Leerdoelen:
1.1 Je begrijpt de betekenis en rol van elk deeltje in de term
orthopedagogiek
1.2 Je kent de verhouding en het relatieve verschil tussen
pedagogiek en orthopedagogiek
1.3 Je kent doel en object van de klassieke en moderne
orthopedagogiek
1.4 Je begrijpt de betekenis van POS, VOS, jeugddelict,
stoornis, beperking en handicap
en de mensbeelden die hiermee samenhangen
1.5 Je weet wat algemene en bijzondere orthopedagogiek

- De term Orthopedagogiek
o Ortho
 Recht maken
 Specifieke opvoeding
 Problematisch ervaren situaties
 Grens met “gewone” niet scherp af te baken
o Ped
 Pais (Grieks) = kind
 Kinderen en jeugdigen
 Bij de start van de wetenschap
 Uitbreiding naar andere doelgroepen
o Volwassenen met een verstandelijke beperking
o Volwassen met NAH
o Volwassen met dementie
o -> Ortho-agogiek
o Agogie
 Begeleiden naar … een doel
 Leiden naar … een doel
 Maar welk doel is menselijk
 Normen, waarden, ethische dimensie, visies, tendensen
o K
 De wetenschappelijke studie van
- Orthopedagogiek is de wetenschappelijke studie ( = K) van het begeleiden (=
agogie) van kinderen, jongeren (= ped) en volwassenen in problematisch ervaren of
specifieke situaties (= ortho).

- Verhouding pedagogiek – orthopedagogiek
Pedagogiek:
o Algemene principes van en kennis over opvoeding
o Kleine dagelijkse problemen en vragen
o Tijdelijke problemen

Orthopedagogiek:
o Specifieke noden of vastlopen van opvoeding
 Kind met specifieke noden
 Ouders met specifieke tekorten in opvoeding
 Maatschappelijke problemen
o Problemen zijn erger, duidelijker
o Weerstanden tot verbetering zijn hardnekkiger
o Vaak zeer complexe samenhang van meerdere bedreigende factoren
o Het problematische staat centraal
Besluit:
Orthopedagogiek toont ons vaak de weg naar de essentie van de pedagogiek. Situaties
waar opvoeding vastloopt, kunnen ons heel veel lezen over onszelf, onze
opvoedingsaanpak en dagen ons uit tot diepgaander kijken.

2

,- Doel en object
Klassieke benadering: (rond 1920)
o Object
 Opvoeding van ‘opvallende’ of ‘afwijkende’ kind
 Indeling soorten kinderen = classificatie
 Methodes om op te voeden = methodieken
o Doel
 Ontwikkeling van kind optimaliseren

Moderne benadering: (rond 1980)
o Object
 Problematische opvoedingssituatie
 Opvoeders en kind
 ‘handicap’ is interactief concept
o Doel
 Opvoeding optimaliseren




Problematische opvoedingssituaties
Sociaal-ecologische visie
o Beschouwen de als problematische ervaren opvoedingssituaties als een
moeizame afstemming tussen de pedagogische vraag en het pedagogisch
aanbod, waardoor de gewenste opvoedingsdoelen niet of moeilijk bereikt
worden.
o Hierin spelen verschillende factoren een rol:
 Kind met specifieke noden
 Ouders met specifieke tekorten in opvoeding
 Maatschappelijke problemen
o Object:
 Het opvoeden of begeleiden in de problematische, vastgelopen of
specifieke opvoedingssituaties.
o Doel:
 Dit handelen en de afstemming tussen vraag en aanbod weer vlot te
krijgen en zo de kwaliteit van leven van de betrokkenen te verhogen en
hun sociale inclusie te bevorderen.

- Evolutie van de term POS
o Geschiedenis hulpverlening
o Verwaarloosde kinderen -> POS
o Term POS in decreten Bijzondere Jeugdbijstand vanaf 1990.
3

, een toestand waarin de fysieke integriteit, de affectieve, morele, intellectuele of
sociale ontplooiingskansen van minderjarigen in het gedrang komen, door
bijzondere gebeurtenissen, door relationele conflicten of door de omstandigheden
waarin zij leven.

Decreet bijzondere jeugdbijstand 1990
= preventie en hulpverlening voor
 Minderejarige in een Problematische Opvoedingssituatie
 Minderjarigen die een als Misdrijf Omschreven Feit (MOF) hebben
gepleegd

Decreet integrale jeugdhulpverlening (2014)
o Verandering van terminologie
 POS -> VOS (en PLS = problematische leefsituatie)
 Verontrustende opvoedingssituatie
o Meer aandacht voor ‘verontrusting’ of
“ de ontwikkelingskansen van een minderjarige bedreigd zijn of dat de integriteit
van de minderjarige aangetast is”

o Integriteit: psychisch, fysiek of seksueel misbruik en mishandeling

Decreet jeugddelinquentierecht 2019
o Verandering van terminologie
 MOF -> jeugddelict
Een als misdrijf omschreven feit gepleegd door een minderjarige.



- Evolutie van de term handicap
o Geschiedenis hulpverlening
o Afwijkende kinderen
 Invalide en invaliditeit
 Mindervaliden
 Andersvaliden
 Gehandicapten
 Mensen met een beperking
 Mensen met een handicap
o Bewust, nauwkeurig en respectvol taalgebruik
o Beperking als 1 aspect van vele identiteitsaspecten


- Mensbeelden en visies op hulpverlening
o barbaren, onmensen, bezetenen - verstoting
o sukkelaars, ongelukkigen en zondaars - liefdadigheid
o goddelijke, heiligen of bovenmenselijke - bewondering
o patiënten, zieken, gestoorden - behandelen
o mensen die zo normaal mogelijk leven - normalisatie
o deskundigen in een specifieke ervaring - respect diversiteit
o gelijkwaardige burgers met rechten - rechten opeisen
 meest recente sociale visie maakt handicap een gezamenlijke
verantwoordelijkheid


- Internationale classificatie van functioneren in ICF



4