Muziekdidactiek
1. Muziek in de kleuterklas
De muzikale omgeving van de kleuter
Van nature, geboren met een natuurlijke gevoeligheid voor muziek
Kinderen reageren spontaan op geluiden, liedjes…
Muziek om kinderen in een rustige sfeer te brengen of om plezier mee te beleven
Al voor school in aanraking (zingen, horen muziek op radio, speelgoed…)
In school muzikale ontwikkeling tot ontplooiing – leidster een cruciale rol
Via educatieve stappen kennismaken met de instrumenten via alle zintuigen door een ruim
aanbod aan muzikale omgangsvormen te gebruiken.
Kleuterkenmerken
Fantasie
Geen grens tussen fantasie en werkelijkheid is niet duidelijk.
Fantasie gebruiken om om te gaan met angst en ervaringen.
Normaal -> niet corrigeren, wel als angst ontwikkelt door fantasie
Fantasie om muziek beter te begrijpen, om dichter bij de leefwereld van kleuters te brengen
Muziek omzetten in fantasiebeelden = veel concreter voor de kleuter
Fantasie betrekken in de organisatie van muzikale momenten
Fantasie zorgt ook voor het totaalplaatje van de activiteiten
Spelenderwijs leren en experimenteren
Door spel ontdekken kleuters nieuwe dingen bij toeval. Dat onthouden ze beter.
Experimenteren met hun zintuigen
Ze ontdekken zo de wereld van klank en muziek.
Belangrijk dat leidster de juiste materialen, omgeving en juiste spelregels aan te bieden.
De kleuterleidster als voorbeeld
Kleuters in eerste instantie visueel ingesteld
Door handelingen te zien begrijpen ze verbale instructies
Belangrijk om mee te doen of voor te doen van handelingen
De kleuterleidster is hierin dus een voorbeeld
Door te kijken pikken ze informatie op en onthouden die, door na te bootsen begrijpen ze de
informatie
Egocentrische of sociale omgeving
1
,Kleuters zijn op zichzelf gericht, op eigen activiteit, samen spelen en rekening houden met
anderen is moeilijk.
Niet reageren op het te laat inzetten of beëindigen van lied door andere kleuters
Vanaf 2de kleuter leren kleuters ook van elkaar. Ze beseffen dat ze deel van groep zijn.
Een kleuter zit niet stil
Bij de minste motivatie komt bewegingsdrang naar boven.
Met muzikale activiteiten gebruik van maken. Mee bewegen als ze muziek horen
Als kleuterleidster tegemoet komen aan de bewegingsdrang van kleuters en verbinden met
muzikale activiteiten.
Kleuterzappen: de concentratie is op!
Rekening houden met de tijdspanne waarbinnen kleuters zich optimaal kunnen
concentreren
Korte, intensieve activiteiten met varierende werkvormen
Hoe meer afwisseling, hoe beter concentratie
Peuters: kort – 10 tot 15 minuten
Oudsten: 20 minuten
Herhaling
Kleuters houden van herhaling -> gevoel van geborgenheid, veiligheid en herkenning
In de herhaling ontdekken ze nieuwe elementen, leren ze bij, krijgen ze kans om nieuwe
gegevens op te slaan.
Muziek als kleuteruurwerk
Kleuters hebben weinig besef van tijd
Door gebruik muziek (functionele liederen) wordt dagindeling en weekindeling duidelijker
Nieuwsgierige kleuters – kijkruimte
De kleuters zijn steeds heel actief bezig met muziek.
Bij jonge kleuters werken in kleine groepen om organisatorische redenen
Andere kleuters komen een kijkje nemen (van nature nieuwsgierig)
Een kijkruimte voorzien – maak dat duidelijk, baken de ruimte af, zet een kijkbankje
Kan ook bij de muziekhoek
Muziek en de algemene ontwikkeling
Muziek is een uitgelezen middel om de algemene ontwikkeling van de kleuter te stimuleren
Ontwikkeling in de omgeving
2
, Leren om creatief om te gaan met dingen uit de omgeving. De activiteiten gaan over
onderwerpen uit de omgeving.
Sociale ontwikkeling
Leren om samen dingen te doen: samen zingen, bewegen op muziek, wachten op elkaar…
kortom: tot interactie komen
Emotionele ontwikkeling
Uitdrukken van gevoelens op een speelse manier
Vormgeven aan hun belevingswereld
o Boze muziek hard klinken – vrolijke muziek vlug klinken
o Liedje zingen over gevoelens
o Bootsen een geluid van beer na – boze beer nors en laag – knuffelbeer stil
o Nadenken en praten over eigen uitingen
o Link leggen tussen muziek maken en verwoorden hoe ze muziek maakten
Denkontwikkeling
Kunnen door muziek kennis en ervaringen creatief voorstellen
o Slaginstrumenten sorteren
o Herkennen pictogrammen, nemen instrumenten en bespelen die
o Herkennen vlugge en trage muziek en uit dit door te tekenen
o Zetten zelf klanken om in pictogrammen
Motorische ontwikkeling
Door muziek en beweging te linken, leren kleuters aangepast bewegen met 3 componenten:
Tijd, ruimte en kracht
Combineren met muzikale inhouden
Zintuiglijke ontwikkeling
Exploreren met 3 zintuigen: voelen, kijken en luisteren
o Door te kijken: instrumenten onderscheiden, herkennen, en een betekenis geven
o Door te kijken: zien welke eigenschappen de instrumenten hebben
o Door te luisteren: ervaringen op rond Wat ze horen
o Door te luisteren: ervaringen op rond waardoor een geluid veroorzaakt wordt
o Door te voelen: ervaringen op rond hoe dingen voelen
o Door te voelen: ervaringen op rond waaruit dingen gemaakt zijn
o …
Muzische ontwikkeling
Door in muziek ondergedompeld te worden gaan kleuters:
o Ontdekken dat materialen en instrumenten kunnen helpen om zich te uiten
3
1. Muziek in de kleuterklas
De muzikale omgeving van de kleuter
Van nature, geboren met een natuurlijke gevoeligheid voor muziek
Kinderen reageren spontaan op geluiden, liedjes…
Muziek om kinderen in een rustige sfeer te brengen of om plezier mee te beleven
Al voor school in aanraking (zingen, horen muziek op radio, speelgoed…)
In school muzikale ontwikkeling tot ontplooiing – leidster een cruciale rol
Via educatieve stappen kennismaken met de instrumenten via alle zintuigen door een ruim
aanbod aan muzikale omgangsvormen te gebruiken.
Kleuterkenmerken
Fantasie
Geen grens tussen fantasie en werkelijkheid is niet duidelijk.
Fantasie gebruiken om om te gaan met angst en ervaringen.
Normaal -> niet corrigeren, wel als angst ontwikkelt door fantasie
Fantasie om muziek beter te begrijpen, om dichter bij de leefwereld van kleuters te brengen
Muziek omzetten in fantasiebeelden = veel concreter voor de kleuter
Fantasie betrekken in de organisatie van muzikale momenten
Fantasie zorgt ook voor het totaalplaatje van de activiteiten
Spelenderwijs leren en experimenteren
Door spel ontdekken kleuters nieuwe dingen bij toeval. Dat onthouden ze beter.
Experimenteren met hun zintuigen
Ze ontdekken zo de wereld van klank en muziek.
Belangrijk dat leidster de juiste materialen, omgeving en juiste spelregels aan te bieden.
De kleuterleidster als voorbeeld
Kleuters in eerste instantie visueel ingesteld
Door handelingen te zien begrijpen ze verbale instructies
Belangrijk om mee te doen of voor te doen van handelingen
De kleuterleidster is hierin dus een voorbeeld
Door te kijken pikken ze informatie op en onthouden die, door na te bootsen begrijpen ze de
informatie
Egocentrische of sociale omgeving
1
,Kleuters zijn op zichzelf gericht, op eigen activiteit, samen spelen en rekening houden met
anderen is moeilijk.
Niet reageren op het te laat inzetten of beëindigen van lied door andere kleuters
Vanaf 2de kleuter leren kleuters ook van elkaar. Ze beseffen dat ze deel van groep zijn.
Een kleuter zit niet stil
Bij de minste motivatie komt bewegingsdrang naar boven.
Met muzikale activiteiten gebruik van maken. Mee bewegen als ze muziek horen
Als kleuterleidster tegemoet komen aan de bewegingsdrang van kleuters en verbinden met
muzikale activiteiten.
Kleuterzappen: de concentratie is op!
Rekening houden met de tijdspanne waarbinnen kleuters zich optimaal kunnen
concentreren
Korte, intensieve activiteiten met varierende werkvormen
Hoe meer afwisseling, hoe beter concentratie
Peuters: kort – 10 tot 15 minuten
Oudsten: 20 minuten
Herhaling
Kleuters houden van herhaling -> gevoel van geborgenheid, veiligheid en herkenning
In de herhaling ontdekken ze nieuwe elementen, leren ze bij, krijgen ze kans om nieuwe
gegevens op te slaan.
Muziek als kleuteruurwerk
Kleuters hebben weinig besef van tijd
Door gebruik muziek (functionele liederen) wordt dagindeling en weekindeling duidelijker
Nieuwsgierige kleuters – kijkruimte
De kleuters zijn steeds heel actief bezig met muziek.
Bij jonge kleuters werken in kleine groepen om organisatorische redenen
Andere kleuters komen een kijkje nemen (van nature nieuwsgierig)
Een kijkruimte voorzien – maak dat duidelijk, baken de ruimte af, zet een kijkbankje
Kan ook bij de muziekhoek
Muziek en de algemene ontwikkeling
Muziek is een uitgelezen middel om de algemene ontwikkeling van de kleuter te stimuleren
Ontwikkeling in de omgeving
2
, Leren om creatief om te gaan met dingen uit de omgeving. De activiteiten gaan over
onderwerpen uit de omgeving.
Sociale ontwikkeling
Leren om samen dingen te doen: samen zingen, bewegen op muziek, wachten op elkaar…
kortom: tot interactie komen
Emotionele ontwikkeling
Uitdrukken van gevoelens op een speelse manier
Vormgeven aan hun belevingswereld
o Boze muziek hard klinken – vrolijke muziek vlug klinken
o Liedje zingen over gevoelens
o Bootsen een geluid van beer na – boze beer nors en laag – knuffelbeer stil
o Nadenken en praten over eigen uitingen
o Link leggen tussen muziek maken en verwoorden hoe ze muziek maakten
Denkontwikkeling
Kunnen door muziek kennis en ervaringen creatief voorstellen
o Slaginstrumenten sorteren
o Herkennen pictogrammen, nemen instrumenten en bespelen die
o Herkennen vlugge en trage muziek en uit dit door te tekenen
o Zetten zelf klanken om in pictogrammen
Motorische ontwikkeling
Door muziek en beweging te linken, leren kleuters aangepast bewegen met 3 componenten:
Tijd, ruimte en kracht
Combineren met muzikale inhouden
Zintuiglijke ontwikkeling
Exploreren met 3 zintuigen: voelen, kijken en luisteren
o Door te kijken: instrumenten onderscheiden, herkennen, en een betekenis geven
o Door te kijken: zien welke eigenschappen de instrumenten hebben
o Door te luisteren: ervaringen op rond Wat ze horen
o Door te luisteren: ervaringen op rond waardoor een geluid veroorzaakt wordt
o Door te voelen: ervaringen op rond hoe dingen voelen
o Door te voelen: ervaringen op rond waaruit dingen gemaakt zijn
o …
Muzische ontwikkeling
Door in muziek ondergedompeld te worden gaan kleuters:
o Ontdekken dat materialen en instrumenten kunnen helpen om zich te uiten
3
