De gezonde mens in een relatie - Seksuologie (relaties, intimiteit en
seksualiteit)
Relaties
Verklaringsmodellen
We onderscheiden verschillende vormen van een relatie: een relatie
= een betrekking waarin zaken of personen tot elkaar staan.
= een verhouding tussen mensen (in het bijzonder): liefdesverhouding; een open relatie waarin partners
elkaar seksueel vrijlaten.
= persoon tot wie iemand in betrekking staan: invloedrijke relaties hebben.
Affliliatiefmotief
We hebben als persoon de wens om dichtbij anderen te zijn en plezierige affectieve interacties met hen te
ondersteunen aansluitingsgedrag.
Affiliatiegedrag kan gaan over interacties met onbekenden. Het kan ook verder reiken: relaties met
kennissen. Naast deze gewone relaties zoeken we aansluiting bij intieme vrienden, familie, geliefden.
We hebben de behoefte (= affliliatiefbehoefte) om veel belonende interpersoonlijke relaties te krijgen en
te houden deze behoefte neemt vooral toe tijdens:
Hoogtepunten (bv: geboorte, huwelijk, …)
Dieptepunten (bv: natuurrampen, aanslagen, overlijden, …)
Evolutionaire psychologie
De evolutionaire psychologie beschouwt organismen als het resultaat van natuurlijke selectie, waarbij
natuurlijke selectie opgevat wordt als een cumulatief proces van selectie van kenmerken die het
reproductieve succes doen toenemen (grondlegger hiervan is Darwin).
Reproductief succes: hierbij gaat het over het doorgeven van onze genen en kenmerken waarbij helpende
eigenschappen blijven en niet helpende eigenschappen verdwijnen.
Darwin heeft het ook over seksuele selectie (in het dierenrijk):
Vrouw: afhankelijk van het beperkt aantal eicellen = female choice.
Man: bevruchting van het aantal vrouwen = male competition.
Vrouwen zoeken vooral een welvarende man die o.a. mee voor je kind kan zorgen. Bovendien hebben zij
ook een emotionele jaloersheid uit angst dat de welvarende man zal weggaan. Mannen staan eerder
(zoals in het dierenrijk) open voor eenmalige seks en zoeken een gezonde en mooie vrouw. Zij hebben
een fysieke jaloersheid uit angst dat hun kind niet echt hun kind is (doordat de vrouw met iemand anders
naar bed zou gaan).
We ondervinden tijdens het doorgeven van de genen enkele problemen bij:
Tijdstip van ovulatie
- Vroeger: feromonen (lokstof) die je meer zin doen krijgen in seks.
- Nu: onderdrukking door anticonceptie.
We worden ons bewust van onze menstruele cyclus door o.a. ovulatietesten (LH-piek).
100% zekerheid over de vader
Man dient succesvol te zijn en bereid te zijn dit te willen delen met vrouw en kind; de vrouw heeft
middelen nodig om kinderen groot te brengen.
Kritiek op de evolutionaire psychologie: je kan er geen duidelijk onderzoek over doen.
Bevindingen kunnen anders verklaard worden.
Social exchange theory
,Kosten?
Wat kost de relatie?
Wat voor soort relatie verdien ik?
Wat zijn de kansen op een betere relatie?
Wat heb ik al geïnvesteerd?
Bv: ergerlijke gewoontes, …
Baten (voordelen)?
Wat levert een relatie op?
Bv: karaktereigenschappen, toegang tot externe bronnen, …
Relaties zijn zoals vraag en aanbod: je toetst af of je genoef baten haalt uit de kosten in je relatie. Heb je
het gevoel van niet dan ga je opzoek naar een ander aanbod.
Comparison level = je afvragen of het verschil tussen kosten en baten hoog genoeg is.
Comparison level for alternatives = je afvragen of de relatie je meer bidet dan het alternatief.
Exchange relatie = een relatie waarin strikte gelijkheid verwacht wordt.
Communal relatie = een relatie waarin een gelijke verantwoordelijkheid in hun interacties verwachte en
nagestreefd wordt.
Domein algemeen verklaringsmodel
Dit model tracht alle gedrag te verklaren aan de hand van één regel.
Doe het als het goed voelt: we houden van mensen die ons goed gevoel doen krijgen (motiverend).
Overeenstemmige klassieke conditionering
Beloning: bevordert gedrag
Straf: vermindert gedrag
Zowel geen beloning als straf: opheffen van gedrag
Domein specifiek verklaringsmodel
Bekijken in functie van sociale doelen: soms voelt het goed om een knuffel te krijgen van iemand, soms
geven we de voorkeur aan goede raad in plaats van affectie, en op andere momenten voelt het beter om
alleen gelaten te worden.
Vier specifieke en soms concurrerende sociale doelen, die ons helpen begrijpen waarom mensen het
gezelschap en de affectie van anderen opzoeken:
1. Sociale steun krijgen
2. Informatie bekomen
3. Statusbevordering
4. Uitwisselen van materiële voordelen
Sociale steun
Dit wordt gekenmerkt door nabijheid van anderen. We kunnen emotionele ondersteuning bekijken op
verschillende manieren: affectie, zorgen en sociale voeding.
Het steunend contact met andere wordt gelinkt aan een langer en gelukkig leven. Het werkt vaak stress
reducerend (bv: daklozen met een hond).
Het is goed voor de mentale en de fysieke gezondheid:
Meer nood bij onzekere en angstige mensen
Niet iedereen en niet in alle omstandigheden en niet in alle omstandigheden
Weigering van sociale steun: bv oudere mensen die geen hulp aanvaarden omdat ze het zelf nog willen
kunnen en tonen.
Informatie bekomen
, We steken onze koppen samen met vrienden die nuttige feiten kennen waardoor het gemeenschappelijk
IQ gaat stijgen.
Een reden waarom vrienden beter samenwerken, is omdat ze vaak een gelijkaardige basiskennis delen en
ze zo beter uitgerust zijn om elkaars gevoelens en intenties te lezen.
Bv: escaperoom, quiz, ikeakast in elkaar zetten, …
Graag hebben van gelijkgestemden
Een deel van de aantrekkingskracht van gelijken is namelijk dat ze ons geloof en onze gewoontes
bevestigen.
Een belangrijk aspect van een vriend zijn, is ‘openheid’. Hierbij ga je intieme informatie delen over jezelf;
kan ervoor zorgen dat anderen je graag hebben.
Vrouwen doen dit meer dan mannen: maakt dat vrouwen vaak sneller connectie vinden dan mannen.
We delen deze informatie als motivatie om ons bij andere aan te sluiten.
Statuswinst
Mannen lijken macht in hun relaties eerder uit te spelen dan vrouwen. In settings waar sociale hiërarchie
prominent aanwezig is, zijn mensen sneller geneigd om vriendschap te zoeken met mensen die hun status
kunnen bevorderen. Bv: knappe, rijke, … vriend
Materiële uitwisseling
Equity principe: beter een goede buur dan een verre vriend.
Noden zijn gebaseerd op een regel in relaties: de voordelen en de nadelen van de relatie
proportioneel zijn met de voordelen en de nadelen die de partner inbrengt.
Het uitwisselen van materiële voordelen is een belangrijk doel om aan te sluiten bij anderen.
Zo belangrijk voor ons sociaal leven dat ze volgens bepaalde sociale psychologen het hart vormen van
onze relaties met anderen.
Bv: grasmachine lenen bij de buren, ritje naar de supermarkt, etentjes, job kansen, ...
seksualiteit)
Relaties
Verklaringsmodellen
We onderscheiden verschillende vormen van een relatie: een relatie
= een betrekking waarin zaken of personen tot elkaar staan.
= een verhouding tussen mensen (in het bijzonder): liefdesverhouding; een open relatie waarin partners
elkaar seksueel vrijlaten.
= persoon tot wie iemand in betrekking staan: invloedrijke relaties hebben.
Affliliatiefmotief
We hebben als persoon de wens om dichtbij anderen te zijn en plezierige affectieve interacties met hen te
ondersteunen aansluitingsgedrag.
Affiliatiegedrag kan gaan over interacties met onbekenden. Het kan ook verder reiken: relaties met
kennissen. Naast deze gewone relaties zoeken we aansluiting bij intieme vrienden, familie, geliefden.
We hebben de behoefte (= affliliatiefbehoefte) om veel belonende interpersoonlijke relaties te krijgen en
te houden deze behoefte neemt vooral toe tijdens:
Hoogtepunten (bv: geboorte, huwelijk, …)
Dieptepunten (bv: natuurrampen, aanslagen, overlijden, …)
Evolutionaire psychologie
De evolutionaire psychologie beschouwt organismen als het resultaat van natuurlijke selectie, waarbij
natuurlijke selectie opgevat wordt als een cumulatief proces van selectie van kenmerken die het
reproductieve succes doen toenemen (grondlegger hiervan is Darwin).
Reproductief succes: hierbij gaat het over het doorgeven van onze genen en kenmerken waarbij helpende
eigenschappen blijven en niet helpende eigenschappen verdwijnen.
Darwin heeft het ook over seksuele selectie (in het dierenrijk):
Vrouw: afhankelijk van het beperkt aantal eicellen = female choice.
Man: bevruchting van het aantal vrouwen = male competition.
Vrouwen zoeken vooral een welvarende man die o.a. mee voor je kind kan zorgen. Bovendien hebben zij
ook een emotionele jaloersheid uit angst dat de welvarende man zal weggaan. Mannen staan eerder
(zoals in het dierenrijk) open voor eenmalige seks en zoeken een gezonde en mooie vrouw. Zij hebben
een fysieke jaloersheid uit angst dat hun kind niet echt hun kind is (doordat de vrouw met iemand anders
naar bed zou gaan).
We ondervinden tijdens het doorgeven van de genen enkele problemen bij:
Tijdstip van ovulatie
- Vroeger: feromonen (lokstof) die je meer zin doen krijgen in seks.
- Nu: onderdrukking door anticonceptie.
We worden ons bewust van onze menstruele cyclus door o.a. ovulatietesten (LH-piek).
100% zekerheid over de vader
Man dient succesvol te zijn en bereid te zijn dit te willen delen met vrouw en kind; de vrouw heeft
middelen nodig om kinderen groot te brengen.
Kritiek op de evolutionaire psychologie: je kan er geen duidelijk onderzoek over doen.
Bevindingen kunnen anders verklaard worden.
Social exchange theory
,Kosten?
Wat kost de relatie?
Wat voor soort relatie verdien ik?
Wat zijn de kansen op een betere relatie?
Wat heb ik al geïnvesteerd?
Bv: ergerlijke gewoontes, …
Baten (voordelen)?
Wat levert een relatie op?
Bv: karaktereigenschappen, toegang tot externe bronnen, …
Relaties zijn zoals vraag en aanbod: je toetst af of je genoef baten haalt uit de kosten in je relatie. Heb je
het gevoel van niet dan ga je opzoek naar een ander aanbod.
Comparison level = je afvragen of het verschil tussen kosten en baten hoog genoeg is.
Comparison level for alternatives = je afvragen of de relatie je meer bidet dan het alternatief.
Exchange relatie = een relatie waarin strikte gelijkheid verwacht wordt.
Communal relatie = een relatie waarin een gelijke verantwoordelijkheid in hun interacties verwachte en
nagestreefd wordt.
Domein algemeen verklaringsmodel
Dit model tracht alle gedrag te verklaren aan de hand van één regel.
Doe het als het goed voelt: we houden van mensen die ons goed gevoel doen krijgen (motiverend).
Overeenstemmige klassieke conditionering
Beloning: bevordert gedrag
Straf: vermindert gedrag
Zowel geen beloning als straf: opheffen van gedrag
Domein specifiek verklaringsmodel
Bekijken in functie van sociale doelen: soms voelt het goed om een knuffel te krijgen van iemand, soms
geven we de voorkeur aan goede raad in plaats van affectie, en op andere momenten voelt het beter om
alleen gelaten te worden.
Vier specifieke en soms concurrerende sociale doelen, die ons helpen begrijpen waarom mensen het
gezelschap en de affectie van anderen opzoeken:
1. Sociale steun krijgen
2. Informatie bekomen
3. Statusbevordering
4. Uitwisselen van materiële voordelen
Sociale steun
Dit wordt gekenmerkt door nabijheid van anderen. We kunnen emotionele ondersteuning bekijken op
verschillende manieren: affectie, zorgen en sociale voeding.
Het steunend contact met andere wordt gelinkt aan een langer en gelukkig leven. Het werkt vaak stress
reducerend (bv: daklozen met een hond).
Het is goed voor de mentale en de fysieke gezondheid:
Meer nood bij onzekere en angstige mensen
Niet iedereen en niet in alle omstandigheden en niet in alle omstandigheden
Weigering van sociale steun: bv oudere mensen die geen hulp aanvaarden omdat ze het zelf nog willen
kunnen en tonen.
Informatie bekomen
, We steken onze koppen samen met vrienden die nuttige feiten kennen waardoor het gemeenschappelijk
IQ gaat stijgen.
Een reden waarom vrienden beter samenwerken, is omdat ze vaak een gelijkaardige basiskennis delen en
ze zo beter uitgerust zijn om elkaars gevoelens en intenties te lezen.
Bv: escaperoom, quiz, ikeakast in elkaar zetten, …
Graag hebben van gelijkgestemden
Een deel van de aantrekkingskracht van gelijken is namelijk dat ze ons geloof en onze gewoontes
bevestigen.
Een belangrijk aspect van een vriend zijn, is ‘openheid’. Hierbij ga je intieme informatie delen over jezelf;
kan ervoor zorgen dat anderen je graag hebben.
Vrouwen doen dit meer dan mannen: maakt dat vrouwen vaak sneller connectie vinden dan mannen.
We delen deze informatie als motivatie om ons bij andere aan te sluiten.
Statuswinst
Mannen lijken macht in hun relaties eerder uit te spelen dan vrouwen. In settings waar sociale hiërarchie
prominent aanwezig is, zijn mensen sneller geneigd om vriendschap te zoeken met mensen die hun status
kunnen bevorderen. Bv: knappe, rijke, … vriend
Materiële uitwisseling
Equity principe: beter een goede buur dan een verre vriend.
Noden zijn gebaseerd op een regel in relaties: de voordelen en de nadelen van de relatie
proportioneel zijn met de voordelen en de nadelen die de partner inbrengt.
Het uitwisselen van materiële voordelen is een belangrijk doel om aan te sluiten bij anderen.
Zo belangrijk voor ons sociaal leven dat ze volgens bepaalde sociale psychologen het hart vormen van
onze relaties met anderen.
Bv: grasmachine lenen bij de buren, ritje naar de supermarkt, etentjes, job kansen, ...
